2003 Irak askerî müdahalesi

(Irak'ın işgali sayfasından yönlendirildi)

2003 Irak askerî müdahalesi, Amerika Birleşik Devletleri yönetimindeki koalisyonun kuvvetlerinin Irak Savaşı'nda gerçekleştirmiş olduğu ilk topyekün askerî aşamadır. Müdahale ilk olarak 19 Mart 2003 tarihinde hava taaruzu ile başlamış, 20 Mart 2003’de ise kara taaruzu ile devam etmiştir. Müdahalenin ilk 26 günü; çatışmalar Irak'ın çeşitli bölgelerinde yoğun olarak yaşanmıştır. Saddam Hüseyin yönetimindeki Irak güvenlik güçlerinin verdiği ağır kayıplar sonucu, müdahale yaklaşık bir ay içerisinde başarı ile sonuçlanmıştır.[7] Müdahale sonucunda; koalisyon kuvvetleri arasında bulunan ABD, Birleşik Krallık, Avustralya ve Polonya askerleri Irak'ı işgal etmiştir. Irak Savaşı'nın bu erken ve ilk aşaması, 1 Mayıs 2003'te Amerika Birleşik Devletleri Başkanı George W. Bush'un Amerikan halkına yaptığı ulusa sesleniş konuşmasında; savaşın resmen bittiğini duyurmuştur. Koalisyon güçlerinin zaferini ilan etmesinin ardından Geçici Koalisyon Yönetimi (CPA), birkaç ardışık geçiş hükümetinin ilki olarak kuruldu.[8]

2003 Irak askerî müdahalesi
Irak Savaşı
U.S. Marines with Iraqi POWs - March 21, 2003.jpgIraqi Sandstorm.jpg
US soldiers watch Iraqi paramilitary headquarter's burn Samawah, Iraq April 2003.jpgFlag on Saddam Firdos Square Statues face 2003-04-09.jpg

Saat yönünde: ABD 1. Deniz Alayına bağlı Amerikalı deniz piyadeleri ve savaş sırasında esir alınan Iraklılar; Kum fırtınası içinde kalmış bir Amerikan Humvee konvoyu; Iraklı siviller olduğu iddia edilen kişiler tarafından Saddam'ın heykelinin yıkılması; Amerikalı askerler tarafından yanması izlenen Semave'de Iraklılara ait bir bina.
Tarih20 Mart-1 Mayıs 2003
Bölge
SebepAmerika Birleşik Devletleri'nin Saddam'ı İslamcı örgütlere destek sağlamakla ve kitlesel imha silahları üretmekle suçlaması; Irak halkının demokratik olmayan koşullarda yaşadığı iddiası ve bu nedenlerle Saddam Hüseyin yönetiminin sonlandırılmak istenmesi.
Sonuç

Amerika Birleşik Devletleri yönetimindeki koalisyonun kesin zaferi.

Taraflar

 Amerika Birleşik Devletleri
 Birleşik Krallık
 Avustralya
 Polonya


Peşmerge

 Irak


Ensaru'l İslam
Komutanlar ve liderler
Amerika Birleşik Devletleri George W. Bush
Amerika Birleşik Devletleri Dick Cheney
Amerika Birleşik Devletleri Donald Rumsfeld
Amerika Birleşik Devletleri Tommy Franks
Birleşik Krallık Tony Blair
Birleşik Krallık Brian Burridge
Avustralya John Howard
Avustralya Peter Cosgrove
Polonya Aleksander Kwaśniewski
Irak Saddam Hüseyin  İdam edildi
Irak Kusay Hüseyin 
Irak Uday Hüseyin  
Irak Abid Hamid Mahmud İdam edildi
Irak Ali Hasan el-Mecid İdam edildi
Irak Barzan İbrahim et-Tikriti İdam edildi
Irak İzzet İbrahim ed-Duri
Irak Ra'ad el-Hamdani
Irak Taha Yasin Ramazan İdam edildi
Irak Tarık Aziz
Güçler
 Amerika Birleşik Devletleri 192.000 asker[3][4][5]
 Birleşik Krallık 45.000 asker
 Avustralya 2.000 asker
 Polonya 194 özel kuvvet mensubu[6]
Peşmerge 70.000 militan
Coat of arms of Iraq (1991–2004).svg Irak Silahlı Kuvvetleri 538.000 asker, 650.000 yedek asker
2.000 tank
3.700 zırhlı
2300 ağır silah
300 savaş uçağı
Iraqi Republican Guard Symbol.svg Özel Cumhuriyet Muhafızları 12.000
Iraqi Republican Guard Symbol.svg Cumhuriyet Muhafızları 70.000 -75.000
Saddam'ın Fedaileri 60.000
Arap Gönüllüler 6.000
Mehdi Ordusu 1.600-2.800
Kayıplar
238 ölü, 1.000+ yaralı 7.600 - 45.000 ölü

ABD liderliğindeki koalisyon, 19 Mart'tan 1 Mayıs 2003'e kadar süren müdahalenin ilk işgal safhasında Irak'a 177.194 asker gönderdi. Koalisyon güçleri arasında 45.000 İngiliz asker, 2.000 Avustralya asker ve 194 Polonyalı asker bulunurken, sadece ABD'den yaklaşık 130.000 asker bulundu. 2003 askerî müdahalesinin başarılı olmasının ardından, 36 başka ülkenin de yer aldığı Çok Uluslu Güç Irak'ı işgal etti. Koalisyon güçleri ayrıca Irak Kürdistanı'ndaki Peşmergeden de lojistik ve askerî destek aldı.

George W. Bush ve Birleşik Krallık Başbakanı Tony Blair'e göre koalisyon; "Irak'ı kitle imha silahlarından arındırmayı, Saddam Hüseyin'in terörizme verdiği desteği sona erdirmeyi ve Irak halkını özgürleştirmeyi" hedefliyordu.[9] Bazılarına göre ise müdahalenin amacı; bölgedeki petrol kaynakları üzerinde hakimiyet kurmak ve Amerika'nın askeri gücününü diğer ülkelere göstermektir.[10]

KaynakçaDüzenle

  1. ^ "Lebanonwire.com | Arab volunteers to Iraq: 'token' act or the makings of another Afghan jihad?". Lebanon Wire. 1 Nisan 2003. 4 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ağustos 2020. 
  2. ^ "Syrians join Iraq 'jihad'". BBC. 14 Nisan 2003. 21 Eylül 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ağustos 2020. 
  3. ^ "Iraq: Summary of U.S. Forces" (PDF). CRS Report for Congress. 28 Kasım 2005. 4 Ekim 2020 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ağustos 2020. 
  4. ^ Katzman, Kenneth (5 Şubat 2009). "Iraq: Post-Saddam Governance and Security" (PDF). Congressional Research Service. 4 Ekim 2020 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ağustos 2020. 
  5. ^ "A Timeline of Iraq War, Troop Levels". HuffPost. 5 Nisan 2008. 6 Ocak 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ağustos 2020. 
  6. ^ "The War in Iraq. ADF Operations in the Middle East in 2003" (PDF). 3 Aralık 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 25 Ağustos 2020. 
  7. ^ "Archived copy" (PDF). 28 Mart 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 4 Nisan 2015. 
  8. ^ The Generals' War: The Inside Story of the Conflict in the Gulf. New York: Little Brown & Co. 1 Mart 1995. 
  9. ^ "President Discusses Beginning of Operation Iraqi Freedom". 31 Ekim 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Ekim 2011. 
  10. ^ Butt, Ahsan (20 Mart 2019). "Why did Bush go to war in Iraq?". No, it wasn’t because of WMDs, democracy or Iraqi oil. The real reason is much more sinister than that. Al Jazeera. Erişim tarihi: 4 Ekim 2020.