I. Mary

İngiltere ve İrlanda Kraliçesi

I. Mary (d. 18 Şubat 1516, ö. 17 Kasım 1558) Ingiltere'nin ilk hükümdar kraliçesidir. Tahta geçtiğinde İngiltere Protestanlığın etkisi altındaydı lakin İngilizler hâlâ büyük ölçüde Katolik idi. Kraliçe katı kurallar uygulayarak protestanları idam ettirdi hatta canlı canlı yaktırdı (sadece 297 Protestan'ı idam etti) ve koyu katolik olan İspanya kralı II. Felipe ile evlendi, hiç çocuğu olmadı.II. Felipe ile evlenerek İspanya Kraliçesi oldu ama dini törenle taçlandırılmadı. Protestanları idam ettirmesinden ve Protestan propagandasından dolayı Kanlı Mary olarak anılır. I. Elizabeth döneminde geliştirilen birçok yeniliğin temeli, Mary'nin hükümdarlığında başlamıştır.

I. Mary
Anthonis Mor 001.jpg
İngiltere ve İrlanda kraliçesi
Hüküm süresi 19 Temmuz 1553 - 17 Kasım 1558
Taç giymesi 1 Ekim 1553
Önce gelen VI. Edward
Sonra gelen I. Elizabeth
Doğum 18 Şubat 1516(1516-02-18)
Palace of Placentia, Greenwich
Ölüm 17 Kasım 1558 (42 yaşında)
Saint James's Palace, Londra
Defin 14 Aralık 1558
Westminster Abbey, Londra
Eş(ler)i II. Felipe
Hanedan Tudor Hanedanı
Babası VIII. Henry
Annesi Aragonlu Catherine

Çocukluğu ve Sonraki YıllarıDüzenle

 
Mary prensesken, 28 yaşında

Mary VIII. Henry ve ilk karısı Aragonlu Catherine'nin kızı olarak 1516 yılında doğdu. Annesinin ülkeye veliaht verememesi üzerine babası annesinden boşandı ve Anne Boleyn ile evlendi. Mary de gayrimeşru ilan edildi. Reformistler ise birçok defa onu idam etmeye çalıştı çünkü İmparator Charles'ın kuzeni olan Mary, tüm Avrupa tarafından tahtın tek varisi olan görülüyordu. Ülke Anglikan kurallarla yöneltilse de Katolik inancını yıllarca korudu. Annesi ölene kadar onu görmesine izin verilmedi, cenazesine bile gidemedi. Kral ölmeden önceki yıllarda Mary saraya davet edildi ve kaybettiği itibarı geri kazandırıldı. VIII. Henry'den sonra tahta üvey kardeşi Edward geçmiştir.

Tahta ÇıkışıDüzenle

VI. Edward ülkeyi ancak 6 yıl yönetebildi ve akciğer yetmezliğinden ölümü üzerine tahta Dük John Dudley tarafından oğlu Guilford Dudley ile evlenmek şartıyla VIII. Henry'nin kardeşinin torunu Leydi Jane Grey geçirildi. Ama Mary 9 gün sonra tahtı ondan büyük bir halk desteğiyle aldı ve Jane'le beraberindekiler Londra Kulesi'ne kapatıldı.

İsyan ve Leydi ElizabethDüzenle

I. Mary'nin kız kardeşi Elizabeth, ilk isyanını Mary tahta çıktıktan birkaç ay sonra çıkardı. İsyana karışan iki grup vardı: Bu gruplardan ilki Jane Grey'i, diğeri ise Leydi Elizabeth'i tahta geçirmek için uğraştı. Ancak isyan başarısız oldu ve isyanın ele başı John Dudley idama mahkûm edildi. Robert Dudley ile birlikte Leydi Elizabeth de kuleye kapatıldı. Fakat idam emirleri verilmedi ve bir süre sonra ablası Kraliçe Mary tarafından affedildiler. İsyanla doğrudan ilişkileri olmamasına rağmen Jane Grey ve kocası Guilford Dudley idam edildi. Kraliçe'nin uzaktan kuzeni Jane'i idam ettirmemek için direndi ve vicdanının onu idam etmesine izin vermediğini söyledi fakat evlilik hazırlıkları yaptığı II. Felipe'in ülkeye, çıkan iç karışıklıklar yüzünden gelmeyi reddetmesi üzerine infaz kararını vermek zorunda kaldı.

EvliliğiDüzenle

 
I.Mary ve II. Felipe

Kraliçe 37 yaşında iken hem ülkesini beraber yönetmek hem de veliaht vermek amacıyla koca arayışlarına başladı. Mary'ye birçok öneri sunuldu ve Mary İspanya Prensi II. Felipe ile evlenmeye karar verdi. Elizabeth ve Jane Grey'i tahta çıkarmak isteyenlerin isyanının hezimetle sonuçlanmasının ardından Kraliçe ve Prens evlendiler. Böylece İngiltere'nin katolikleşmesinin önünde bir engel kalmamakla birlikte Aragon'lu Catherine'in Henry VIII tarafından reddinin ardından yarım kalan İngiltere-İspanya müttefikliği kaldığı yerden devam etme fırsatı buldu.

HamilelikleriDüzenle

 
I. Mary Londra'ya girerken (bilinmeyen sanatçı)

Mary evliliklerinden birkaç ay sonra hamile kaldı ama dokuzuncu ayda doğması beklenen çocuk gecikti ve hamileliği on bir aya kadar uzadı. Bu durum iki defa yaşandı. Kraliçe büyük ihtimalle yalancı gebelik ya da muhtemelen yumurtalık kanserine muzdaripti.

Son YılıDüzenle

Kraliçe saltanatının beşinci ve son yılında kocasının İspanya'ya gitmesi ve üvey kardeşi I. Elizabeth ile olan ilişkisini öğrenmesi, Fransa ile yapılan savaşta Calais'in kaybedilmesi ve çocuklarının olmaması gibi durumlar gerekçesiyle hastalandı. Mary, 17 Kasım 1558 günü sarayında öldü. Yerine üvey kardeşi ve Protestan Leydi Elizabeth geçti. Kocası, II. Felipe I. Elizabeth tahta geçince evlilik teklifinde bulunmuştur.

Resmî unvanlar
Önce gelen
Jane Grey
 
İngiltere ve İrlanda kraliçesi

19 Temmuz 1553 - 17 Kasım 1558
Sonra gelen
I. Elizabeth