Havaifişek çiçeği

Havaifişek çiçeği veya bilimsel adıyla Astrantia major, Apiaceae familyasından çok yıllık bir bitki türüdür. Bahçelerde yetiştirilen bu bitki, 90 cm uzunluğa ve 45 cm genişliğe erişebilir.

Astrantia major
Astrantia major.jpg
Bilimsel sınıflandırma Bu sınıflandırmayı düzenle
Âlem: Plantae
Klad: Tracheophyta
Klad: Angiosperms
Klad: Eudicots
Takım: Apiales
Familya: Apiaceae
Cins: Astrantia
Tür: A. major
İkili adlandırma
Astrantia major
L., . Pl.: 235 (1753).

EtimolojiDüzenle

"Daha büyük" anlamına gelen major sıfatı, bu türü daha küçük akrabası olan Astrantia minor'dan ayırır.[1]

BiyokimyaDüzenle

Bitkinin ürettiği uçucu yağ, bitkisel ilaçların yapımında kullanılmaktadır.[2][3]

DağılımıDüzenle

Bu bitkinin anavatanı Güney Avrupa (Pireneler, Karpatlar ve Balkanlar) olsa da, Kafkasya ve Anadolu'da da görülmektedir. 16. yüzyıldan beri Britanya Adaları'nda yetiştirilmektedir. Ayrıca Stokesay Kalesi yakınlarındaki Shropshire [4] ve Worcestershire'da yetiştirilmektedir.[5]

Dağ çayırlarında ve çayırlarda, ormanlarda ve akarsulara yakın yerlerde, genellikle kireçli topraklarda, deniz seviyesinden 100 ila 2300 metre üstünde yaşamaktadır.

Alt türlerDüzenle

  • Astrantia major L. subsp. carinthiaca (Hoppe) Arcang
  • Astrantia major var. involucrata Koch
  • Astrantia major L. subsp. elatior (Frivaldsky) Maly
  • Astrantia caucasica Auct. Fl.Ital non Sprengel
  • Astrantia major L. subsp. major
  • Astrantia major subsp. biebersteinii (Fisch. & C.A.Mey.) I.Grint. (Astrantia biebersteinii Fisch. & C.A.Mey.,Astrantia colchica Albov, Astrantia intermedia Bieb., Astrantia neglecta C.Koch & Bouche, Astrantia orientalis Woronow, Astrantia ossica Woronow and Astrantia trifida Hoffm.[6])

YetiştirmesiDüzenle

Astrantia major türlerinin çoğu, biraz gölgeli ve nemli ortamlarda yetiştirilir. Çiçek başları kırmızı, pembe ve beyaz tonlarında olur. Aşağıdaki çeşitler Kraliyet Bahçıvanlık Derneği'nin verdiği Garden Merit ödülünü kazanmıştır:

  • A. major 'Roma' [7]
  • 'Sunningdale Variegated'[8]

Diğer külvitarlar şunlardır:

  • 'Abbey Road'
  • 'Ruby Cloud'
  • 'Rubra'
  • 'Snow Star'
  • 'Lars'
  • 'Moulin Rouge'
  • 'Star of Heaven'
  • 'Rosea'
  • 'Princess Sturdza'
  • 'Venice'
  • 'Magnum Blush'
  • 'Star of Beauty'
  • 'Vanilla Gorilla'
  • 'Roma'
  • 'Hadspen Blood' (a hybrid crossed with Astrantia maxima)[9]
  • 'Shaggy' (previously 'Margey Fish')[9]

GaleriDüzenle

Dış bağlantılarDüzenle

Ayrıca bakınızDüzenle

KaynakçaDüzenle

  1. ^ RHS Latin for gardeners. United Kingdom: Mitchell Beazley. 2012. s. 224. ISBN 9781845337315. 
  2. ^ Radulović (July 2012). "Chemotypification of Astrantia major L. (Apiaceae): essential-oil and lignan profiles of fruits". Chemistry & Biodiversity. 9 (7): 1320-37. doi:10.1002/cbdv.201100430. PMID 22782878. 
  3. ^ Panda, H. Google Kitaplar'da Handbook on Medicinal Herbs with Uses
  4. ^ Hardy Perennials. Letchworth: Garden City Press. 1967. s. 67. 
  5. ^ Margery Fish Google Kitaplar'da Garden Flowers 1R2_CAAAQBAJ
  6. ^ "Catalogue of Life : Astrantia trifida Hoffm". www.catalogueoflife.org. Erişim tarihi: 26 Nisan 2020. 
  7. ^ "RHS Plant Selector - Astrantia major 'Roma'". Erişim tarihi: 15 Nisan 2020. 
  8. ^ "RHS Plant Selector - Astrantia major 'Sunningdale Variegated'". 15 Ağustos 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Nisan 2020. 
  9. ^ a b The Horticulture Gardener's Guides - Perennials. s. 2.