Ana menüyü aç

Gilan (Arnavutça: Gjilani veya Gjilan; Sırpça: Гњилане / Gnjilane) Kosova'nın doğusunda bir şehir.[2][3][4][5][6][7]

Gilan
Şehir
Gilan şehri
Gilan'nın Kosova'da bulunduğu yer
Gilan
Gilan
Ülke/Bölge/UNMIK Kosova Kosova (de facto)
Sırbistan Kosova-Metohiya (de jure)
Birleşmiş Milletler UNMIK (de jure)
İl/Okrug/District Kosova Gilan
Sırbistan Kosovskopomoravski
Birleşmiş Milletler District of Gnjilane
Belediye Gilan
İdare
 • Belediye Başkanı Lutfi Haziri (LDK)
Yüzölçümü
 • Toplam 515 km² (198 mil²)
Rakım 652 m (2.139 ft)
Nüfus
(2011)[1]
 • Toplam 90,015
Zaman dilimi UTC+1 (OAZD)
 • Yaz (YSU) UTC+2 (OAYZD)
Alan kodu +381 280
Plaka kodu 06
Resmî site
Gilan Belediyesi

De facto olarak Kosova’nın Gilan ilinde; de jure olarak Sırbistan’a bağlı Kosova-Metohiya Özerk Bölgesi’nin Kosovskopomoravski Okrug’unda yer alır. Ayrıca de jure olarak Birleşmiş Milletler Kosova Geçici Misyonu’nun Gilan Bölgesi’nde (District of Gnjilane) bulunur. Koordinatları, 42.27° Kuzey ve 21.28° Doğu şeklindedir.

TarihDüzenle

 
Gilan Müzik Okulu

Gilan isminin kökeni hakkında tartışmalar vardır. Arnavut kaynaklar şehrin geç Ortaçağ döneminde Balkanlar’ın merkezî yerlerinden olan Nobırda'dan gelen Ginay Ailesinden Bahti Beg Ginoli tarafından 1772'de kurulduğunu iddia ederler.[kaynak belirtilmeli] Ginay Ailesi fikri, geç dönemi işaret ettiği için, pek geçerli görünmemektedir.

Sırp kaynaklar ise bu isimin Sırpçada "rezil" anlamına gelen Gnjidavdan geldiğini ve 14. yüzyıldan beri kullanıldığını iddia ederler.[kaynak belirtilmeli]

Osmanlı devri haritalarının bazılarına ve bazı telaffuzlara dayanılarak “Gilan” şeklinin, Gülhan olduğuna dair fikirler vardır. Eski devirlere ait bazı Osmanlıca Kosova haritalarında Türkçe, “Gülhan” imlasına rastlanır; Gülhan/Külhan.

CoğrafyaDüzenle

Gilan şehri ve Gilan ili, Kosova'nın güneydoğu kesiminde yer alır. Gilan ilinin sınırları içinde sırpça adıyla bilinen Binaçka Morava Arnavutça adıyla Morava e Binçes nehri akmaktadır.

Konum olarak Sırbistan'a ve biraz daha uzaktan da Makedonya'ya yakındır. Sırbistan ile iki anasınır kapısı vardir. Kameniçe (Kamenisa) kasabasına yakın olan Dheu Bardh (Beyaz Toprak) adıyla bilinen sınırkapısı Gilan - Bujanovcë (Buyanovsa) yol güzergâhındadır. Diğer sınırkapısı ise Gilan - Preşova güzergâhında olan Muçi Baba sınırkapısıdır. Bu iki sınırkapısı Kosova ile Sırbistan'ın önemli sınırkapılarıdır. Gilan ilinin biraz daha güney doğusuna bakıldığında ise Zhegër (Jegra) ilçesine bağlı olan, halen yol ve sınırkapsı inşası devam etmektedir. Bellanoc - Stançiç sınırkapısı Kosova ve Makedonya'yı çizen sınırkapısı olacaktır. Gilan ile Kumanova'yı birleştirecek olan bu sınırkapısı iki şehir için hem ekonomi açısından, hem de ulaşım açısından çok büyük kolaylık sağlanacağı düşünülüyor.

NüfusDüzenle

1991 yılında nüfusu 103.675 kişidir. Bu rakamın yaklaşık %88’ini Arnavutlar, gene yaklaşık %12’sini Türkler ve Sırplar oluşturur. Gilan’ın Türk nüfusundaki azlık, son süreçlerdeki dış göçün sonucudur. Gilan, Türkiye'ye büyük oranda göç vermiş bir bölgedir. Bölgeden Türkiye'ye göçen aileler arasında Gilan, Gelan, Geylan soyadları yaygınca kullanılır.

2011 nüfus sayımında Gilan nüfusu 90.015 olarak sonuçlanmıştır.[1]

Kültürel YapıDüzenle

Gilan Belediyesi sınırları içinde Arnavutça, Sırpça ve Türkçe şehirdeki resmî diller arasında yer almaktadır.[6][8] Gilan’a bağlı Doburçan köyü de Türk yerleşimi açısından ön plandadır.

KaynakçaDüzenle

  1. ^ a b 2011 Genel Nüfus Sayımı REKOS2011 Kosova İstatistik Kurumu
  2. ^ Prof. Dr. Hamdi Hasan, Makedonya ve Kosova Türklerince Kullanılan Atasözleri ve Deyimler, Türk Dil Kurumu, Ankara 1997, s. 22
  3. ^ Yıldırım Belediyesi-Gilan Belediyesi kardeş şehir
  4. ^ Duyuru TİKA
  5. ^ Hazine Dairesi’nde bir Kosovalı Milliyet gazetesi
  6. ^ a b Kosova’nın Gilan şehrinde Türkçe resmi dil oldu Haber
  7. ^ Raif Vırmıça, Kosova’da Osmanlı Mimarî Eserleri I, TC. Kültür Bakanlığı, Ankara 1999, s. 308-328
  8. ^ OSCE Implementation of the Law on the Use of Languages by Kosovo Municipalities (İngilizce)