Francesco Rosi

Francesco Rosi (İtalyanca okunuşu:[franˈtʃesko ˈrɔːzi]; 15 Kasım 1922 - 10 Ocak 2015), İtalyan film yönetmeni. Bireysel ve toplumsal sorunlara birlikte eğildiği filmleriyle uluslararası alanda tanınmıştır. Il caso Mattei filmiyle 1972 Cannes Film Festivali'nde Altın Palmiye kazandı.

Francesco Rosi
Francesco Rosi Cannes.jpg
1991 Cannes Film Festivali'nde Francesco Rosi
Doğum 15 Kasım 1922(1922-11-15)
Napoli, İtalya
Ölüm 10 Ocak 2015 (92 yaşında)
Roma, İtalya
Meslek Film yönetmeni, film yapımcısı
Etkin yıllar 1948–1997
Çocuk(lar) 1

Rosi'nin filmleri, özellikle 1960'lar ve 1970'lerdeki filmleri, genellikle politik mesajlar taşıyorken, daha sonraki filmlerinin konuları daha az politik yönelimli ve edebiyata daha yakın hâle gelmiştir. 1997 yılına kadar film yönetmeye devam eden Rosi'nin son filmi, ünlü yazar Primo Levi'nin La tregua [it] kitabından uyarlanmıştı.

HayatıDüzenle

 
Francesco Rosi (Radiocorriere magazine, sayı:46, 1964)
 
Francesco Rosi (Augusto De Luca tarafından çekilen portresi, 1995)
 
Francesco Rosi'nin 1972'de Altın Palmiye kazandığı Mattei Olayı filminden.

Hukuk öğrenimi gördü. Bir ara kitap ressamlığı ve radyo muhabirliği yaptı. İki yıl tiyatroda çalıştıktan sonra Luchino Visconti'nin yardımcısı olarak sinemaya geçti. Bir süre senaryo yazarı ve yönetmen yardımcısı olarak çalıştı; La terra trema (1948; Yer Sarsılıyor), Bellissima (1951) ve Senso (1954; Günahkâr Gönüller) filmlerinde Visconti'nin asistanlığını yaptı.

Yönettiği ilk film 1952 yapımı Camicie rosse' (Kırmızı Gömlekliler) idi. Bunu Robin Hood benzeri kişiliğiyle yola çıkan, mafya ile işbirliğine giden ve tartışmalı bir kişilik olan eşkiya Salvatore Giuliano'nun yaşam öyküsünün anlatıldığı Salvatore Giuliano[1] (1962) ve Napoli kentini fon olarak kullandığı Le mani sulla città (1963; Şehrin Üzerindeki Eller) adlı filmler izledi. Film eleştirmeni David Shipman, "Sicilya'daki genel manzara ve insanlarla mükemmel bir birliktelik" içeren filmin ... Francesco Rosi'nin uluslararası üne sahip olmasını sağladığını öne sürmüştür.[2] İlk dönem filmlerinde İtalyan yeni gerçekçiliği akımına bağlı kalan Rosi, C'era una volta... (1967; Bir Masal Gibi...) adlı filminden sonra, dönemin toplumunu sorgulayan ve bireyin sorunlarına eğilen güçlü yapıtlar verdi.

1970 yılında gerçekleştirdiği Erkeklere Karşı ("Uomini contro") filminde, İtalyan ordusundaki subayların, adamlarından çok fazlasını talep ettiği I. Dünya Savaşı sırasında 1916-17 Trentino Cephesi'nde yapılan savaşın saçmalığını ele almıştı. Filmin senaryosu Emilio Lussu'nun Un anno sull'altopiano adlı romanından uyarlanmıştı.[3][4][5][6]

1972'deki Il caso Mattei (Mattei Olayı) ve ünlü gangster Lucky Luciano'nun hayatını konu alan 1973 yılındaki Lucky Luciano (Talihli Gangster) filminde bir gazeteci tavrıyla yeraltı dünyası ile ilgili yapımlara yöneldi. Il caso Mattei filmiyle 1972 Cannes Film Festivali'nde Altın Palmiye kazandı.

Kurmaca bir öyküden yola çıkan, 1976 yapımı Cadaveri eccelenti (Muhteşem Cesetler) ise mafya-devlet-polis ilişkileri üzerine gerçekleştirilmiş bir filmdi. 1979 tarihli Cristo si è fermato a Eboli (İsa Eboli'de Durdu) ve 1981'de çektiği Tre fratelli (Üç Kardeş) filmlerinde bireyin yaşamla ve toplumsal-siyasal kimliğiyle hesaplaşmasına ağırlık verdi. 1984'te özüne değiştirmeden Carmen operasını değişik bir yorumla perdeye aktardı.

1986'da ise Gabriel García Márquez'in Kırmızı Pazartesi adlı ünlü romanından uyarladığı Cronaca di una morte annunciata (Kırmızı Pazartesi) filmiyle çok ses getirdi.

ÖdüllerDüzenle

BAFTADüzenle

British Academy of Film and Television Arts tarafından ödüllendirildi:

  • 1983: BAFTA En İyi Yabancı Film Ödülü - Mesih Eboli'de Durduruldu[7]
  • 1986: En İyi Yabancı Film dalında aday gösterildi - Carmen[8]

Cannes Film FestivaliDüzenle

Cannes Film Festivali'nde ödüllendirildi:

Venedik BienaliDüzenle

David di Donatello ÖdülüDüzenle

  • 1965 : En İyi Yönetmen - The Moment of Truth
  • 1976 : En İyi Yönetmen - Şanlı Corpses
  • 1976 : En İyi Film - Illustrious Corpses
  • 1979 : En İyi Yönetmen - Mesih Eboli'de Durduruldu
  • 1979 : En İyi Film - Mesih Eboli'de Durduruldu
  • 1981 : En İyi Yönetmen - Üç Kardeş
  • 1981 : En İyi Senaryo - Üç Kardeş
  • 1985 : En İyi Yönetmen - Carmen
  • 1981 : En İyi Film - Carmen
  • 1985 : En İyi Sinematografi - Carmen
  • 1997 : En İyi Film - Ateşkes
  • 1997 : En İyi Yönetmen - Ateşkes

Moskova Uluslararası Film FestivaliDüzenle

  • 1979 : Grand Prix - Mesih Eboli'de Durduruldu[11]

Gümüş şeritDüzenle

Sindacato Nazionale Giornalisti Cinematografici Italiani tarafından Nastro d'Argento (Gümüş Kurdele) ile ödüllendirildi:

  • 1959: En İyi Orijinal Film - Meydan Okuma
  • 1963: En İyi Yönetmen - Salvatore Giuliano
  • 1981: En İyi Yönetmen - Üç Kardeş
  • 2014: Yaşam Boyu Başarı Ödülü

En İyi Yabancı Film Akademi ÖdülüDüzenle

Berlin Film FestivaliDüzenle

Berlin Uluslararası Film Festivali'nde ödüllendirildi:

BIF (Bari Uluslararası Film Festivali)Düzenle

Onur ödülleriDüzenle

FilmografiDüzenle

YönetmenDüzenle

Rosi, Goffredo Alessandrini'nin Kırmızı Gömlekler filmindeki bazı sahnelerden başlayarak 20 film yönetti. Son filmi 1997'deki The Truce idi.[14]

YazarDüzenle

Yönetmen ve senaristDüzenle

Orijinal senaryolar
Orijinal olmayan senaryolar
*Kean – Genio e sregolatezza (1956, Alexandre Dumas and Jean-Paul Sartre'dan esinlenerek)

TiyatroDüzenle

YönetmenDüzenle

Hakkındaki eserlerDüzenle

İlgili yayınlarDüzenle

Dış bağlantılarDüzenle

KaynakçaDüzenle

  1. ^ "Sicilya". sanathaber.net. 12 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Kasım 2020. 
  2. ^ Shipman, David (1991). The Story of Cinema: Volume Two – from Citizen Kane to the Present Day [Sinemanın Öyküsü: İkinci Cilt - “Yurttaş Kane” den Günümüze] (İngilizce). Hodder & Stoughton. ss. 1088-1092. ISBN 0-340-28259-2. 
  3. ^ Bolzoni, Francesco (1986). I Film Di Francesco Rosi (İtalyanca). Gremese Editore. 
  4. ^ Roberto Chiti; Roberto Poppi; Enrico Lancia (2005). Dizionario del cinema italiano – I film (İtalyanca). Gremese Editore. 
  5. ^ Iaccio, Pasquale (2004). La Storia sullo schermo: il Novecento (İtalyanca). Pellegrini Editore. 
  6. ^ "UOMINI CONTRO di FARANCESCO ROSI" (İtalyanca). digilander.libero.it. 12 Şubat 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Ocak 2015. 
  7. ^ "Francesco Rosi, Palme d'Or Winner, Dies At 92". The Hollywood Reporter (İngilizce). 11 Ocak 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Ocak 2015. 
  8. ^ "BBC News – Italian director Francesco Rosi dies at 92". BBC News (İngilizce). 15 Ocak 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Ocak 2015. 
  9. ^ Patterson, John (14 Şubat 2009). "Made in Italy" (İngilizce). The Guardian. 31 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Aralık 2020. 
  10. ^ "Francesco Rosi Dead: Italian Director Was 92" (İngilizce). Variety dergisi. 12 Ocak 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Ocak 2015. 
  11. ^ "11th Moscow International Film Festival (1979)". MIFF (İngilizce). 3 Nisan 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Ocak 2013. 
  12. ^ "Berlinale: Prize Winners". berlinale.de (İngilizce). 8 Nisan 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Şubat 2010. 
  13. ^ "Berlino e Bari ricordano Francesco Rosi – Cinema News – PRIMISSIMA" (İtalyanca). 29 Nisan 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Ocak 2015. 
  14. ^ "Morto il regista Francesco Rosi, ecco la sua filmografia". Il Messaggero (İtalyanca). 10 Ocak 2015. 12 Ocak 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Ocak 2015. 
  15. ^ "Nota bio-bibliografica di Giuseppe Patroni Griffi" (İtalyanca). 31 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Ocak 2015.