Eskikaraağaç, Karacabey

Eskikaraağaç, Avrupa Leylek Köyü[1] ya da Leylek Köyü Uluabat Gölü kıyısında, Bursa ilinin Karacabey ilçesine bağlı bir mahalledir.

Eskikaraağaç
Eskikaraağaç Leylek Köyü.jpg
Bursa
Bursa
Ülke  Türkiye
İl Bursa
İlçe Karacabey
Coğrafi bölge Marmara Bölgesi
Nüfus
 (2020)
 • Toplam 213
Zaman dilimi UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu 0224
İl plaka kodu 16
Posta kodu 16700
Resmî site
[1]

Ağustos ve eylül aylarında Avrupa'daki üreme alanlarından Afrika'ya doğru göç etmekte olan leyleklerin göç yolu üzerine bulunan Eskikaraağaç, "Leylek Köyü" olarak bilinir. Ramsar alanı içindedir. Avrupa Leylek Köyleri Ağı üyesi[2] olan köyde 2005 yılından beri[3] "Leylek Festivali" adında bir festival düzenlenmektir.

CoğrafyaDüzenle

Bursa il merkezine 45 km, Karacabey ilçesine 29 km uzaklıktadır. 1998 yılında Ramsar alanı ilan edilerek koruma altına alınmış olan Uluabat Gölü kuzeyindeki kalker kaplı yarımada üzerindedir. Eskikaraağaç köyü de Ramsar alanı içinde yer alır. Köy merkezi gölden 25 metre uzaklıktadır.[3] Göldeki Halilbey Adası da Eskikaraağaç köyüne bağlıdır.

TarihçeDüzenle

Tarihî Rum mahallesidir. Orijinal ismi Gilyos'tur. Bu kelimenin Helen dilinde "güzel-geçit" anlamına gelen "kuvaila"dan gelmiş olduğu; Apolyont yarımadasının girişinde bulunduğundan köye bu adın verildiği düşünülür.[4] Köyde Mikhael Archangelos adını taşıdığı bilinen ama yapanı ve yaptıranı bilinmeyen bir kiliseye ait kalıntılar,[5] Halilbey Adası'nda manastır kalıntısı ve kale kalıntıları vardır.

Köye bağlı Halilbey Adası, Osmanlılar'ın 1308'deki ilk deniz seferi sonucunda Kara Ali tarafından alınan adadır.[6] Barış yoluyla Osmanlı topraklarına katılan adada bulunan büyük bir kilisenin papazını ailesiyle beraber Osman Bey'e getiren Ali Bey’in, Osman Bey tarafından papazın güzelliği ile meşhur kızıyla evlendirildiği söylenir.[7]

Bursa'da kadı sicillerinde Kilis olarak geçen köyün de bu olduğu sanılmaktadır.[4] (1907) tarihli Hudavendigâr Vilâyeti Salnamesinde "Karaağaçbükü" adıyla 124 hane olarak kayıtlıdır.[6]

1927 tarihli Bursa Vilâyeti Salnamesinde ise "Karaağac-ı kebir" adıyla 199 hane ve 79'u yabancı olmak üzere 707 nüfus bulunduğu belirtilmektedir.[6] Nüfus mübadelesi sonuncu Rum halkın boşalttığı köye Yunanistan'dan gelen göçmenler yerleştirilmişse de göçmenlerin bir kısmı köye değil de, köyün hemen karşısına kurdukları yeni köye yerleşmiştir. Eskikaraağaç'ın nüfusu 1924 yılında Yunanistan'ın Drama şehrinden, 1937'de Bulgaristan'dan göç eden göçmenlerden oluşur.[3]

Leylek Köyü olmasıDüzenle

Eskikaraağaç köyü, ağustos ve eylül aylarında Avrupa'daki üreme alanlarından Afrika'ya doğru göç etmekte olan leyleklerin göç yolu üzerine bulunur. Köyde 2005 yılından beri "Leylek Festivali" adında bir festival düzenlenmektedir. Eskikaraağaç, hem çevre hem tarım koşullarını sağladığı için 2011 yılında Avrupa Tabiat Mirası Vakfı tarafından "leylek köyü" seçilerek Avrupa Leylek Köyleri Ağı üyesi olmuştur. Leyleklerin zarar görmemesi için elektrik tellerini kaplama ya da yer altına alma, arazilerdeki yüksek gerilim hatlarına fosforlar takma, leyleklerin takılıp yaralanmaması için gölü ip ve naylonlardan temizleme gibi önlemler alınır.[8]

Köy 2010'lu yıllarda Yaren adı verilen leyleğin aynı balıkçı teknesine her yıl gelmesi ve orada olduğu süre içinde aynı balıkçı teknesine sık sık konması ile gerçekleşen serüven belgesele konu olmuştur.[9] 2021 yılında Yaren Leylek onuncu kez köye gelerek aynı tekneyi ziyaret etmiştir.[10] Köyde profesyonel kuş gözlemine ve gölün büyük bir kısmının izlenmesine imkân sağlayacak olan bir kuş gözlem evi bulunmaktadır.[11] Kuş Gözlem Evi içindeki tahnit (doldurulmuş kuş) müzesi vardır.[12] Gölün kıyısında "Leylek Yürüyüş Yolu" adı verilen bir kilometrelik bir yürüyüş yolu bulunur.

Araştırmacılar, akademisyenler, kuş gözlemcileri, doğa bilimcileri ile doğaseverlerin katıldığı 18. Ulusal Kuş Konferansı, 2017 yılında Karacabey Belediyesi ve Doğa Derneği iş birliği ile Eski Karaağaç köyünde gerçekleştirilmiştir.[13]

EkonomiDüzenle

Köy halkının ana gelir kaynakları tarım ve balıkçılıktır.[3] Gölde sazan, sudak, has kefal, mersin morinası, alabalık ve inici balığı avlanan balık türleridir. Sazcılık da köy sakinleri arasında yaygın bir geçim kaynağı olmuştur ve saz ihraç edilmektedir.[14] 2000'li yıllardan itibaren doğa turizmi ve kongre turizmini geliştirmek üzere çabalar vardır.

NüfusDüzenle

Yıllara göre köy nüfus verileri
2020 213
2019 227[15]
2018 209[15]
2017 193[15]
2016 200[15]
2015 205[15]
2014 222[15]
2013 212[15]
2012 223
2011 223
2010 227
2009 245
2008 248
2007 254
2000 333
1990 352
1985 380
1980 402[16]
1975 383[17]
1970 411[18]
1965 424[19]

KaynakçaDüzenle

  1. ^ "Eskikaraağaç Avrupa Leylek Köyü". Bursa Turizm Portalı. 6 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Mart 2022. 
  2. ^ "Eskikaraagac, Turkey". Storkvillages.net. 8 Mart 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Mart 2021. 
  3. ^ a b c d Yaslioglu, Erkan; S. Tulin Akkaya Aslan, Muge Kirmikil, Kemal Sulhi Gundogd, Ismet Arici , C. Franziska Ari. "Environmental protection-based village development: The case of eskikaraagac" (PDF). Fresenius Environmental Bulletin, No 8, 2007. 24 Mart 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 9 Mart 2021. 
  4. ^ a b Kaplanoğlu, Raif. "Kilyos/ Gilyos". Bursa.com. 24 Mart 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Mart 2021. 
  5. ^ "Mikhael Archengelos Kilisesi". BGc.org.tr sitesi. 26 Ağustos 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Mart 2021. 
  6. ^ a b c Kaplanopku, Raif. "Eskikaraağaç". bursa.cm. 18 Ocak 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Mart 2021. 
  7. ^ Turgut, Vedat. "Vakıf Belgelerine Göre Osmanlı Devleti'nin Kuruluş Dönemi Aileleri II: Âl-i Timurtaş Paşa*". Osmanlı Araştırmaları dergisi, Cilt 53, Sayı 53. 10 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Mart 2021. 
  8. ^ "Leyleklerin masalında bir köy: Eskikaraağaç". Onceinsan.com. 24 Mart 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Mart 2021. 
  9. ^ "İnsan ve Leylek: Bin Yıllık Dostluk". Atlasdergisi.com, 10 Haziran 2020. 11 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Mart 2021. 
  10. ^ "Yaren leylek ile Adem amca 10'uncu kez buluştu Yaren leylek uzun süren göç yolculuğu sonrası yeni yuvasına yerleşti". Haberturk.com. Haberturk.com. 8 Mart 2021. 8 Mart 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Mart 2021. 
  11. ^ "Uluabat Gölü'ne Kuş Gözlem Kulesi Yapıldı". Haberler.com 27 Şubat 2009. 17 Aralık 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Mart 2021. 
  12. ^ Yılmaz, Ahmet Emin. "Karacabey'in yeni hedefi turizm: Bir yanı longoz, bir yanı Uluabat". Olay.com.tr, 5 Ekim 2018. 24 Mart 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Mart 2021. 
  13. ^ "Doğa severler Karacabey'de buluştu". Methaber.com. 24 Mart 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Mart 2021. 
  14. ^ "Türkiye'deki Ramsar Alanları Değerlendirme Raporu" (PDF). WWF-Türkiye, 2008. 28 Kasım 2020 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Mart 2021. 
  15. ^ a b c d e f g "Eskikaraağaç Mahallesi Nüfusu, Karacabey Bursa". Nufusune.com. 12 Nisan 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Mart 2021. 
  16. ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1981). "1980 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş" (PDF). kutuphane.tuik.gov.tr. 19 Şubat 2020 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Şubat 2020. 
  17. ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1977). "1975 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş" (PDF). sehirhafizasi.sakarya.edu.tr. 19 Şubat 2020 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Şubat 2020. 
  18. ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1973). "1970 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş" (PDF). sehirhafizasi.sakarya.edu.tr. 18 Şubat 2020 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Şubat 2020. 
  19. ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1968). "1965 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş" (PDF). kutuphane.tuik.gov.tr. 18 Şubat 2020 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Şubat 2020. 

Dış bağlantılarDüzenle