Ana menüyü aç

Lazika

(Egrisi sayfasından yönlendirildi)

Lazika ya da Egrisi (Lazca: Lazik'a, Gürcüce: Egrisi, Yunanca: Lazikē, Farsça: Lazistan, Latince: Lazika) Karadeniz'in güneydoğu kıyısında tarihsel bölge. Latince'de 'Lazika'; "Lazların ülkesi" anlamına gelmektedir. Aynı dönem devleti Perslerin resmi literatüründe ise "Lazistan" olarak yer almıştır.[kaynak belirtilmeli] Bugün Türkiye ile Gürcistan sınırları içinde yer alır. Bu bölgeden “Lazika” adıyla ilk kez 7. yüzyılda yazarı bilinmeyen, Ermenice "Coğrafya” adlı kitapta bahsedilmiştir.[kaynak belirtilmeli]

Lazika Krallığı
—  Krallık  —
[[Roma İmparatorluğu|]]
MS 2. yüzyıl–MS 7. yüzyıl [[Abhazya Krallığı|]]
Lazika Krallığı (Egrisi) MÖ c. 6. yy. - MS c. 7. yy.
Başkent Goci (Arkeopolis)
Dil(ler) Tzan Dili (Eski Lazca)
Din Paganizm, Ortodoks Hıristiyanlık
Yönetim Monarşi
Mapa
 - 360-380 Mirdat
 - 522-528 I. Tsate
 - ?-541 Opsite
 - 541-555 II. Gubaz
Günümüzdeki durumu  Gürcistan
 Türkiye
 Rusya
1838'den kalma milattan hemen önceki dönemi gösterir haritada Trabzon'un doğusundan Abhazya'ya değin Proto-Laz oymakları: Colchis ya da Lazika-Egrissi, Makronlar, Sanniler, Moshiler

MS 1. yüzyıldan itibaren Kolhisliler yerine "Laz" veya "Megrel" olarak anılan Megrel-Lazlar, önce Polemon egemenliğine daha sonra da Roma İmparatorluğu'na karşı bağımsızlık savaşı başlatmışlardır. 69-79 yıllarında Laz bir amiral olan Aniket, halkını Romalılara karşı ayaklandırmıştır. Stratejik bir bölge olan Lazika'yı bırakmak istemeyen Romalılar, Lazların özgürlük mücadelesi karşısında Lazika'yı terk etmek zorunda kaldılar. Lazika giderek güçlendi ve bugün Batı Gürcistan olarak bilinen bölgede hakim oldu.[kaynak belirtilmeli]

Lazika'nın güçlenmesi, Laz akınlarının Çoruh'u aşarak Güneydoğu Karadeniz Bölgesi'ne de yönelmesi ve Lazların bu bölgeye kitlesel göçleri, Roma vasalı 2. Polemon'u tedirgin etti. Krallığını Lazlardan koruyabilmek amacıyla hükümetini Romalılara teslim etti. Roma İmparatorluğu'nun bir eyaleti hâline gelmiş, bu eyalete de "Pontus Polemonyakos" adı verilmiştir. Trabzon'un doğusundan Çoruh yatağına kadar olan bölge Lazların eskiden beri yoğun olarak yaşadığı bir bölge olmasına rağmen, Lazika Krallığı'nın yönetimi dışında kalmıştır[1].

2. yüzyıldan itibaren, Lazika Krallığı güçlenmiş, 4. yüzyılda yönetim alanını Trabzon'a kadar genişletemediyse de etki alanı içine almıştır. 395'te Roma İmparatorluğu'nun ikiye ayrılması, Lazika Krallığı'nın güçlenip genişlemesine imkân sağlamış, bugün Batı Gürcistan olarak bilinen Fasis'i iktisâdî, siyâsî ve askerî açılardan birleştirmiştir. Lazika Krallığı, bir Bizans vasalı olmasına rağmen, kendisine bağlı vasalları da vardı[1].

Lazika'nın, Rioni havzasının güney kesimi 5. ve 6. yüzyıllarda Bizans-Pers savaşları nedeniyle Laz-Megrel nüfusunun tamamına yakınını yitirmiştir. Bu yüzden Arap istilalarından etkilenen Gürcüler Doğu Gürcistan'dan kitlesel olarak göç ederek süreç içinde bu bölgeye yerleşmişlerdir. Böylece günümüzde Müslümanları Laz, Hristiyanları Megrel olarak adlandırılan Laz-Megreller arasında, Gürcülerden oluşan ve Guria / Acara olarak bilinen tampon bölge oluşmuştur.[kaynak belirtilmeli]

8. yüzyıla gelindiğinde, Lazika Krallığı yerini; nüfusunu Abhazlar, Svanlar, Megrel-Lazlar ve bölgeye Kartli'den göç eden Gürcülerin oluşturduğu Abhazya Krallığı'na bırakmıştır. 780'lerde Abhazya Krallığı'nın sınırları kuzeybatıda Nikopsia (Tuapse), güneyde ise Çoruh yatağına kadar uzanıyordu.

Bizanslı yazarlar Batı Gürcistan'a “Lazika Krallığı” diyorlardı. Bizanslı şair ve tarihçi Agathias (6. yüzyıl) Lazika'daki Telepis Kalesi'nden söz eder. Samtredia ilçesinde Tolebi köyündeki yıkıntıların bu kalenin kalıntıları olduğu sanılır. Kilden kap kacak ticareti yeri Kitropolia burada bulunuyormuş. 6. yüzyılın ikinci yarısında Lazika'da kale kenti ve piskoposluk merkezi Petra (Çürüksu (Kobuleti)) ilçesindeki bugünkü Tsihisz'iri köyü) kurulmuştur.

HükümdarlarDüzenle

Hükümdar/ Patricii Saltanat Notlar
1. Malasa Flavius Arrianus tarafından 131'de bahsedilmiş Roma İmparatoru Hadrianus'un vasali
2. Pacorus Antoninus Pius (r. 138–161) ile aynı dönemde yaşamış ismi, kendi adına çıkardığı parada bulunmuştur
3. Agros veya Akos fl. c. 2. yüzyıl
4. Mirdat c. 360 – c. 380
5. Baraz-Bakur c. 380 – c. 395
6. I. Gubaz onaylanmış c. 456 – 466
7. Damnaze ?–521/522
8. I. Tsate onaylanmış 521/522 – 527/528
9. Opsite (kral olup olmadığı tartışmalı) Saltanatın tarihi belli değil, büyük olasılıkla 541'den biraz önce
10. II. Gubaz c. 541 – 555
11. II. Tsate 556–?
12. I. Barnuk 660 – c. 670
13. Lebarnicius c. 662 "Lazika patricii" adlı eserde adı geçmiştir. Theodosius ve Gangra Theodore'sunun Hypomnensticumu.
14. Grigor veya Grigol 670 – c. 675
15. II. Barnuk 675–691
16. Sergius c. 696/697

KaynakçaDüzenle

  1. ^ a b A. M. Zehiroğlu ; Antik Çağlarda Doğu Karadeniz

Konuyla ilgili yayınlarDüzenle

  • David Braund: Georgia in Antiquity: A History of Colchis and Transcaucasian Iberia, 550 BC–AD 562. Oxford 1994.
  • Heinz Fähnrich: Geschichte Georgiens von den Anfängen bis zur Mongolenherrschaft. Verlag Shaker, Aachen 1993.