Ebu'l Vefa el-Bağdadi

(Ebu'l Vefâ sayfasından yönlendirildi)

Ebu'l Vefâ el-Bağdâdî, et-Turkî, et-Turkmânî veya el-Kürdî lakaplarıyla da bilinen Ebu'l Vefâ Tâcü'l-Ârifîn Seyyid Muhammed bin Muhammed Arîz el-Bağdâdî (d. 1026 - ö. 9 Aralık 1107), Vefâ’îyye tarikâtının kurcusu ve Tunceli'ndeki Alevî ocaklarının Pîr-i Pîrân'ı ve Atası sayılan kişidir. Tunceli'nde kendisine el-kakes (erenlerin atası) lakâbı da verilir. Kürt veya Türk olduğu konusu tartışmalıdır.

Menâkıbnâme’sinde Ali el-Mûrtezâ'nın soyundan bir Alevî, yani Seyyid olduğu kaydedilmiştir.

HayatıDüzenle

1026 yılında Irak’ın Kusan köyünde doğdu, ama aynı zamanda Kalmina[1] adlı bir köyde kaldığı da bilinmektedir. Babası, Zebâle[2] ve Hayâsem[3] köyleri arasında sürekli olarak zulme maruz kalması nedeniyle dönüşümlü olarak yaşamak zorunda kalan ve İmam Hüseyin’in torunlarından Türkmen aşireti Benî Nergis’e mensup olduğu iddia edilen (Ehli Beytle akrabalığı bulunan Irak Kürt aşîretlerinden birsine mensub olduğu da iddia edilir.) Seyyid Muhammed Arizî, annesi ise yine bir Türkmen olan Fatıma Ümmü Gülsüm’dür.[4] Menâkıbnâme-î Tacü’l Ârifîn es-Seyyid Ebu’l Vefâ adında bir eseri bulunan Ebu’l Vefâ 9 Aralık 1107’de ölmüştür.

Vefâ’îyye TarikâtıDüzenle

Seyyid Muhammed bin Muhammed Arîz el-Bağdâdî, Vefâîyye tarikatının kurucusudur. Tâcü'l-Ârifîn lakabıyla ünlenmiştir. Tahsilinin önemli bir kısmını Bağdat’ta yaptıktan sonra Buhara’ya gitmiştir. Din bilimlerini öğrenerek tekrar Bağdat’a dönmüş ve burada Muhammed eş-Şembekî'ye bağlanmıştır. Uzun süre hizmetinde bulunduğu Alevî yani Seyyid ve ayrıca Türkmen bir şeyh olduğu iddia edilen Muhammed eş-Şembekî kendisine gösterdiği vefa ve sadâkatinden dolayı ona "Ebu’l Vefâ" künyesini vermiştir. Muhammed eş-Şembekî'ye bir Kürt aşireti olan Canbek'e gönderme olarak el-Canbekî diyenler de olmuştur. [kim?]

SoyuDüzenle

  • 1. İmam Ali
  • 2. İmam Hüseyin
  • 3. İmam Zeynülabidin
  • 4. Seyyid Hüseyin
  • 5. Seyyid Yahya
  • 6. Seyyid Hasan Faki
  • 7. Seyyid Zeyd
  • 8. Seyyid Hüseyin
  • 9. Seyyid Muhammed
  • 10. Seyyid Ali
  • 11. Seyyid Zeyd
  • 12. Seyyid Muhammed Kebir Arizî
  • 13. Seyyid Ebû'l Vefâ Tâcû'l-Ârifîn

KaynakçaDüzenle

  1. ^ Nilüfer Bayatlı: XVI. Yüzyılda Musul Eyaleti (1999), s. 100.
  2. ^ 1530 Osmanlı kaynaklarında Harran'ın 10 Km. kuzeyinde yer alan "Zibâle Köyü", Muhâsebe-i Vilâyet-i Diyâr-i Bakr ve 'Arab ve Zü'l-Kâdiriyye Defteri (Zûlkadir veya Dulkadiroğulları isimli Türkmen Hanedanı) (937/1530) I (1998), s. 131.
  3. ^ Bâb-î Hâysam (Ördekköy), Nilüfer Bayatlı: XVI. Yüzyılda Musul Eyaleti (1999), s. 115
  4. ^ Dursun Gümüşoğlu: Tâcü’l Arifîn es-Seyyid Ebu’l Vefâ Menâkıbnâmesi - Yaşamı ve Tasavvufi Görüşleri, Can Yayınları, 2006, s. 38.