Dikarboksilik asit

Dikarboksilik asitler, iki karboksilik asit fonksiyonel grubu ile ornatılmış organik bileşiklerdir. Dikarboksilik asit için moleküler formüllerde bu gruplar çoğu zaman HOOC-R-COOH olarak yazılır, burada R genelde bir alkil, alkenil veya alkinil gruptur. Dikarboksilik asitler naylon ve polietilen tereftalat gibi kopolimerler hazırlamak için kullanılırlar.

Genelde dikarboksilik asitler monokarboksilik asitlerle aynı kimyasal davranışları ve tepkimeleri gösterirler. İkinci karboksil grubunun iyonlaşması birincisinden daha zor olur. Bunun nedeni çift yüklü bür anyondan bir hidrojen iyonunun ayrışmasının tek yüklü bir anyondan ayrışmasına kıyasla daha fazla enerji gerektirmesidir.

İki karboksi gruptan biri bir aldehit grubu ile yer değişirse ortaya çıkan bileşik bir "aldehit asit" olarak adlandırılır.

ÖrneklerDüzenle

Temel dikarboksilik asitler
Genel ismi IUPAC ismi Kimyasal formülü Yapısal formülü
Oksalic acid etandioik asit HOOC-COOH  
Malonik asit propandioik asit HOOC-(CH2)-COOH  
Süksinic asit butandioik asit HOOC-(CH2)2-COOH  
Glutarik asit pentandioic asit HOOC-(CH2)3-COOH  
Adipik asit heksandioik asit HOOC-(CH2)4-COOH  
Pimelik asit heptandioik asit HOOC-(CH2)5-COOH  
Suberik asit oktandioik asit HOOC-(CH2)6-COOH  
Azelaik asit nonanedioik asit HOOC-(CH2)7-COOH  
Sebasik asit dekandioik asit HOOC-(CH2)8-COOH  
Ftalik asit benzen-1,2-dikarboksilik asit C6H4(COOH)2  
Tereftalik asit benzen-1,4-dikarboksilik asit C6H4(COOH)2