Brest Birliği

Brest Birliği (BelarusçaБерасцейская унія, romanizeBerascejskaja unija; UkraynacaБерестейська унія, romanizeBerestejśka unija; LitvancaBresto unija; (LehçeUnia brzeska), 1596'da karara bağlanan, Polonya Katolik ve Ortodoks kiliseleri birliği.

Polonya-Litvanya Birliği'ndeki Ruthenian Ortodoks Kilisesi piskoposluklarının (piskoposlukların) 1595-96'da Doğu Ortodoks Kilisesi ile ilişkilerini koparma ve Roma Papası ile komüniteye girme ve kendisini Roma Papası'nın yetkisi altına sokma kararıydı. Macaristan Krallığı'nda bulunan Mukachevo Piskoposluğu sürecin dışında bırakıldı. Birlik, şu anda Ukrayna Rum Katolik Kilisesi olarak varlığını sürdüren Ruthenian Uniate Kilisesi'ni ve Belarus Rum Katolik Kilisesi'ni kurdu. Ferrara, sonra da Floransa konsillerinde ele alınan Roma ile İstanbul'u birleştirme girişimleri, İstanbul'un 1453'te fethedilmesiyle başarısızlığa uğradı. Kiev metropolitinin bu hayalden vazgeçmediğini bilen Polonya kralı III. Zygmunt Waza, onu yeni Moskova patrikliğinden koparmak için bu zaafından yararlandı (1589). Katolik Kilisesi ile birleşmeye yönelik önceki girişimler, Kiev Metropoliti'nin Floransa Birliği'ni imzaladığı ve Ruthenian Ortodoks Kilisesi'ni teknik olarak birleştirdiği bir örnek de dahil olmak üzere, çeşitli vesilelerle yapıldı. 1588–1589'da, Konstantinopolis Patriği II. Jeremias, Doğu Avrupa'yı, özellikle Polonya-Litvanya Topluluğu ve Moskova Büyük Dükalığı'nı dolaştı ve nihayet 1458'den beri Moskova'daki Rus Ortodoks Kilisesi'ni kabul etti ve Moskova Patrik İşi'ni kutladı (önceden Kiev İsidore tarafından). Patrik Jeremias II Kiev Metropoliti Onesiphorus Divochka'yı görevden aldı ve Polonya Kralı Sigismund III'ün onayı üzerine Michael Rohoza'yı Kiev, Halych ve tüm Rusya'nın yeni Metropoliti olarak adadı.[1] Lublin'in, Polonya-Litvanya birliğinden kaynaklanan ulusal kaynaşma isteğine (1569), Katolik reformu yüzünden Baltık bölgelerinde uğradığı kayıpları karşılamak isteyen Roma'nın dileği de ekleniyordu.

Bu durumda, Birlik anlaşması Polonya Cumhuriyeti'nin doğu yörelerini kapsayacak biçimde imzalandı. Hedef, Kiev'i Roma'ya bağımlı kılmak, Ortodoks mezhebindeki nüfusun (Ukraynalılar ve Beyaz Ruslar) Cumhuriyet ile bağlarını güçlendirmek ve bu yörelerde Polonya'nın egemenliğini sağlamlaştırmaktı. Ortodoks kilisesi, bir yandan doğu ayin düzenini ve ayrı bir kilise hiyerarşisini (VIII. Clemens Bulla'sı) korurken, papanın üstünlüğünü de kabul ediyordu. Birlik, Kiev metropoliti Michat Rahoza'nın yanı sıra, Senato'da bir yer kapmayı uman Ortodoks piskoposlarca da desteklendi. Ne var ki, Polonya piskoposluğunun karşı çıkması, piskoposların bu amaçlarına ulaşmalarını engelledi. Ortodoks din adamlarının bir bölümü ve güçlü Rus aileleri (prens K. Ostrogskiy) özellikle de Ortodoksların büyük bölümünün desteğiyle Birlik'e kesinlikle karşı çıktı.

Brest Birliği, Ukrayna'daki Khmelnytsky Ayaklanmasına katkıda bulunan Katolikleşme ve Polonizasyon süreçlerinin bir parçası olarak algılandı. Brest birliği, doğu Hristiyan topluluğunu Ortodokslar ve uniat'lar olarak ikiye böldü. Cumhuriyet'e bağımlı olan Ukrayna ve Beyaz Rusya halklarıyla Cumhuriyet arasındaki ilişkileri daha da gerginleştirmekten başka bir işe yaramadı.

KaynakçaDüzenle

  1. ^ Hudziak, B.O., Tu, O.Yu. The 1596 Brest Church Union (БЕРЕСТЕЙСЬКА ЦЕРКОВНА УНІЯ 1596) 21 Mart 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. Encyclopedia of History of Ukraine.