Ana menüyü aç

Brabantlı Siger

Dante ve Beatrice cennette. Sağ üstteki kırmızı pelerinli Brabantlı Siger. Dante Pd10 Kopenhag MS Thott 411.2, 15. Yüzyıl

Brabantlı Siger (Latince: Sigerus de Brabantia; d. 1235-1240, Brabant - ö. 10 Kasım 1284, Orvieto), Orta Çağ Avrupasında, Hristiyan dogmalar ile aklın çatıştığında 'akla uygun düşünce'yi savunan İbn Rüşdcülüğün (Avverosim) ilk temsilcilerinden[1] olan Felemenk felsefeci, Paris Üniversitesi Sanat Fakültesi öğretim görevlisi, rahip.

EtkisiDüzenle

Katolik Kilisesi otoritesinde yürütülen krallıklar ve yine Kilise'nin otoritesindeki yargı ile yönetilen Avrupa'da, skolastik eğitim Hristiyanlığın Yeni Platoncu yorumu etkisindeydi.[1] 13. yüzyılda Endülüs Devleti şehirlerinin hristiyan yönetimine geçmesiyle, Endülüs'ün yüksek felsefi ve entelektüel mirası hristiyan entelektüellere geçmeye başladı.

Hristiyan dogmalarının hilafındaki Endülüs yazmaları, özellikle Aristoteles Felsefesi hakkında (Doğa, Mantık, Etik, de Anima vb.) özellikle güçlü bir Aristotelesçi olan İbn Rüşd'ün yazmaları, Paris Üniversitesi Sanat Fakültesi'nde etki yarattı. Bu etkiye, Brabantlı Siger ve Dacialı Boetius'un İbn Rüşd çevirileri yön verdi. Bu yeni akıma İbn Rüşd'ün latincesi olan Averroes'ten esinlenilerek Avveroism ismi verildi.

Kilise'nin ve vahyin tartışılamaz dünya ve varlık yorumu hilafına 'ayrı bir hakikat'ten bahseden İbn Rüşdcülük (Avveroism) Hareketi;

  • 'ilk insanın olmadığına veya ilk insan tanımının yanlış olduğuna',
  • 'evrenin sonlu olup olmadığına'[2],
  • 'bedenle diriliş olup olmayacağına'[2] ve benzeri mantıksal önermeleri tartışmaya başladı.

Çift HakikatDüzenle

Avveroism'in ilk temsilcilerinden olan Brabantlı Siger, Vahyin Hakikati yanında, Aklın Hakikati; yani Çift Hakikat Öğretisini Avrupa'da ilk dillendirenlerden oldu. Çift Hakikat çatışması; Brabantlı Siger'in ölümü sonrası Akinolu Tomas tarafından, Aristoteles yorumu ile Hristiyan öğretisini uzlaştırma gayretiyle ancak dindirilebilecekti.[3]

Kilise yasaklarıDüzenle

Katolik Kilisesi, İbn Rüşdcü söylemlerin önünü kesmek için; ilk olarak 1270'te 13 maddelik konuşulması, tartışılması yasak listesi yayınlandı.[4] İbn Rüşd akımının Avrupa'da etkinliğinin devam etmesi üzerine; 1277'de 219 (bazı kaynaklarda 220[2]) maddelik 'genişletilmiş yasak listesi' yayınlayarak[5], yasakları çiğneyenlerin aforoz edileceği duyurdu.

EserleriDüzenle

13. Yüzyıldaki, İbn Rüşd'cü akımın başını çeken isimlerden olan ve Avrupa'da Aristo'culuğun yayılmasında etkili olan Brabantlı Siger; Ruh/Nefs/Psüke, Doğa Felsefesi, Metafizik ve Etik (Ahlak) konularında eserler vermiş ve İbn Rüşd çevirilerini yayınlamıştır. 1899 yılında Pierre Mandonnet tarafından, Brabantlı Siger'e ait olan altı adet kitap tespit edilmiştir.

 
İbn Rüşd, De Anima latince çevirisi
  • De anima intellectiva (Anima [Ruh, Psüke) bilinci), 1270
  • Quaestiones logicales (Mantık Sorgulamaları)
  • Quaestiones naturales (Doğa Sorgulamaları)
  • De aeternitate mundi (Sonsuz Evren)
  • Quaestio utrum haec sit vera: Homo est animal nullo homine existente (İlki olmayan insanın ruhsal varlığı)
  • Impossibilia (İmkansızlık)

ÖlümüDüzenle

İbn Rüşdcülük (Avveroism) Hareketini önlemeye yönelik, Kilise tarafından çıkarılan yasaklarının ihlal edilmesi gerekçesiyle, Paris Üniversitesi'nden uzaklaştırılan Brabantlı Siger; 7 Mart 1277 tarihinde Psikopos Stephen Tempier tarafından suçlu bulunmuş[5] ve hayatının geri kalanını İtalya'da geçirmiştir. Hakkındaki hükmün temyizi için Papa'ya temyiz başvurusunda bulunmuşsa da, suçu sabit bulunularak İtalya Orvieto'da tutuklanmış ve Kasım 1284 tarihinde Orvieto'da öldürülmüştür.

KaynakçaDüzenle