Besleneyler

Besleneyler ya da Besneyler[1], Besniyler[1] Besniler (Doğu Çerkesçesi беслъэнейхэр, Rusça бесленеевцы), Rusya ve Türkiye'de yaşayan Doğu Çerkesleri kolundan Çerkes boyu. En yakın akrabaları yıllar önce onlardan ayrıldıkları Kabardeyler olup, onlar gibi Besleneylerde de pşı (bey) sınıfı bulunmaktaydı. Konoko sülalesi Besleneylerdeki tek pşı sülalesidir. Besleneyler, Büyük Laba nehrinin sağ kıyısında ve Urup nehrine dökülen küçük ve büyük Tegem nehri çevresinde otururlardı.[2] Dilleri Doğu Çerkesçesinin Merkezî Çerkesçe olarak da bilinen Besleneyce ağzı olsa da edebî dil olarak Kabardeylerin ağzı esas alınarak oluşturulan Kabardeyceyi kullanırlar. Günümüzde Rusya'da Karaçay-Çerkesya'daki iki köy ile Krasnodar Krayındaki iki köyde yaşarlar.

Besleneyler
беслъэнейхэр
Besleneys villages in 1830-1850 years.png
1830-1850 yıllarındaki Besleney köyleri: Laba ırmağı üzerinde iki grup olarak yer alır. Kuzeydeki 1. grupta dokuz köy, güneydeki 2. grupta ise üç köy vardı.
Önemli nüfusa sahip bölgeler
Diller
Din

AdlandırmaDüzenle

Kabardey beylerinin (pşılarının) soy atası sayılan İnal ya da Yınal'ın torunlarından Beslen ya da Beslan'ın adına -ey («aaitlik, sahiplik» bildiren ek) lokativ eki getirilerek oluşturulmuştur. Beslan şahıs adı Kıpçak Türkçesi kökenli olup bey/biy + aslan/arslan biçiminde açıklanır.[3]

Tarihi topraklarıDüzenle

Besleneyler, Büyük ve Küçük Laba vadileri ile Urup (Varpa) havzasında otururlardı. Ayrıca Kuban Ovası ile Çegen, Fars ve Psefır vadilerine kadar da yayılmışlardır. Batılarında Çemguylar ve Abzehler bulunur. Güneybatı ve güneylerinde ise Barakay, Kazılbeğ, Segerey ve Başılbeğ gibi Abaza oymakları bulunur. Kuzeyden ise Kuban Nehri tarafından sınırlanır.[4]

Rusya'daki Besleney köyleriDüzenle

Rusya'da 5 Besleney köyü bulunmaktadır:

  • Karaçay-Çerkesya'da: Бесленей (Тхьастыкъуей), Вако-Жиле (Дохъчокъуей)
  • Krasnodar Krayı'nın Uspensk rayonunda: Кургоковский (Кургъокъуей), Коноковский (Бэчмырзей)
  • Adigey Cumhuriyetinde: Уляп (Къэнокъуей)[5]

Türkiye'deki Besleney köyleriDüzenle

Bu madde Çerkesler ile ilgilidir.
Çerkesler (Adığeler)

Çerkes Kabileleri
Abzehler · Ademıylar · Barakaylar · Bjeduğlar · Besleneyler
Çemguylar · Hatukaylar · Janeler · Mahoşlar · Mamhığlar
Natuhaylar · Şapsığlar · Ubıhlar · Yecerukaylar · Kabardeyler

Dil ve lehçeleri
Çerkes dilleriAdigece (Abzah · Bjeduğ · Şapsığ) ·
Kabardeyce (Besleney lehçesi) · Ubıhça

Kimlik ve millî semboller
Adige Habze · Çerkesya · Hase
Çerkesçe Çerkes Bayrağı

Çerkes kültürü
Mutfak · Müzik · Mitoloji

Tarih
Çerkesya
Sindika
Adige Cumhuriyeti
Karaçay-Çerkesya
Kabardey-Balkarya
Rus-Çerkes Savaşı
Soykırım
Kanjal Savaşı

Bazı Çerkesler
Çerkesler listesi


KaynakçaDüzenle

  1. ^ a b Papşu, Murat. Adığece kelimelerin yazılışı 19 Nisan 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. Nart Dergisi Sayı 70
  2. ^ Kazım Agın. Kanoko Sülalesi'nin Osmanlı'ya zorunlu hicreti 26 Nisan 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
  3. ^ Papşu, Murat. Abzeh ve Besleney adları nereden geliyor 9 Mart 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. Nart dergisi, yıl: 14, sayı: 81, Eylül-Ekim 2011, sayfa: 64
  4. ^ "Kafkasya'nın etnik mozaiği". 8 Nisan 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Nisan 2013. 
  5. ^ Do. Dr. Vınereko Mir. Ülke anne gibidir (Хэгъэгур ным фэд) 24 Nisan 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. Адыгэ Хабз, Maykop, 2007
  6. ^ "Türkiye'de Çerkes Köyleri: ANJIKUEY (Kırkdilim)". 18 Nisan 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Nisan 2013.