Ana menüyü aç

Beklenmeyen Misafir[1] 1967 ABD yapımı dramatik güldürü filmdir. Özgün adı Guess Who's Coming to Dinner (İngilizce: Akşam yemeğe kim geliyor tahmin et) olan film 21 Ocak 1969 tarihinde Türkiye'de sinemalarda gösterime girmişti[2]. Film sonraki yıllarda TRT Televizyonunda bu kez Bir Akşam Yemeği adıyla gösterilmişti.

Beklenmeyen Misafir
Guess Who's Coming to Dinner
"Beklenmeyen Misafir" (Guess Who's Coming to Dinner) filminin özgün sinema afişi
Yönetmen Stanley Kramer
Yapımcı Stanley Kramer
Senarist William Rose
Oyuncular Spencer Tracy
Sidney Poitier
Katharine Hepburn
Katharine Houghton
Müzik Frank De Vol
Görüntü yönetmeni Sam Leavitt
Kurgu Robert C. Jones
Stüdyo Columbia Pictures
Dağıtıcı Columbia Pictures
Cinsi Sinema filmi
Türü Dram, komedi, aile
Renk Renkli (Technicolor)
Yapım yılı 1967
Çıkış tarih(ler)i 11 Aralık 1967, New York
21 Ocak 1969, İstanbul (Saray Sineması)
Süre 108 dakika
Ülke Amerika Birleşik Devletleri ABD
Dil İngilizce
Bütçe 4 Milyon $
Hasılat 70 Milyon $
Devam filmi "Guess Who's Coming to Dinner" (1975) (TV filmi)
Diğer adları Beklenmeyen Misafir (Türkiye, sinemalar)
Bir Akşam Yemeği (Türkiye, TRT Televizyonu)
Devine qui vient dîner? (Fransa)
Indovina chi viene a cena? (İtalya)
Adivina quién viene a cenar esta noche (İspanya)
Rate mal, wer zum Essen kommt (Almanya)

Senaryosunu William Rose'un yazdığı, ırk sorununa cesurca değinen bu filmin yönetmeni ve yapımcısı Stanley Kramer'dır. Başrollerini Spencer Tracy, Sidney Poitier, Katharine Hepburn ve Katharine Houghton paylaşmışlardır. Spencer Tracy film tamamlandıktan kısa bir süre sonra hayata veda etmişti. Stanley Kramer 1975 yılında kendi filmini televizyon için aynı adla yeniden çekmişti.

Liberal görüşlü hali vakti yerinde San Francisco'lu orta yaşlı Drayton çifti (Katharine Hepburn ve Spencer Tracy) tek kızlarını da kendileri gibi açık fikirli, hoşgörülü ve ön yargısız yetiştirmişlerdir. Ancak bir gün kızları eve yanında evlenmeyi düşündüğü zenci (filmde de bu terim kullanılıyor) bir tıp doktoru ile çıkagelince işin rengi değişir. Bu "beklenmeyen misafir" (Sidney Poitier) gerçektir ve bu liberal çift o güne kadarki söylemleri ile önlerindeki somut gerçeğin arasında sıkışır kalırlar. Şimdi geçmişteki inançları ve düşünceleri sorgulanacak, liberal duruşları ciddi bir sınavdan geçecektir.

Hemen hemen tek bir mekanda geçen filmin tiyatroya yakın bir anlatım dili vardır. Kramer bu filmden 9 yıl önce de, 1958'de yine ırk sorununu ele aldığı Kader Bağlayınca (The Defiant Ones) adlı bir film çevirmişti, o filmde de yine Sidney Poitier oynamıştı ve başrolü Tony Curtis'le paylaşıyorlardı.

"Beklenmeyen Misafir" tam 10 dalda Oscar'a aday gösterildi, 'en iyi kadın oyuncu' (Katharine Hepburn) ve 'en iyi özgün senaryo' dallarında bu ödülü aldı. Ayrıca Katharine Hepburn ve Spencer Tracy BAFTA ödüllerini de aldılar. Film 8 dalda da Altın Küre'ye aday gösterilmişti.

Oyuncu kadrosuDüzenle

Film hakkında notlarDüzenle

  • Filmde nişanlısı Joey (Katharine Houghton) dahil insanlar Dr. John Wade Prentice (Sidney Poitier) için sürekli olarak zenci (negro) sözcüğü kullanmaktadırlar. Günümüzde siyahları tarif ederken bu küçümseyici-aşağılayıcı niteleme pek kullanılmamaktadır. Onun yerine 'siyahi Amerikalı', 'Afrika kökenli Amerikalı' vb kullanılmaktadır. Filmin çekildiği yıllarda ABD'de ırk sorunu hala çözülememişti, siyahlar filmde kullanılan nitelemenin yanında çok hafif kalacağı başka niteleme ve davranışlara maruz kalıyorlardı.
  • Önceleri herkes tarafından rahatlıkla kullanılan 'negro' (veya 'nigger') sözcüğü zamanla pejoratif bir tanımlamaya dönüşmüştü ve sokak ağzı ve kaba kullanım dışında kullanılmamaya gayret ediliyordu. Örneğin Agatha Christie'nin ünlü romanı "Then There Were None" yani diğer adıyla "Ten Little Indians" (On Küçük Kızılderili)'nin orijinal ilk adı "Ten Little Niggers" (On Küçük Zenci) idi.[3]
  • Sinemadaki ilk filminde rol alan ve filmde Hepburn'ün kızı rolünü oynayan Katharine Houghton gerçek hayatta Katharine Hepburn'ün yeğenidir.
  • William Rose'un aynı senaryosundan 2005 yılında yine benzer konulu bir film çekilmişti. Guess Who adındaki bu filmin yönetmeni Kevin Rodney Sullivan'dı.
  • Siyah hakları savunucusu Martin Luther King bir süikast sonucu öldüğünde bu film hala sinemalarda gösterilmekteydi. Filmde siyahi hizmetçinin Sidney Poitier'ye "Sen kim olduğunu sanıyorsun, Martin Luther King mi?" şeklinde hitap ettiği bir replik yer almaktaydı. King'in öldürülmesi üzerine film stüdyosu derhal sinema salonlarına bir talimat göndererek bu repliğin yer aldığı bölümü filmden çıkarttırmıştı.
  • Sonradan yemeğe katılan Dr. John Wade (Sidney Poitier)'in babası (Roy Glenn) oğlunu uyararak yapacakları evliliğin 17 eyalette yasa dışı olduğunu, evlendikleri takdirde bu eyaletlerde suçlu duruma düşeceklerini söyler. Film çekildiği sırada bu doğruydu. Irklar arası evlilik hatta evlilik dışı ilişkiler ABD kurulduğunda bütün ülkede kanunlarla yasaklanmıştı[4] (İng.Anti-miscegenation laws). 1960'lara gelindiğinde bu yasaklar 17 eyalette hala geçerliliğini koruyordu (Özellikle güney eyaletleri). Anayasa Mahkemesi 12 Haziran 1967'de bu yasaların anayasaya aykırı olduğu kararını vererek hepsini iptal etti. Yani film gösterime girdiğinde Poitier'nin babasının sarfettiği sözlerin artık geçerliliği kalmamıştı.
 
Katharine Houghton ve Sidney Poitier filmin bir sahnesinde.

Filmin ödülleriDüzenle

Kazandığı ödüllerDüzenle

AdaylıklarıDüzenle

KaynakçaDüzenle

  1. ^ http://www.imdb.com/title/tt0061735/releaseinfo Türkçe isim için referans
  2. ^ "Milliyet Gazete Arşivi". gazetearsivi.milliyet.com.tr. 12 Aralık 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Mart 2010. 
  3. ^ en:http://en.wikipedia.org/wiki/Nigger
  4. ^ en:Anti-miscegenation laws

Dış bağlantılarDüzenle