Azeri Lejyonu (AlmancaAserbaidschanische Legion), II. Dünya Savaşı sırasında Doğu Cephesi'nde Nazi Almanyası'na esir düşen Azeri asıllı Kızıl Ordu esirlerden Doğu lejyonları (Ostlegionen) nın bir parçası olarak oluşturduğu askerî birlikler.

Azeri Lejyonu
Aserbaidschanische Legion
Emblem of Azerbaijani Legion.jpg
Etkin 2 Ağustos 1942
Bağlılık Nazi Almanyası Nazi Almanyası
Sınıfı Wehrmacht
Tipi Süvari
Savaşları II. Dünya Savaşı

Birçok Azerbaycanlı bu lejyona ülkelerinin Sovyet işgalinden kurtarılması için katılmışdı.Alman orduları tarafından esir alınan bir Azeri asker,kendisinin anti—Nazi,anti-bolşevik olduğunu ve sadece vatanının bağımsızlığı için bir fırsat istediğini söylemişti[1].

Müsavat, milli hareket ve lejyonDüzenle

Sonderverband BergmannDüzenle

HeerDüzenle

 
Emin el-Hüseyini ile sohbet eden Azeri gönüllüleri (19 Aralık 1942, Haus der Flieger, Berlin)

Toplama merkezi Edlin istasyonu (Jedlnia)[2] olup önce Kafkas Müslüman Lejyonu (Kaukasische-Mohammedanische Legion) olarak örgütlendirilmiş ve 2 Ağustos 1942'de Azeri Lejyonu ve Kuzey Kafkasya Lejyonu olmak üzere ikiye bölünmüştür.[3].

1942 yılının sonuna doğru 804. "Aslan" ve 805. tabur olmak üzere iki tabur, 1943 yılının başlarında 806. "Igit", 807., 817. ve 818. tabur olmak üzere dört tabur, 1943 yılının ikinci yarısında ise 819. ve 820. tabur olmak üzere iki tabur kurulmuştur.[4]

Abwehr subayı olan Oskar von Niedermayer lejyonların karargâh direktörlüğüne tayin edildi ve Mayıs 1943'a kadar 25 doğu lejyon taburu oluşturuldu. Bunlardan I/4., I/73., I/97., I/101., I/111. "Dönmec", II/73. olmak üzere altı tabur Azerilerden ibaretti.[5]

Kafkasya SeferiDüzenle

Kafkasya Seferi'nde Major R. Gloger komutasındaki 804. "Aslan", 4. Dağ Tümeni (46. Dağ Kolordusu, 17. Ordu, Ordular Grubu A)'ne bağlı olarak Rostov'tan Armavir'e ve ordan Malaya Laba Nehri kenarındaki Bagovskaya'ya geçti. Abdürrahman Fatalibeyli-Düdanginski bu taburun kurmay subaylarındandı. Tabura üst molla Aliev verildi, 1. bölük Mamedov, 2. bölük Kasayev, 3. bölük Abdulajimov ve 4. bölük Süleymanov tarafından komuta edildi. 29 Ocak'ta Kuban Köprübaşısı'na kadar çekildi. 4 Şubat'ta tabur komutanı Gloger'in ölmesinden Mart ayında Yüzbaşı Sharrenburg'un komutanlığına getirilmesine kadar Fatalibeyli-Düdanginski geçici olarak tabura komuta etti.[6]

804. "Aslan" taburunda Askar (Asker), Ystaskar (Üstasker), Onbaşe (Onbaşı), Covuş (Çavuş), Ystcovuş (Üstçavuş), Başçovuş (Başçavuş), Astegmen (Asteğmen), Tegmen (Teğmen), Ystegmen (Üsteğmen) gibi rütbelerinin[7] ve 806. "Igit" taburunda ise, Dojüschtschi (Döyüşçü), Basch-Dojüschtschi (Baş Döyüşçü), Onbaschi (Onbaşı), Tscho-Usch (Çavuş), Basch-Tscho-Usch (Baş Çavuş), Gänsch-Sabit (Gənc Zabit), Sabit (Zabit), Basch-Sabit (Baş Zabit) gibi rütbelerinin kullanıldığı raporlarda aktarılmaktadır.[8]

1943'te Azeri Lejyonu'nun taburları 162. Piyade Tümeni (Türkistan)'nın oluşumu için kullanılmıştır.[9]

HiwiDüzenle

Muharebe taburlarının dışında, Wehracht'ta Azerilerden 21 Hilfswilliger (gönüllü yardımcı) tabur oluşturulmuştur.[10]

Waffen-SSDüzenle

Daha sonra "Waffen-Standartenführer der SS" İsrafil İsrafilov komutasında Azeriler Kaukasicher-Waffen-Verband der SS adlı süvari birliğinin bir Waffengruppe (muharebe grubu) 'yi teşkil etmişlerdir.[4]

KaynakçaDüzenle

  1. ^ Dallin, Alexander(1981) German Rule in Russia, 1941-1945: A Study of Occupation Policies, p. 540
  2. ^ Joachim Hoffmann, Die Ostlegionen 1941-1943, Verlag Rombach Freiburg, ISBN 3-7930-0178-4, p.33.
  3. ^ Christopher J Ailsby. Hitler's Renegades: Foreign Nationals in the Service of the Third Reich. Potomac Books; New Ed edition, published in 2004, p. 123.
  4. ^ a b Antonio J. Munoz & Oleg Valentinovich, The East Came West: Muslim, Hindu and Buddhist Volunteers in the German Armed Forces 1941-1945 - A Study of East European & Middle Eastern Collaboration with the German Armed Forces In World War II, Axis Europa Books, New York, 2001, ISBN 1-891227-39-4, s. 49.
  5. ^ Antonio J. Munoz & Oleg Valentinovich, a.g.e., s. 62.
  6. ^ Joachim Hoffmann, Kaukasien 1942/1943: Das deutsche Heer und die Orientvölker der Sowjetunion, Rombach Verlag, Freiburg im Breisgau, 1991, ISBN 978-3-7930-0194-2, S. 221-222.
  7. ^ Hoffmann, A.g.e., S. 229.
  8. ^ Hoffmann, A.g.e., S. 250.
  9. ^ On Azerbaijani Legion
  10. ^ Боровиков Е.В. (2006). "Националистические организации и национальные воинские формирования из числа представителей закавказских республик в рядах германских вооруженных сил во время Великой Отечественной войны (Азербайджан, Армения, Грузия)". Аналитический вестник (Rusça). Совет Федераций ФС РФ. ss. № 24 (312). 16 Mayıs 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Temmuz 2009. 

Ayrıca bakınızDüzenle

Dış bağlantılarDüzenle