Alberta

Alberta, Kanada'nın Batı Kanada bölgesindeki eyâleti.[7] 1 Eylül 2005'te, Kanada Konfederasyonu'na katılmasının 100. yılını kutlamıştır.

Alberta
Alberta bayrağı
Bayrak
Alberta arması
Arma
Sloganlar:
LatinceFortis et liber
("Güçlü ve özgür")
Koordinatlar: 54°59′30″K 114°22′36″B / 54.99167°K 114.37667°B / 54.99167; -114.37667
Ülke Kanada
Konfederasyon 1 Eylül 1905 (NWT'dan ayrıldı) (10.)
Başkent Edmonton
En büyük şehir Calgary
En büyük metro Calgary Metropolitan Bölgesi
İdare
 • Tür Meşrutiyet
 • Lieutenant governor Salma Lakhani (Prömiyer)
Yüzölçümü
 • Toplam 661.848 km² (255.540 mil²)
 • Kara
640.081 km² (247.136 mil²)
 • Su

19.531 km² (7.540 mil²)

 %3
Yüzölçümü sırası 6.
Nüfus
 (2016)
 • Toplam 4.067.175 [1]
 • Tahminî 
(Q4 2021)
4.464.170 [2]
 • Sıra 4.
 • Yoğunluk 6,35/km² (1.640/mil²)
Demonim Albertlı
Resmî diller İngilizce[3][4]
GYSİH
 • Sıralama 3.
 • Toplam (2015) 326,433 milyar C$[5]
 • Kişi başına 78.100 C$ (2.)
İGE
 • İGE (2019) 0.948[6]Çok yüksek (1.)
Zaman dilimi UTC-07.00 (Sıradağ)
Canadian postal abbr.
AB
Postal code prefix
ISO 3166 kodu CA-AB
Çiçek Rosa acicularis
Ağaç Pinus contorta
Kuş Amerika puhusu

Eyâletin doğusunda Saskatchewan, kuzeyinde Kuzeybatı Toprakları, batısında Britanya Kolumbiyası ve güneyinde bir Amerikan eyâleti olan Montana bulunur. Britanya Kolumbiyası sınırı ünlü Kayalık Dağlar (Rocky Mountains) zirveleri doğrultusunda uzanır. Eyaletin güneydoğu bölümü bir tarafa bırakılırsa, Alberta sahip olduğu düzinelerce nehir ve gölle, oldukça sulak bir eyâlettir. Güney-kuzey doğrultusunda 1200 km, doğu-batı doğrultusunda ise 600 km uzanan bu eyalette, yüksekliğin de etkisiyle, iklim önemli farklılıklar göstermektedir. Kuzey Alberta, büyük oranda taygalarla kaplıdır ve eyâletin yarı-kurak güney bölümüne kıyasla buzlanmanın olduğu günlerin sayısı, bu bölgede daha fazladır. Alberta'nın batısı, yüksek dağ dizisi dolayısıyla oldukça korunaklıdır; bir çeşit Föhn rüzgârı olan Chinook rüzgârları sayesinde kışlar bu bölgede daha yumuşak geçmektedir. Diğer taraftan eyâletin genel olarak düz olan güneydoğu bölümünde, kışlar oldukça sert geçer ve buna karşılık yaz aylarında da oldukça yüksek sıcaklık değerlerine rastlanır.

Alberta'nın başkenti, 1 milyonun biraz üstündeki nüfusuyla Edmonton'dır; güneyde yer alan ve büyük bir ticaret merkezi olan Calgary, 1,1 milyonluk nüfusuyla eyâletteki en büyük kenttir. Eyâletin diğer büyük kentleri ve kasabaları ise şunlardır: Banff, Camrose, Wetaskiwin, Fort McMurray, Grande Prairie, Jasper, Lethbridge, Lloydminster, Medicine Hat, ve Red Deer.

Calgary-Edmonton Koridoru olarak adlandırılan, güneyden kuzeye yaklaşık olarak 400 km'lik bir mesafeyi kapsayan bölge, Alberta'nın en çok kentleşmiş alanı olmasının yanı sıra, Kanada'nın en yoğun nüfusa sahip olan bölgelerinden biridir. 2001 yılında bu gölgede 2,15 milyondan fazla insan yaşamaktaydı (Alberta nüfusunun %72'si). Bu bölge aynı zamanda Kanada'nın en hızlı büyüyen bölgelerinden biridir.

Eyâletin sahip olduğu zengin doğal kaynaklar ve özellikle petrol, günümüzde de ekonomik gelişimin lokomotifi olmayı sürdürmektedir. 40'larda keşfedilen petrol kaynakları, o dönemden başlayarak eyaletin Kuzey Amerika'da petrol üretiminin liderlerinden biri olmasını sağlamıştır. Dünyanın en büyük petrol rezervi, eyaletin kuzeyinde 55.000 nüfusa sahip olan, Fort McMurray kentindedir; ve Fort McMurray bugün Kanada'da en hızlı büyüyen kent unvanına sahiptir.

Alberta ekonomisi, Kanada'nın en güçlüsü olarak görünmektedir. Ekonominin gücü büyük oranda hızla gelişen petrol endüstrilerinden ve daha küçük oranda tarım ve teknoloji endüstrilerinden ileri gelmektedir. 2005 yılında Alberta'da kişi başına düşen gayri safi eyâlet içi hasıla 66.279 Kanada Doları kadardı; bu rakam ulusal ortalamanın %56 üstündedir ve bazı Atlantik eyâletlerinin iki katından bile fazladır.

Eyâletin şu anki başkanı, Birleşik Muhafazakar Parti'den Jason Kenney'dir.

Alberta nüfusu, gelişen ekonomiyle bağlantılı olarak hızla büyümektedir; Alberta'nın göreceli olarak yüksek doğum oranları, Kanada'nın içinden ve dışından eyalete olan göç hareketleri büyümenin başlıca etkenleridir. 2005 yılı sonunda eyâletin nüfusu 3.306.359 kadardı ve nüfusun %81'i kentsel alanlarda, %19'u ise kırsal da yaşamaktaydı. Albertalıların büyük bölümü kendini Hristiyan olarak tanımlamaktadır. Alberta diğer tüm eyâletlerden daha fazla evanjelik Hristiyan'a sahip olmasıyla çelişik bir şekilde, Britanya Kolumbiyası'nın ardından ülkedeki en düşük kilise katılım oranına sahiptir. Eyâlette önemli Hindu, Sih ve Müslüman topluluklar bulunmaktadır. Kuzey Amerika'nın en eski camisi Edmonton'dadır.

KaynakçaDüzenle

  1. ^ "Population and dwelling counts, for Canada, provinces and territories, 2016 and 2011 censuses". Statistics Canada. 2 Şubat 2017. 4 Mayıs 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Nisan 2017. 
  2. ^ "Population by year of Canada of Canada and territories". Statistics Canada. 26 Eylül 2014. 11 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Eylül 2018. 
  3. ^ "Languages Act". Government of Alberta. 2 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Mart 2019. 
  4. ^ Dupuis, Serge (5 Şubat 2020). "Francophones of Alberta (Franco-Albertains)". The Canadian Encyclopedia. Erişim tarihi: 30 Eylül 2020. In 1988, as a reaction to the Supreme Court’s Mercure case, Alberta passed the Alberta Languages Act, making English the province's official language and repealing the language rights enjoyed under the North-West Territories Act, while allowing French in the Legislative Assembly and court. 
  5. ^ "Gross domestic product, expenditure-based, by province and territory (2015)". Statistics Canada. 9 Kasım 2016. 19 Eylül 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Ocak 2017. 
  6. ^ "Sub-national HDI - Global Data Lab". globaldatalab.org. 18 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Temmuz 2021. 
  7. ^ Nijman, Jan (2020). Geography: Realms, Regions, and Concepts (20. bas.). Wiley. ISBN 978-1119607410. 

Dış bağlantılarDüzenle