Ajaks (Sofokles)

Sofokles trajedisi

Ajaks (Sofokles) Aias, Sofokles'in günümüze ulaşan yedi oyunundan en eskisidir ve MÖ 450-442 arasında yazıldığı tahmin edilmektedir.

Aias'ın babası Salamis Kralı Telamon ve annesi Periboia'dır. Aias zamanında Helen'e talip olan krallardan biri olduğu için, Helen ile Menelaos'un evliliğini korumaya yemin etmi ve bu yüzden Truva'ya gelmiştir. Truva Savaşı'na on iki savaş gemisi ile katılmıştır. Kuzeni Akhilleus'tan sonra, Akha ordusundaki en güçlü kahramandır. Akhilleus'un babası Peleus ile, Aias'ın babası Telamon kardeştir.

Telamon, Herakles ile birlikte Truva şehrini yıllar önce kuşatıp aldığında; Herakles ona Truva Prensesi Hesione'u vermiştir. Böylece Telamon'un Hesione'dan Teukros isimli bir oğlu daha olmuştur.

Akhilleus savaşta öldükten sonra, onun silahlarını ödül olarak vermek için bir yarışma düzenlenir ancak hakemler kazananı Odyseus seçerler. Aias buna çok kızar ve özellikle Menelaos ile Agamemnon'un hile yaptığını düşünür.

Oyun buradan sonrasını anlatmaktadır.

Oyunun özetiDüzenle

Aias, olanlara çok sinirlenir ve Akha ordusu uyuyorken onlara saldırır ama Athena bunu fark eder ve onun hiddetini sürülere yönlendirir. Böylece Aias, Akhaları öldürdüğünü sanarken suçsuz hayvanları katleder. Ertesi gün kendine geldiğinde yaptıklarına çok pişman olur. Savaş esnasında köle olarak aldığı ve çocuğunun annesi olan Tekmessa, onu ikna etmeye çalışsa da Aias, Hektor'un verdiği kılıca atlayarak intihar eder. Bunun üzerine Agamemnon ile Menelaos, onun ölüsünün gömülmesini engellemek isterler. Ancak üvey kardeşi Teukros'un karşı çıkması sayesinde ve Odyseus'un desteği ile Agamemon ve Menelaos bu taleplerinden vazgeçerler. Böylece Aias'a düzgün bir cenaze töreni düzenlenir.

Oyun hakkında önemli bilgiler
  • Çoğu Yunan Trajedisinde Koro hep sahnede bulunmamsına rağmen, bu oyunda Koro bir süreliğine sahneyi terk eder. Buna çok nadir rastlanır. Bu oyun dışında Aiskhylos'un Eumenidler oyununda koro dışarı çıkmaktadır.
  • Sofokles theologeion'u nadir kullanır. Theologeion, antik tiyatrolarda tanrıların konuşması için konlmuş balkonlardır.
  • Agamemon ile Menelaos, konuşmalarında siyasi argümanlar kullanırlar. Sürekli kurallara uyulmazsa disiplin sağlanamayacağının altını çizerler.
  • Aias, Odyseus'u kırbaçladığını sanarak hayvanı kırbaçlar. Bu yüzden bazı kaynaklarda oyun Kamçılı Aias olarak geçmektedir.