Abdullah bin Ümmü Mektum

Sahabe

Abdullah bin Ümmü Mektum (? - 636), İslam peygamberi Muhammed'in gözleri görmeyen sahabesidir.[1]


İbn Ümmü Mektum
ابن امّ مكتوم
veya
Abdullah bin Ümmü Mektum
عبد الله بن أمّ مكتوم
Shrine of Abd-Allah ibn Umm-Maktum.jpg
Abdullah bin Ümmü Mektum Türbesi
Kendi dilinde adı Abdullah (Amr) bin Kays bin Zâide el-Kureşî el-Amirî
Doğum ?
Mekke, Arabistan
Ölüm 636
Kufe, Irak
Ölüm sebebi Kadisiye Muharebesi
Milliyet Arap
Kureyş kabilesi
Din İslam
Ebeveyn(ler) Kays (baba)
Atike bint Abdullah (anne)
Muharebeler
Kadisiye Muharebesi (öldü)

YaşamıDüzenle

İslam'dan önce adının Husayn olduğu, Muhammed’in kendisine "Abdullah" ismini verdiği söylenmektedir. Medineli âlimler adını Abdullah, Iraklılar ise Amr şeklinde kaydeder. Soyu konusunda farklı görüşler ileri sürülmüş olup babası Kays, Kureyş kabilesinin Âmir b. Lüey oğulları kolundandır ve Hatice bint Hüveylid’in dayısının oğludur. Mekke’de İslamiyet’i ilk kabul edenlerden biri olan İbn Ümmü Mektum, burada İslam peygamberi Muhammed'e müezzinlik yaptı. İbn Ümmü Mektum, Hicret'ten sonra Medine’de halka Kur’an öğretmekle meşgul oldu. Peygamber Muhammed, çeşitli nedenlerle Medine dışına çıktığı zaman İbn Ümmü Mektum ona vekalet etti ve geride kalanlara namaz kıldırdı. Bu görevin kendisine on üç defa verildiği kaydedilmektedir. 636 yılında meydana gelen Kadisiye Muharebesi'ne katıldığı, savaştan sonra Medine’ye dönünce muhtemelen savaşta aldığı yaralar yüzünden öldüğü veya Kadisiye’de şehit düştüğü rivayet edilmiştir.[1]

İslamiyet’te engellilerle ilgili çeşitli hükümlerin belirlenmesi İbn Ümmü Mektum vesilesiyle mümkün olmuş, onların vekil bırakılmaları, imamlık yapmaları, savaşa iştirak etmeleri, farz namazlara katılmaları, korunma amacıyla köpek beslemeleri gibi konular açıklık kazanmıştır. Kör oluşu yanında evinin camiye uzaklığını da ileri sürerek Muhammed’den cemaate gelmemek için izin istemişse de, bulunduğu yerden ezanı duyduğu için bu isteği uygun görülmemiş, ancak mazereti sebebiyle köpek beslemesine izin verilmiştir. İbn Ümmü Mektum, Medine döneminde de Bilal Habeşi ile birlikte Peygamber’in müezzinliğini yapmıştır.[1]

Peygamber Muhammed ile olan münasebetiDüzenle

İslam peygamberi Muhammed, Mekke’de bazı paganlara Müslümanlığı anlattığı bir sırada, İbn Ümmü Mektum yanına gelerek Allah’ın ona öğrettiği meseleleri ve Kur'an'ı kendisine anlatmasını istemiş, Muhammed de böyle hassas bir zamanda rahatsız edilmekten ötürü onun bu davranışına hoşnutsuzluk göstermiş ve bu durum üzerine Allah'ın kendisini uyardığı ayetler (Abese Suresi) bildirilmiştir. Daha sonra Peygamber’in İbn Ümmü Mektum’u gördüğü zaman ona iltifat edip ikramda bulunduğu ve, “Ey kendisinden dolayı Rabbimin beni azarladığı zat, merhaba!” diye muzip bir şekilde hitap ettiği bilinmektedir.[1]

KaynakçaDüzenle

  1. ^ a b c d "İslam Ansiklopedisi, Abdullah Aydınlı". 18 Ocak 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Ocak 2015.