Aşkenaz Yahudileri

Yahudi etnik grubu
(Aşkenazim sayfasından yönlendirildi)

Aşkenaz/Aşkenazi Yahudileri (/ˌæʃ-, ɑːʃkəˈnɑːzi/ ASH-, AHSH-kə-NAH-zee; İbraniceיְהוּדֵי אַשְׁכְּנַז, romanize: Y'hudey Ashkenazy)[6] veya İbranice -im eki kökenli Aşkenazim,[a] MS 70 yıllarında Yahudi-Roma Savaşları’ndan sonra galip gelen Roma'nın, Yahudilerin Kudüs ve çevresinde kurdukları devlet Yehuda Krallığı’nı yıkıp, Yahudiler'i Orta Doğu’dan çıkartıp ıssız Germania topralarına sürgüne göndermelerinden sonra bu Yahudiler'e İbranice'de Alman toprakları anlamına gelen Ashkenazim denilmiştir. Kısaca Aşkenaziler, Yeni Çağ’la beraber Kutsal Roma İmparatorluğu'na kadar gelen gelen bin yıllık etnik Yahudiler'in Orta ve Doğu Avrupa koludur.[8] Aşkenazilerin diaspora dili Yidiştir (İbranice ve Almanca’nın karışımı). Yüzyıllar sonra İbranice, İsrail'de resmî bir dil olarak yeniden canlanana kadar sadece kutsal bir dil olarak kullanıldı. Aşkenaziler, Avrupa'daki zamanları boyunca Avrupa’nın ticaretine, felsefesine, edebiyatına, sanatına, müziğine ve bilimine birçok önemli katkıda bulunmuşlardır.[9][10]

Aşkenaz Yahudileri
יְהוּדֵי אַשְׁכְּנַז (Y'hudey Ashkenazy)
Toplam nüfus
10–11,2 milyon[1][2]
Önemli nüfusa sahip bölgeler
 Birleşik Devletler 5.000.000–6.000.000[3]
 İsrail 2.800.000–3.000.000[1][4]
 Rusya 194.000–500.000
 Arjantin 300.000
 Birleşik Krallık 260.000
 Kanada 240.000
 Fransa 200.000
 Almanya 200.000
 Ukrayna 150.000
Diller
Din
Yahudilik, azınlık dinsiz

“Aşkenazi" terimi, Batı Almanya ve Kuzey Fransa'da Orta Çağ'da Ren nehri boyunca yerleşim yerleri kuran Yahudi yerleşimcilerini ifade eder. Orada olduklarında Kudüs, Kutsal Topraklar ve Akdeniz'den gelen gelenekleri yeni ortamlarına da uyarladılar.

Geç Orta Çağ'da dini zulüm, anti-semitizm ve ayrımcılık nedeniyle Aşkenazi nüfusunun çoğunluğu sürekli olarak Doğu Avrupa’ya doğru kaymıştır, Kutsal Roma İmparatorluğu'ndan, bugünkü Beyaz Rusya'nın bazı bölümlerini içeren PolonyaLitvanya Topluluğu'nun daha sonraki bölgelerine taşınmıştır. Estonya, Letonya, Litvanya, Moldova, Polonya, Rusya, Slovakya ve Ukrayna’da birçok Aşkenazi diaspora kasabaları bulunmuştur. Ancak günümüzde birçok Aşkenazi İsrail’e, ABD’ye, Birleşik Krallığa ve Fransa’ya göçmüştür.[11][12]

Ayrıca bakınızDüzenle

NotlarDüzenle

KaynakçaDüzenle

  1. ^ a b "Ashkenazi Jews". Hebrew University of Jerusalem. 20 Ekim 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Ekim 2013. 
  2. ^ "First genetic mutation for colorectal cancer identified in Ashkenazi Jews". The Gazette. Johns Hopkins University. 8 Eylül 1997. Erişim tarihi: 24 Temmuz 2013. 
  3. ^ Feldman, Gabriel E. (Mayıs 2001). "Do Ashkenazi Jews have a Higher than expected Cancer Burden? Implications for cancer control prioritization efforts". Israel Medical Association Journal. 3 (5): 341–46. PMID 11411198. Erişim tarihi: 4 Eylül 2013. 
  4. ^ Statistical Abstract of Israel, 2009, CBS. "Table 2.24 – Jews, by country of origin and age". Erişim tarihi: 22 Mart 2010. 
  5. ^ "Yiddish". 19 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  6. ^ a b Wells, John (3 Nisan 2008). Longman Pronunciation Dictionary (3rd bas.). Pearson Longman. ISBN 978-1-4058-8118-0. 
  7. ^ Ashkenaz, based on Şablon:Cite Josephus and his explanation of 10:3%20{{{2}}};&version=KJV; Genesis 10:3 {{{2}}}, is considered to be the progenitor of the ancient Gauls (the people of Gallia, meaning, mainly the people from modern France, Belgium and the Alpine region) and the ancient Franks (of, both, France and Germany). According to Gedaliah ibn Jechia the Spaniard, in the name of Sefer Yuchasin (see: Gedaliah ibn Jechia, Shalshelet Ha-Kabbalah, Jerusalem 1962, p. 219; p. 228 in PDF), the descendants of Ashkenaz had also originally settled in what was then called Bohemia, which today is the present-day Czech Republic. These places, according to the Jerusalem Talmud (Megillah 1:9 [10a], were also called simply by the diocese "Germamia". Germania, Germani, Germanica have all been used to refer to the group of peoples comprising the Germanic tribes, which include such peoples as Goths, whether Ostrogoths or Visigoths, Vandals and Franks, Burgundians, Alans, Langobards, Angles, Saxons, Jutes, Suebi and Alamanni. The entire region east of the Rhine river was known by the Romans as "Germania" (Germany).
  8. ^ Mosk, Carl (2013). Nationalism and economic development in modern Eurasia. New York: Routledge. s. 143. ISBN 9780415605182. In general the Ashkenazim originally came out of the Holy Roman Empire, speaking a version of German that incorporates Hebrew and Slavic words, Yiddish. 
  9. ^ Glenda Abramson (ed.), Encyclopedia of Modern Jewish Culture, Routledge 2004 p. 20.
  10. ^ T. C. W. Blanning (ed.), The Oxford History of Modern Europe, Oxford University Press, 2000 pp. 147–48
  11. ^ Henry L. Feingold (1995). Bearing Witness: How America and Its Jews Responded to the Holocaust. Syracuse University Press. s. 36. ISBN 9780815626701. 
  12. ^ Eric Hobsbawm (2002). Interesting Times: A Twentieth Century Life. Abacus Books. s. 25.