Ağız yangıları (stomatitler)

Ağız mukozasındaki her türlü yangısal tepkiye "Stomatit (stomatitis) nitelemesi yapılır. Stomatit kavramı, ağız mukozasının tüm alanlarını ya da bunların bir bölümünü etkileyen yangıları (enflamasyon; iltihap) kapsar. Dişhekimliği uzmanları dişeti, dil, dudak gibi anatomik alanların tek başına etkilendiği yangıları gingivitis, glossitis, cheilitis gibi özel tipler olarak ayrı gruplar içinde aktarırlar.[1][2][3][4] Deri ve mukozaları ilgilendiren yangıların bir bölümü sendroma-özgü bulgulardasn biri olabilir.[5]

Dil yangısı (glossitis)

Stomatitlerin klinik açıdan sınıflandırılmalarında eritemli stomatitler, vezikülobüllöz stomatitler, erozyonlu/ülserli stomatitler, nekrotizan stomatitler, vb tanımlamalar yapılmaktadır. Bu tür sınıflandırmalarda önemli karmaşalar yaşanmaktadır. Bazı yazarların, biraz da zorlayarak yaptıkları farklı sınıflandırmalar dişhekimliği eğitimini ve dişhekimleri arasındaki iletişimini olumsuz yönde etkilemektedirler. Örneğin, stomatitlerin büyük bölümünün başlangıcında eritem vardır, bunların bir bölümü bu aşamada iyileşirken diğerleri daha güçlü yangı türlerine değişebilmektedir; eritemli bir zeminde veziküllerin ya da büllerin belirdiği yangılarda, kısa bir süre sonra veziküller açılmakta ve erozyonlara/ülserlere dönüşmektedir.[1][2][3][4]

Klinik Patoloji çalışmalarının 4 temel çabası değerlendirilirse; (a) etyoloji, (b) patogenez, (c) morfolojik değişiklikler, (d) klinik bulgular, sıralamasıyla karşılaşılır. Rudolph Virchow ile Louis Pasteur arasındaki bilimsel sürtüşmenin kökeninde yatan “mikroplar”ın varlığı kanıtlanana dek hastalıkların sınıflandırılmasına fazlaca özen gösterilmemekte, daha çok patofizyolojisine ya da klinik görünümlerine önem verilmekteydi. Günümüze dek gelen ve sürmekte olan araştırmalar “etyoloji” kavramının gelişmesine yol açmış, memelilerin hastalıklarında mikropların yanı sıra genetik faktörlerin, fiziksel etkenlerin, kimyasal maddelerin etkin olduğunu belirlemiştir. Tüm bu gelişmelere karşın, bir grup hastalığın nedeni hala bilinmemektedir (idiopatik hastalıklar).[1][2][3][4]

Klinik-Patoloji ilkelerine önem vererek “etyoloji” faktörünü yeğ tutan bir sınıflandırmayı izlediğinde, stomatitlere neden olan çok sayıda etmenle karşılaşılır:[1][2][3]

  1. Fiziksel nedenlere bağlı stomatitler
  2. Kimyasal madde stomatiti
  3. İlaç stomatiti
  4. Canlı etkenlere bağlı stomatitler
  5. Otoimmun stomatitler
  6. İmmun yetmezlik stomatitleri
  7. Nedeni bilinmeyen stomatitler (idiopatik stomatitler)

KaynakçaDüzenle

  1. ^ a b c d Neville BW, Damm DD, Allen CM, Chi AC. Oral and Maxillofacial Pathology, 4th edition. Elsevier, St.Louis, 2016
  2. ^ a b c d Regezi JA, Sciubba J, Jordan RCK. Oral Pathology: Clinical Pathologic Correlations, 7th edition. Elsevier, St.Louis, 2016
  3. ^ a b c d Çöloğlu AS. Oral Patoloji (Ağız Patolojisi). Yeditepe üniversitesi Yayınları. Mor Ajans, İstanbulk, 2007
  4. ^ a b c Akal ÜK, Pektaş ZÖ, Nalçacı R, Yağbasan A (2002) An investigation on oral mucosal lesions: clinical, histological and therapeutical approaches. Türkiye Klinikleri Journal of Dental Sciences, 8:80-85, 2002
  5. ^ Koutlas IG. Syndromes affecting skin and mucosa. Atlas of the Oral & Maxillofacial Surgery Clinics of North America, 22(2):135-151, 2014