Açık Radyo

Açık Radyo, 13 Kasım 1995 tarihinde İstanbul ili ve çevresine yayın yapmak amacıyla açılmış olan bölgesel, bağımsız ve kâr amacı gütmeyen radyo istasyonu. İstanbul ve çevresine FM 95 Mhz bandı üzerinden yayın yapmaktadır.[2] Kendisini "popüler olmayan, sanat kaygısı, taşıyan, farklı görüşlerin yer aldığı bir platform" olarak tanımlar.[3] Kurulduğu tarihten bu yana sloganı "Kâinatın tüm seslerine, renklerine ve titreşimlerine Açık Radyo" olmuştur.[2]

Açık Radyo
Kuruluş 13 Kasım 1995
Dil Türkçe
Slogan Kainatın tüm seslerine, renklerine ve titreşimlerine açık radyo.
Genel merkez İstanbul
Websitesi acikradyo.com.tr
Dinlenebilirlik
Frekanslar 95.0[1] (İstanbul)
Dinle

Açık Radyo'da toplumun çeşitli kesimlerinden, meslek dallarından gelen, ücret almadan gönüllü olarak programlar yapan, asıl mesleği radyoculuk olmayan kişiler çalışmaktadırlar. Örgütlenme yapısı, programlarının içerikleri, gönüllülük esası ile programlar üretilmesi gibi özellikleri nedeniyle bir alternatif radyo kanalı olarak değerlendirilmektedir.[3]

2020 Eylül ayı itibariyle İstanbul Frekansı FM 94.9 Mhz'den 95.0 MHz'e değiştirilmiştir.[4]

Tarihçe ve yapısıDüzenle

Radyo kanalı, 92 ortağın tamamının yaklaşık olarak eşit paylara sahip olduğu anonim şirkete aittir. Türkiye'de yasalara göre tüm radyo ve televizyonların anonim şirket olmak zorunluluğu olması nedeniyle bir anonim şirket olarak kurulmuştur ancak kâr amacı gütmez. Kâr amacı gütmeyeceği maddesi genel kurul kararıyla şirketin ana sözleşmesine de yazılmıştır. Sermaye kaynağı açısından devlet ya da belediye ödeneklerinden yararlanmamaktadır.[3] Radyo, dinleyici desteği ile yayın hayatını sürdürmektedir.[5]

Hissedarların tümünde bulunan ortaklık belgesinde, Abidin Dino'nun -1’den 100’e kadar numaralanmış– “Tuğralar” serisi litografilerinden birisinin bulunmaktadır. Bu litografilerin arkasında ise; "Özgür, bağımsız, demokratik” haysiyetli, duyarlı ve sıradışı bir radyo kurma projesine, 1995’te verdiğiniz desteğin Türkiye’de yeni projelere örnek olması dileğiyle..." yazmaktadır.[6]

Haftanın 7 günü ve 24 saat boyunca kesintisiz yayın yapan Açık Radyo'da hali hazırda 210 programcı tarafından 147 ayrı program yapılmaktadır.[7] Yayına başladığı gündem bu yana, toplam 1200'e yakın programcı 1100'e yakın program gerçekleştirmiştir.[7] Türkiye dışından gelen programcılara da yayın yapma hakkı tanımış ve bu kapsamda, dünyanın çeşitli ülkelerinden gelen yabancılar, radyo kanalında program yapma imkanını bulmuşlardır. Radyo kanalındaki programlara günde en az üç kişi veya kuruluş temsilcisi konuk olmuş ve olmaya devam etmektedir.[8]

Açık Radyo'daki programların yaklaşık üçte ikisini müzik, üçte birini sözel programlar oluşturmaktadır.[9] Sözel programların odaklandıkları çok çeşitli konulardan bazıları sosyoloji, edebiyat, insan dışı türler, tarım, kentsel dönüşüm, mimarlık, kadın, çocuk, iklim değişikliği olarak örneklenebilir.[9]

Açık Radyo Dinleyici Destek ProjesiDüzenle

Dinleyici Destek Projesi, 2004 yılının Mart ayında “Açık Radyo Dinleyicisini arıyor!” şiarı ile başladı.

Amaç, kurucuların ve  gönüllü programcıların kolektif çabasının, dinleyicinin katılımı ile tamamlanmasıydı. Yani, birkaç bin dinleyicinin, her yıl tekrarlanan sürekli maddi katkısı –ve fikrî  katılımı– ile sürdürülebilir, kalıcı bir mecra olma hedefine ulaşmaktı. Bu kapsamda dinleyiciler seçtikleri programın istedikleri bir saatine destek verebiliyorlardı. Seçilen program yayınlandığında destekçisinin adı da programın başında ve sonunda anılıyordu. Dinleyici Destek Projesi halen devam etmekte[10].

Açık Radyo KitaplığıDüzenle

2010 yılında yayınlanan Açık Kitap, Açık Radyo Kitaplığı'nın şu an kadarki en kapsamlı çalışması. Açık Radyo’nun yazılı ve sesli arşivinin taranması, radyonun programcı ve dostlarının yazdığı makalelerin derlenmesiyle bir araya geldi. 750 Sayfalık kitapla yaklaşık 180 yazar-çizer-sanatçıdan 550’ye yakın madde yer alıyor. Ressam Mehmet Güleryüz kitabın sınırlı sayıdaki özel baskılarını ayrı ayrı ve tek tek resimledi. Büyük bir ansiklopedik sözlük formatında, maddelerden oluşan Açık Kitap, Açık Radyo’nun yazılı ve sesli arşivinin taranması, radyonun programcı ve dostlarının yazdığı makalelerin derlenmesiyle bir araya geldi. Ve radyonun 25. yılı 2020'de erişime açıldı[11]

Açık AlanDüzenle

Açık Radyo'nun 2005 yılından beri düzenlediği, üniversite öğrencilerine açık radyo programı yarışmasıdır. 2005 yılında "Dünyayı Değiştir" ve 2006 yılında "Oyuna Davet" adlarıyla düzenlenmiştir. 2005 yılında yapılan yarışmayı Özgün Çalışkan, Emre Bağdatoğlu ve Hakan Sakarya, birincilik ödülüyle kazanmış olup, 6 ay boyunca "Leblebiden Leb'e" adlı programı yapmaya hak kazanmışlardır. 2006 yılında yapılan yarışmada ise birincilik iki ayrı program tarafından paylaşılmıştır: Emre Can Korkmaz, Alpay Yıldız, Nezir Kılıç, Tuğçe Ertan tarafından sunulan Normale Dik Açı ve Çağrı Akyurt, Anıl Çelik, Güneş Seymen tarafından sunulan 8-Bit.

ÖdülleriDüzenle

1995 - 2020 yılları arasındaki yayın süresi içinde, Açık Radyo ve Açık Radyo programcıları çok sayıda ödüle lâyık görülmüştür. Bunlardan bazıları şunlardır;[12]

Yıl Ödülü veren kurum ve ödül Ödülü alan Açıklama
2020 İstanbul Tabip Odası Sağlık Ödülleri "Radyo Programı Ödülü" Tohumdan Hasada Ekolojik Yaşam programı
2020 Demirkent Eğitim ve Araştırma Vakfı Demirkent Ödülleri "İletişim Ödülü" Açık Radyo
2018 37. TÜYAP İstanbul Kitap Fuarı "Sanatsever Kurum Ödülü" Açık Radyo
2018 İstanbul Tabip Odası Sağlık Ödülleri "Radyo Programı Ödülü" Gezegenin Geleceği programı
2017 TMMOB Peyzaj Mimarları Odası "İletişim Ödülü" Açık Yeşil programı "çevreye duyarlı, doğal ve kültürel peyzaj elemanlarının korunumu ve geliştirilmesi sebebbiye yürüttüğü çalışmalar" nedeniyle
2017 Türk Toraks Derneği "Çevre ve İklim Sorunları Ödülü" Açık Radyo
2017 Türk Toraks Derneği "Onursal Üyelik" Ömer Madra
2017 Emre Madran Basın Ödülü Yeşil Bülten programı
2016 İstanbul Tabip Odası Sağlık Ödülleri "Radyo Programı Ödülü" Su Hakkı ve Kentin Tozu programları Toplum sağlığı ve çevre sorunları/gündemleri alanında yapmış olduğu yayınlar dolayısıyla
2015 Yeni Arayışlar Girişimi Platformu Derneği "Kent ve Yaşam Medya Ödülü" Açık Radyo
2015 Kristal Elma Ödülü Günün Sözü (radyo bölümü) Açık Gazete programında işlenen konular, öğlene kadar şarkı sözü haline getirildi, bestelendi ve gün bitmeden de Açık Radyo’da ünlü müzisyenlerin seslendirdiği parçalar Açık Radyo’da dinleyicilere duyuruldu.
2014 Türk Serbest Mimarlar Derneği 11. Mimarlık Ödülleri "Basın-Yayın Ödülü" Açık Radyo
2013 Türkiye Deprem Vakfı özel ödülü Altın Saatler programı
2013 TMMOB Şehir Plancıları Odası Kent Planlama Basın Ödülleri Açık Radyo
2013 27. Epica Avupa reklam yaratıcılık büyük ödülü (grand prix), “Outdoor” dalı Havas Worldwide İstanbul Açık Radyo için hazırladığı bir basın ilanı (“Music of the People/Halkın Müziği”) dolayısıyla Havas Worldwide İstanbul
2012 Sabancı Üniversitesi İstanbul Politikalar Merkezi ile Stiftung Mercator’un “Kıdemli Araştırmacı” unvanı Açık Radyo kurucu ortaklarından olan ve Radyo’nun yayın yönetmenliğini yürüten Ömer Madra İklim değişikliği üzerinde yaratıcı araştırmacılık ve yayınları sürdürmesi için verildi.
2012 Kültür-Fen Lisesi 20. yılında “Bizi Onurlandıranlar” Ödülü Ömer Madra "Küresel İklim Değişikliği konusunda kamu bilincinin yükseltilmesindeki çabaları” dolayısıyla
2012 Donizetti Klasik Müzik Ödülü “Alla Turca” programı yapımcıları Ali Pınar ve Ersin Antep [13]
2010 Gazeteciler ve Yazarlar Vakfı tarafından verilen "Birlikte Yaşamak" Ödülü Açık Radyo
2009 Türkiye Gazeteciler Cemiyeti, Küresel Isınma Kurultayı Duyarlılık Ödülü Açık Radyo Çevre ve küresel ısınma konularında yapmış olduğu çalışmalardan dolayı
2009 Gülhan Kadim Sertdemir’in Kuranderde Kalanlar Programı ile IX. Lions Tiyatro Ödülleri 2008-2009 Sezonu Özel Ödülü Açık Radyo
2009 İstanbul Tabip Odasının ‘Basında Sağlık Ödülü Açık Radyo
2008 77. İzmir Enternasyonal Fuarı 2008’de verilen ödül Açık Radyo Küresel ısınmaya karşı yürütülen kampanya nedeniyle
2007 İstanbul Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi 100. Yıl “En”leri içinde “En Çok Dinlenen (Yabancı) Radyo ödülü Açık Radyo
2007 Mülkiyeliler Birliği İstanbul Şubesi 2007 Vefik Kitapçıgil Kamu Hizmet Ödülü Açık Radyo
2007 Nezih Demirkent Özel Ödülü (Türkiye Gazeteciler Cemiyeti "Çevre ve Küresel Isınma") Açık Radyo
2007 İstanbul Tabip Odası Radyo Programları dalında ödül Açık Radyo Toplum sağlığımızı sonsuza değin etkileyecek olan küresel ısınma felaketine yönelik ısrarlı ve kaliteli programları nedeniyle.
2006 Çevresel Sürdürülebilirlik (Turist Rehberleri Birliği TUREB "Küresel ısınma ve çevre") Açık Radyo
2005 Yılın Bölgesel Radyosu, (Radyo Televizyon Gazeteciler Derneği) Açık Radyo
2005 Yerel Radyo dalında Trodsa Medya Özel Ödülü Açık Radyo Trafik ve Yol Güvenliği İçin Toplu Bilinçlendirme.
2005 RSC (Association for Recorded Sound Collections/Ses Kayıt Koleksiyonları Birliği) Dünya Müziği Kayıtları konusundaki en iyi araştırma ödülü Pan Yayıncılık Cemal Ünlü’nün Açık Radyo'da hazırladığı programlardan yola çıkarak yazdığı Git Zaman Gel Zaman adlı kitaba verildi.
2004 En "Hasları" Özel Ödülü (Kadir Has Üniversitesi) Açık Radyo
2003 Yılın En İyi Radyo Programı (Türkiye Gazeteciler Cemiyeti) Açık Radyo
2002 Yılın En İyi Radyosu (Çağdaş Gazeteciler Derneği) Açık Radyo
2001 Yılın En Başarılı Radyosu (İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi) Açık Radyo
2000 Yılın En Beğenilen Radyo Kanalı (Marmara Üniversitesi İletişim Fakültesi) Açık Radyo
2000 Türkçeyi En iyi Kullanan Radyo ve Programcılar ödülü Açık Radyo

KaynakçaDüzenle

  1. ^ https://acikradyo.com.tr/acik-radyodan/doksan-bese-dogru
  2. ^ a b "Açık Radyo". 3 Mart 2000 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Temmuz 2020. 
  3. ^ a b c Birsen, Özgül. "Türkiye Radyoculuğunda Alternatif Yayıncılık Arayışları: Açık Radyo Örneği". Erciyes Üniversitesi İletişim Dergisi, Cilt 2 , Sayı 1, Yıl 2011. 24 Aralık 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Aralık 2019. 
  4. ^ https://acikradyo.com.tr/acik-radyodan/doksan-bese-dogru
  5. ^ "Açık Radyo Dinleyici Destek Projesi". 30 Haziran 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Temmuz 2020. 
  6. ^ "Açık Radyo Nedir? | Açık Radyo 94.9". acikradyo.com.tr. 14 Şubat 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ekim 2020. 
  7. ^ a b "Açık Radyo'nun programları ve programcıları". 18 Mayıs 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Temmuz 2020. 
  8. ^ "Tezer Özlü Açık Radyo'da". taraf. 25 Haziran 2009. 11 Mart 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Mart 2014. tarafozlu 
  9. ^ a b "Açık Radyo'nun genel sadası". 30 Haziran 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Temmuz 2020. 
  10. ^ "Açık Radyo Dinleyici Destek Projesi | Açık Radyo 94.9". acikradyo.com.tr. 30 Haziran 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Ağustos 2020. 
  11. ^ Açık Kitap archive linki[ölü/kırık bağlantı]
  12. ^ "Açık Radyo'nun Ödülleri". 22 Mayıs 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Temmuz 2020. 
  13. ^ "Donizetti 2012 Klasik Müzik Ödülleri". donizetti.andante.com.tr. 1 Haziran 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Aralık 2015. 

Dış bağlantılarDüzenle