Ana menüyü aç

Değişiklikler

değişiklik özeti yok
Bektaşiliği kurumlaştıran önder olarak bilinen Balım Sultan, [[1457]]’de [[Dimetoka]]’da doğmuştur. [[1517]] tarihinde hakka yürümüştür.Hünkar [[Hacı Bektaş Veli]]'nin manevi kızı [[Fatma Nuriye Hatun]] (Kadıncık Ana - Kutlu Melek)'un torunu [[Mürsel Baba]]nın oğludur. Geniş bir kitleye göre [[Bektaşilik|Bektaşiliğin]] önemli bir ulusudur. “İkinci [[pir]]i (piri sani)”, kurucusu ve kurumlaştırıcısı olarak görülür. Kurucusu değildir ancak “ikinci piri” olduğu, kurumlaştırdığı, yolu yasal bir kurum durumuna getirdiği, Bektaşiliğin varolanvar olan yapısına yeni bir biçim kazandırdığı, erkanını geliştirerek yeniden düzenlediği kesindir. [[Bektaşilik]] onunla birlikte devlet tarafından tanınır ve geniş yığınlara mal olur. 1501’de dönemin padişahı kendisi de Bektaşiliği benimsediği iddia edilen [[II. Bayezit]] tarafından [[Kırşehir]]’deki [[Hacı Bektaş Dergahı]]’nın başına atanır. Amaç; Türk/ [[Türkmen]] [[Kızılbaş]]- [[Alevi]]- [[Bektaşi]]’yi [[İran]]’ın etkisinden korumaktır. Bu durum Bektaşilik’leBektaşilik'le devletin ilişkilerini arttırır. Bundan sonra, devlet içerisindeki birçok yönetici bürokrat ve ulemadan insanlar doğrudan [[Bektaşilik Tarikatı]]’nın üyeleri olurlar.
 
Balım Sultan, [[Hacı Bektaş]]’tan sonraki “mihenk taşı”dır. Bektaşiliğin toplumsal ve insancıl yönlerini, barışseverliğini ve yardımseverliğini ön plana çıkaran bir gönül eridir. Yüzyıllardan beri gelen Alevi- Bektaşiliğe ait kuralları derlemiş ve dergahta bir düzen içerisinde yaşama geçirilmesini sağlamıştır. Sözel olan Bektaşi geleneğinde düzenlemeler yaparak, yazılı metin haline getirmiştir. Yapısal olarak Bektaşiliği “kurallara bağlamış”tır. Balım Sultan’laSultan'la Bektaşilik erkannamesi son biçimini almıştır. Böylece geniş bir coğrafik alana yayılan Bektaşilik uygulamasında “birörneklilik”“bir örneklilik” sağlanmış olur.
 
Balım Sultan XVI. y. yılda Bektaşiliği Haydariliğin bir kolu, türevi olmaktan kurtarır, [[Haydarilik]] etkilerinden arındırır. [[Osmanlı Devleti]]’nin de desteğini alarak Hacı Bektaş’ın adına yeniden yapılandırır. Artık bu yüzyıldan sonra Bektaşilik bağımsız bir tarikattır. Diğer [[BatıniBâtınî]]- [[Alevi]] eğilimli tarikatları içerisinde eritip özümleyecek güçtedir.
 
Balım Sultan yola, tarikatın pratiğine sürekli bir biçim ve içerik kazandıracak yeni etkiler getirmiştir. Geliştirilen erkana göre yola girenlerle sıkı ilişki içerisinde örgütlenmiş bir Bektaşi toplumu ortaya çıkarmayı amaçlamıştır. Tarikata bir disiplin getirmiştir. Kent içi ve kenti çevreleyen tekkelerde daha yetkinleştirilmiş “bir ritüel ve örgütlenme” başlatmıştır. Giderek düzenlenmiş sistemin dışında kalan köy gruplarından farklılaşan, bir biçime ulaşmış Bektaşilik Tarikatı yaratmıştır. Bu örgütünü kendisi tarafından kurulan sistemin “ruhani ve örgütsel” başı olan Dedeler’le yaymayı ve yaşatmayı amaçlamıştır.Çelebiler Anadolu ve köylük yörelerde tutunurken, kentsel yörelerde Balım Sultan ekolü benimsenir. Balım Sultan, soydan Alevi olmayanlara kapı açarak Bektaşi olabilmelerinin yolunu açar ve Alevi- Bektaşilik alanında önemli bir reform yapar. [[Dedebabalık]]’la yönetilen Bektaşiliğin bu kolu yeniçeri ocaklarının kapatılmasıyla büyük bir güç kaybetmiştir. Ancak 1800lerin1800'lerin sonu ve 1900lerin1900'lerin başında tekrar hareketlenmiş İstanbul ve Rumelideki bir çok Ocak yeniden uyandırılmış ve Osmanlı Eliti içinde etkin olmuştur. Cumhuriyet döneminde Tekke ve Zaviyelerin kapatılmasıyla birlikte tekrar zayıflamıştır. Günümüzde başta Rumeli ve Balkanlar olmak üzere birkaç yüzbin kişilik müridi bulunan önemli bir topluluktur.
 
Balım Sultan'ın getirdiği yeni usullerin en önemlileri “[[Dedebabalık]]”, [[evlenmemiş(“mücerret”) babalık kurumu]] ve “[[mengüç]]”tür. Ayrıca [[İbahilik]], [[teslis]] (üçleme), [[tenasüh]] ve [[hülul]] anlayışları da Balım Sultan'la birlikte Alevi-Bektaşilik'e girmiştir.
Anonim kullanıcı