"Hirodes" sayfasının sürümleri arasındaki fark

değişiklik özeti yok
 
Hayat hikâyesinin detaylarına en iyi M.S. 1. Yüzyıl Yahudi tarihçisi [[Josephus]]'un çalışmalarında rastlanır. Bir çok insan için, Hirodes hakkında en iyi bilinen şey [[Matta İncili]] bölüm 2'de, Yeramya 31:15'ten nakille anlatılan [[Masumların Katli]] hikâyesidir.
[[Dosya:Jerusalem Modell BW 2.JPG|right|thumb|300px|[[Kudüs Tapınağı|Hirodes Tapınağı]]'nın modeli ([[İsrail Müzesi]])]] Hirodes, özellikle [[Kudüs]]'teki ikinci tapınak olan ve bazen [[Kudüs Tapınağı|Hirodes Tapınağı]] olarak adlandırılan tapınağın genişletilmesiyle tanınır.
 
[[7 Mayıs]] [[2007]]'de, [[Kudüs]]’teki'teki [[İbrani Üniversitesi]] [[arkeolog]]larından Prof. [[Ehud Netzer]]'in başkanlığındaki bir arkeolog grubu, bu tapınağı bulduğunu iddia etmiştir.
 
== Hayatı ==
== Zaman çizelgesi ==
=== M.Ö. 30'lar ===
[[Dosya:Prise de Jérusalem par Hérode le Grand.jpg|thumb|300px|right|Kudüs'ün Kral Hirodes tarfındantarafından alınması, M.Ö. 36, [[Jean Fouquet]], geç 15. yüzyıl sonu.]]
[[M.Ö. 39]]–[[M.Ö. 37]] Antigonos'a karşı savaş. Kudüs'ün fethi ve Antigonos'a karşı zafer, ardından Antigonos'un [[Marcus Antonius]] tarafından idamı.
 
[[M.Ö. 36]] Hirodes, 17 yaşındaki üvey kardeşi [[Yahudiye']]li [[III. Aristobulus]]'u Yahudilerin onu kral seçecekleri korkusuyla yüksek rahip olarak atadı.
 
[[M.Ö. 35]] Aristobulus bir partide boğuldu. Tarihçiler, Hirodes'in oluonu öldürdüğüne dair delillerin yetersiz olduğunu iddia ederler.
 
[[M.Ö. 32]] Nabata'ya karşı savaşa başladı, bir yıl sonra zafer kazanıldı.
[[M.Ö. 22]] [[Sezariye Maritima]]'nın imarına başladı ve limanını inşaa etti. Romalılardan Trachonitis, Batanaea ve Auranitis bölgelerinin yönetimini elde etti.
 
Yaklaşık [[M.Ö. 20]] de [[Kudüs Tapınağı|İkinci Tapınak]] da genişletme başladı.. (Bkz. [[Kudüs Tapınağı|Hirodes Tapınağı]])
 
=== M.Ö. 10'lar ===
[[M.Ö. 12]] I. Mariamne'den olan oğullarından Aleksandros ve Aristobulos'un hayatı için tehlike arz ettiklerinden şüphelenmesi üzerine, güvende olmak için onları [[Aquileia]]'ya aldı ancak Augustus her üçünü de barıştırabildi. Hirodes [[Olimpiyat oyunları]]'nı mali olarak destekledi ve geleceğini güvenceye aldı. Hirodes vasiyetini, Aleksander ve Aristobulos'un da kraliyet varisi olarak yetişeceği ancak Antipater'in öncelikli olacağı şekilde iyileştirdi.
 
[[M.Ö. 10]] civarı, genişletilmiş Kudüs tapınağınınTapınağı'nın açılışı yapıldı. NabatalılarlaNebatalilerle savaşıldı.
 
<!--=== M.Ö. 0'lar === 0 veya MÖ 0 diye bir yıl yoktur-->
=== M.Ö.'nin son 10 yılı===
[[M.Ö. 9]] Sezariye Maritima'nın açılışı için büyük bir merasim yapıldı. Nabata'lılara[[Nebatiler]]e karşı yapılan savaşın kötü gitmesi nedeniyle Augustus'un gözünden düştü. Hirodes, tekrar Aleksander'ın kendisini ölüreceğinden şüphelendi.
 
[[M.Ö. 8]] Hirodes, I. Mariamne'den olan çocuklarını vatana ihanetle suçladı. Augustus'un krallığını oğullarına aktarabilme izni vermesi üzerine onunla barıştı.
 
[[M.Ö. 7]] Mariamne I. Mariamne'innin oğulları suçlu bulunarak idam edildi. Mahkeme, daha önce bir Roma mahkemesinin bulunduğu [[Beyrut]]'taydı.
 
Şimdi veraset değişmişti ve Antipater tahtın öncelikli varisi olmuştu. Tahta çıkış sıralamasında ikinci sıraya II. Mariamne'den olan Hirodes Filip dahil edildi.
 
[[M.Ö. 6 BC]] Hirodes, [[Mesih]]'in doğuşunu haber veren ve bir bakıma saltanatının sonunu hazırlayan [[FerisiFarisiler]]'leree karşı savaştı.
 
[[M.Ö. 5]] Antipater, Hirodes'i öldürmeyi planladığı suçlamasıyla mahkemeye çıkarıldı. Hüküm öncelikle Roma İmparatoru tarafından onaylanmalıydı. Hirodes, dördüncü karısı [[Maltas]]'tan olan olan oğlu Hirodes Antipas'ı varisi olarak seçti. Hirodes ciddi biçimde hastaydı.
 
[[M.Ö. 4]] Genç [[Tevrat]] öğrencileri, Kudüs tapınağınınTapınağı'nın ana girişindeki altın kartalı FerisiFarisi öğretmenleri Roma'nın sembolü olduğununu söylediği için parçaladılar. Hirodes onları tutuklattı, mahkemeye çıkarttı, hükmü verdirdi ve idam ettirdi. İmparator Augustus, Antipater'in ölüm cezasını onayladı. Hirodes kendi oğlunu idam ettirdi.
 
Tek varisini idam ettirdiği için Hirodes, vasiyetini tekrar değiştirdi: [[Hirodes Archelaus|Archelaus]] (Maltas ile olan evliliğinden) tüm krallığın kralı olacak, Antipas (Maltas'tan olma) ve Filip (Kudüs'lü Kleopatra'dan olma) [[El-Halil]] ve [[Perea (kutsal toprak)|Peraea]], Gaulanitis ([[Golan]]), [[Trachonitis]] (İbranice: Argob), Batanaea (şimdi Ard-el-Bathanyeh) ve [[Panias]] üzerinde [[tetrark]] (dörtlü yönetim yöneticisi) olarak hüküm sürecekti. Augustus'un bu vasiyeti onaylamaması nedeniyle hiç biri kral ünvanı alamadı ama belirlenen toprakları aldılar.
[[Josephus]]'un ''Yahudilerin Geçmişi'' adlı eseri kaynak alınarak Hirodes'in M.Ö. 4 yılının Mart sonu ya da Nisan başında öldüğü öne sürülür. [[Josephus]], Hirodes'in kral olmasından 37 yıl, Antigonus'un ölümünden ise 34 yıl sonra öldüğünü söyler. <ref>Flavius [[Josephus]], ''Yahudilerin Geçmişi'', 17. kitap, 8. bölüm</ref> Buna göre M.Ö. 4 yılında ölmüş olmalıdır. Bu tarih, kraliyeti bölüşen üç oğlunun M.Ö. 4'ten itibaren hüküm sürmeye başlamalarıyla desteklenir. Josephus, otuz yedi yıllık saltanattan sonra [[I. Hirodes Filip]]'in ölümünden bahseder ki, bu İmparator [[Tiberius]]'un 20. yılında olmuştur; Hirodes'in ölümünün M.Ö. 4 yılında olduğunu gösterir. <ref>Flavius Josephus, ''Yahudilerin Geçmişi'', 18. kitap, 4. bölüm</ref> Ayrıca [[Josephus]], Hirodes'in bir [[Ay tutulması]]ndan sonra öldüğünü söyler <ref>(Flavius Josephus, ''Yahudilerin Geçmişi'', 17.167)</ref> ki M.Ö. 4'te bir parçalı ay tutulması olmuştur.<ref>NASA Kataloğu, Ay yüzeyinin % 37 si örtülmüştü.</ref>
 
[[Josephus]]'un yılları hesaplama yöntemindeki tutarsızlıklar nedeniyle, bu tarihin hatalı olduğunu, ölümün M.Ö. 5'te gerçekleşmesinin daha muhtemel olduğunu söyleyenler de vardır.<ref>Timothy David Barnes, “The Date of Herod’s Death,” (Hirodes'un ölümün tarihi) ''Journal of Theological Studies'' ns 19 (1968), 204-19; P. M. Bernegger, “Affirmation of Herod’s Death in 4 B.C.,”(Hirodes'in ölümünün M.Ö. 4 olarak teyidi) ''Journal of Theological Studies'' ns 34 (1983), 526-31.</ref> - Bu yıl içinde iki tam ay tutulması oldu. <ref>http://sunearth.gsfc.nasa.gov/eclipse/LEcat/LE-0099-0000.html NASA lunar eclipse catalog</ref> Daha ileri tarihler de ortaya atışmıştır<ref>W. E. Filmer, “Chronology of the
[[Josephus]]'un yılları hesaplama yöntemindeki tutarsızlıklar nedeniyle, bu tarihin hatalı olduğunu,
ölümün M.Ö. 5'te gerçekleşmesinin daha muhtemel olduğunu söyleyenler de vardır.<ref>Timothy David Barnes, “The Date of Herod’s Death,” (Hirodes'un ölümün tarihi) ''Journal of Theological Studies'' ns 19 (1968), 204-19; P. M. Bernegger, “Affirmation of Herod’s Death in 4 B.C.,”(Hirodes'in ölümünün M.Ö. 4 olarak teyidi) ''Journal of Theological Studies'' ns 34 (1983), 526-31.</ref> - Bu yıl içinde iki tam ay tutulması oldu. <ref>http://sunearth.gsfc.nasa.gov/eclipse/LEcat/LE-0099-0000.html NASA lunar eclipse catalog</ref> Daha ileri tarihler de ortaya atışmıştır<ref>W. E. Filmer, “Chronology of the
Reign of Herod the Great,” (Kral Hirodes'in saltanatının zaman dizini) ''Journal of Theological Studies'' (Teolojik araştırmalar dergisi) ns 17 (1966), 283-98</ref> ancak M.Ö. 1 yılına kadar başka ay tutulması yoktur, oysa bu tarihte Hirodes'in oğulları onun ardından 3 yıldan beri hüküm sürmektedirler.
 
[[Josephus]], Hirodes'in hastalığının sonlarına doğru çok acı çektiğini söyler. (<ref>[http://www.ccel.org/j/josephus/works/ant-17.htm Ant. 17.6.5]).</ref> [[Josephus]]'un tanımlamalarından, bazı tıp uzmanları Hirodes'in kronik böbrek yetmezliğine bağlı [[Fournier Kangreni]]'nden öldüğünü düşünür.<ref>[http://archives.cnn.com/2002/HEALTH/conditions/01/25/king.herod/index.html CNN Arşivleri, 2002]</ref>
 
[[Dosya:Herodium_from_above 2.jpg|thumb|[[Hirodium]]'un güneybatı yönünden çekilmiş hava fotoğrafı.]]
 
Hirodes, Kudüs'ün on iki kilometre güneyindeki Hirodium'da bir mezara defnedildi. Mayıs 2007'de mezarın bulunduğu bildirildi.<ref>[[İbrani Üniversitesi]]: Hirodes'in mezarı Hirodium'da bulundu http://www.haaretz.com/hasen/spages/856784.html</ref>
 
== Evlilikleri ve çocukları ==
| Doris
|
* Oğlu [[Antipater (I. Hirodes'in oğlu)|Antipater III]], [[M.Ö. 4]]'te idam edildi.
|-
| [[Mariamne (Hirodes'in ikinci karısı)|II. Mariamne]], Hasmonealı[[Hasmonean]]lı Aleksandros'un kızı
|
* Oğlu Aleksandros, [[M.Ö.7]]'de idam edildi.
* Kızı Olympias
|-
| [[Kudüs'lüKudüslü Kleopatra]]
|
* Oğlu [[Hirodes Filip I]] - (dörtlü yönetim valisi)
| Elpis
|
* Kızı [[Salome bintbat I. Hirodes]]
|-
| Bir kuzeni (adı bilinmiyor)
 
== İcraatları ==
Hirodes, ailesinin ve gelecek kuşakların hafızasına zalimliğiyle kazınsa da, Yahudiye'nin ekonomik gücünü arttırmak için yardım eden, şehirler kuran ve tarımsal projeler geliştiren ehil ve uzak görüşlü bir yöneticiydi. Onun en ünlü ve tutkulu projesi Kudüs'teki [[Kudüs Tapınağı|İkinci Tapınak]]'ın genişletilmesiydi.
 
Saltanatının on dokuzuncu yılında (M.Ö. 20-19) Hirodes tapınağı "daha muhteşem bir boyutta" yeniden inşaa ettirdi.<ref name=temple>[http://jewishencyclopedia.com/view.jsp?artid=123&letter=T&search=Herod's%20Temple Hirodes Tapınağı], [[Yahudi Ansiklopedisi]]</ref> Dış yapıların ve avlunun bitirilmesi seksen yıl sürmesine rağmen yeni tapınak bir buçuk yılda bitirildi.<ref name=temple/> Şeriate uyan Hirodes, 1.000 kadar rahibi duvarcı ustası ve marangoz olarak çalıştırdı.<ref name=temple/> M.S. 70 yılında tahrip edilicek olan tapınaktan sık sık [[Kudüs Tapınağı|Hirodes Tapınağı]] olarak bahsedildi.
 
Hirodes'in diğer icraatlarından bazıları: Kudüs'ün su şebekesinin yeniden kurulması, Kudüs'te bir saray yaptırılması, [[Masada]] gibi sınır kalelerinin yeniden canlandırılması ve [[Sezariya Maritima]] ve [[Hirodion]] gibi yeni şehirler kurulması. Aynı zamanda Hirodium adında bir kale inşaa ettirdi. Gemi yapımı için oldukça önemli olan [[Ölü Deniz]]'den [[asfalt]] çıkarılması tekelini [[Kleopatra]] ile paylaştı. [[Kıbrıs]]'taki bakır madenlerini [[Roma İmparatorluğundanİmparatorluğu]]'ndan kiraladı.
 
== Yeni Ahit'te Hirodes ==
[[Yeni Ahit]]'e göre; [[İsa]]'nın doğumundan kısa bir süre sonra, doğudan gelen müneccimler, Hirodes'i "Yahudilerin kralı olmak için doğmuş olanın" nerede olabileceğini sormak için ziyaret ettiler, çünkü onun yıldızını doğuda görmüşlerdi ve ona saygılarını sunmak istiyorlardı. Kendisi Yahudiye kralı olan Hirodes, hemen kendi saltanatını tehdit eden bu bebeğe karşı teyakkuza geçti.
 
Toplanan rahipler ve yazıcılar, Hirodes'e peygamberin sözünü ettiği "kutsal yağla ovulmuşmeshedilmiş olan" Mesih'in ([[Yunanca]]: ''ho christos'') Yahudiye'deki Beytüllahim'de doğduğunu söylediler. Bunun üzerine Hirodes, çocuğu bulmasını sağlamaları için müneccimlere "gidin, ve çocuk hakkında iyi araştırın; onu bulduğunuz zaman bana haber verin ki, ben de gelip ona secde kılayım"(Matta 2:8)<ref>Matta 2:8, ''Kitabı Mukaddes'', Kitabı Mukaddes Şirketi, 1985</ref> diyerek Beytüllahim'e gönderildi. Müneccimler [[İsa]]'yı buldular, ancak rüyalarında Hirodes'e bilgi vermemeleri için uyarılınca onun yanına uğramadan memleketlerine döndüler. Yusuf da rüyasında Hirodes'in İsa'yı öldürmek istediği hakkında uyarıldı, böylece Yusuf ve ailesi Mısır'a kaçabildi. Hirodes, müneccimler tarafından aldatıldığını anladığında, Beytüllahim çevresinde iki yaş ve altı tüm erkek çocukların öldürülmesini emretti. Yusuf ve ailesi Hirodes ölene kadar Mısır'da kaldılar, sonra Hirodes'in oğlu Archelaus'un oğlundan kaçmak için [[El Halil]]'deki [[Nasıra]]'ya gittiler.
 
Bu anlatılanların tarihsel doğruluğu, o dönemden başka bir belgenin böyle bir katliamdan bahsetmemesi nedeniyle kuşkuludur. Her halukarda, Beytüllahim küçük bir taşra kasabasıydı ve öldürülmüş olan çocukların sayısı 5 veya 6'dan fazla olamazdı.
== Kral Hirodes'in Mezarı ==
 
[[7 Mayıs]] [[2007]]'de, [[Kudüs]]’teki [[İbrani Üniversitesi]] [[arkeolog]]'larından Prof. [[Ehud Netzer]]'in başkanlığındaki bir [[İsrail]]li [[arkeolog]] grubu 35 yıllık araştırma sonucunda, "I. Hirodes" veya "Büyük Hirodes" adlarıyla da bilinen, Romalılar döneminde, [[Roma Senatosu]] tarafından “Yahudilerin Kralı” olarak atanan Hirodes'in mezarının Kral Hirodes saray kalıntılarının bulunduğu Hirodyum adı verilen tepedeki kazı çalışmaları sırasında bulunduğunu bildirdi. Kral Hirodes'in (MÖ 74-4) bölgeye gömüldüğü, MS 1. yüzyıldaki [[Yahudi]] tarihçilerinden [[Flavius Josephus]]’un'un yazılarında yer almıştı.<ref>http://www.ntvmsnbc.com/news/407441.asp</ref>
 
== Notlar ==
13.381

değişiklik