"Karotenoid" sayfasının sürümleri arasındaki fark

k
Bot: Kozmetik değişiklikler
k (Bot: Kozmetik değişiklikler)
== Özellikleri ==
 
Karotenoidler, [[tetraterpenoid]]lerin bir kategorisidir. Yapısal olarak [[polien]] zincirlerden oluşurlar\ bunlar bazen halkalar ile sonlanabilir. Oksijen atomu bulunduranlar ([[lutein]] ve [[zeaksantin]] gibi) [[ksantofiller]] olarak adlandırılırlar. Oksijensiz karotenoidler (alfa kartoten, beta karoten ve likopen gibi). Karotenoidlerin en iyi bilineni kuşkusuz havuçlarda bulunan [[karoten]]dir.
 
Açık sarıdan parlak turuncu ve kırmızıya kadar değişen renkleri kimyasal yapılarına bağlıdır. Ksantofiller genelde sarıdırlar, karbon-karbon çift bağları konjugasyon ile birbiriyle etkileşir, böylece moleküldeki elektronlar bu bölgelede serbestçe dolaşabilirler. Çift bağların sayısı arttıkça bu konjuge sistemlerdeki elektronların daha fazla hareket serbestisi olur ve seviyelerini değiştirmek için daha az enerjiye gerek duyarlar. Böylece molekül tarafından soğrulan ışığın enerjisi azalır. Görünür spektrumun mavi kısmından daha fazla enerji soğuruldukça bu bileşiklerin renkleri de kırmızılaşır.
 
Fotosentetik sistemlerde karotenoidler fotosentetik tepkime merkezinde önemli bir rol oynarlar. Ya enerji transferine katılırlar, ya da reaksiyon merkezini oto-oksidasyondan korurlar. Fotosentez yapmayan organizmalarda karotenoidlerin oksidasyondan koruma mekanzimalarıyla ilişkilidirler.
 
[[Dosya:Carotenoids disposition in proteins.png|thumb|330px|left|Proteinlerde karotenoidlerin yerleşimi. Sol: [[Siyanobakteri]] fotosistem I'de karotenoidler dışta (turuncu) {{PDB|1jb0}}. Sağ: [[Rodopsin]]'de retinal protein içine gömülüdür (pembe) {{PDB|1f88}}.]]
Karotenoidlerin pek çok fizyolojik işlevi vardır. Yapıları gereği serbest radikalleri etkili bir şekilde bertaraf ederler ve bağışıklık sistemini güçlendirirler. [[Epidemiyoloji|Epidemiyolojik]]k çalışmalarda diyetinde ve kan plazmasında yüksek oranda beta-karoten bulunan kişilerde akciğer kanser riskinin anlamlı derecede azaldığı bulunmuştur. Öte yandan sigara kullananaların yüksek dozda beta-karoten kullanmasının kanser riski artırdığı bulunmuştur. Bir olasılıkla aşırı miktarda beta-karotenin yıkım ürünleri plazmadaki [[A vitamini]]ni azaltıp, sigara dumanının neden olduğu akciğer hücrelerindeki çoğalmayı kötüleştirmektedir.
 
Hayvanlar karotenoidleri sentezleyemezler ve onları beslenme yoluyla elde etmek zorundadırlar. Buna rağmen bu bileşikler yaygın olarak ve genelde gösteriş amaçlı kullanılırlar. Örneğin, [[flamingo]] ve [[somon]] balıklarının pembe renkleri, [[istakoz]]ların kırmızı renkleri karotenoidlere bağlıdır. Karotenoidler gösteriş amaçlı kullanıllırlar çünkü, onların fizyolojik ve kimyasal özellikleri göz önüne alınırsa, bireysel sağlığın samimi bir göstergesidirler ve hayvanlarin kendilerine potansiyel eş bulmalarına yarar.
Ham hurma yağının karotenoid profilini belirlemek için çeşitli analitik metodlar kullanılmaktadır. Farklı [[adsorban]]lar ile yapılan önceki çalışmalarda [[kolon kromatografisi]] kullanıldı ve reverse-phase [[yüksek performanslı sıvı kromatografisi]]nin ([[HPLC]]), karotenoidlerin [[yağ]]dan ayrılmasını sağlamada pek çok avantaj sunduğu görüldü.
 
* '''Çeşitli hurma yağı ekstraktlarının içerdiği karotenoid miktarı:'''
 
{|{{prettytable}}
928.135

değişiklik