"Hokand Hanlığı" sayfasının sürümleri arasındaki fark

değişiklik özeti yok
k (Bot değişikliği Ekleniyor: pnb:خانان قوقند)
|
|başkent = Buhara
|resmi_dili = [[KırgızÇağatay Türkçesi]]
|dini = [[Sünni İslam]]
|currency =
|leader1 = [[Şah Ruh (Kokand)|Şahruh]]
 
|leader2 = [[Nasreddin Han]]
|year_leader1 = 1709-1721
 
|year_leader2 = 1875-1876
|title_leader = [[Han]]
|deputy1 =
}}
[[Dosya:KokandPalace.jpg|thumb|200px|left|Hokand Hanlığı Sarayı]]
[[Dosya:Hudayar.jpg|thumb|200px|left|Hüdayar Han]]
{{Türk tarihi}}
'''Kokand Hanlığı''', bugünkü [[Özbekistan]], [[Kırgızistan]] ve [[Tacikistan]] sınırları içinde kalan bir alanda, [[1740]] - [[1876]] yılları arasında varlığını sürdürmüş olan [[Kırgız]] devleti. [[Buhara Hanlığı]] ([[Buhara Emirliği]]) ve [[Hive Hanlığı]] ile birlikte "Kırgız üç hanlığı" olarak anılmıştır.
 
'''Kokand Hanlığı''', bugünkü [[Özbekistan]], [[Kırgızistan]] ve [[Tacikistan]] sınırları içinde kalan bir alanda, [[1740]] - [[1876]] yılları arasında varlığını sürdürmüş olan [[KırgızÖzbek]] devleti. [[Buhara Hanlığı]] ([[Buhara Emirliği]]) ve [[Hive Hanlığı]] ile birlikte "KırgızÖzbek üç hanlığıHanlıkları" olarak anılmıştır.
[[Kırgızlar|Kırgız]] [[Mingler|Ming]] aşiret reisi [[Şahruh Biy]] (Bey'in Kırgızcası) [[1709]]'da [[Kokand]]'dan [[Nakşibendi]] hocalarını kovarak iktidarı elde etmiştir.
 
[[1758]] yılında bir süre için [[Çin Halk Cumhuriyeti|Çin]] hakimiyetini tanımak zorunda kalan hanlık, [[19. yüzyıl]]ın ilk yarısında Alim Muhammed ve Mehmed Ali Han'lar zamanında [[Taşkent]] ve [[Yesi]] şehirlerini içine alarak [[Balkaş Gölü]]'ne kadar uzanmış, tüm Kırgız topraklarına hâkim olmuştur. Hanlık 1800'de [[Taşkent]]'i, 1826'da Doğu Türkistan'ın en önemli kenti [[Kaşgar]]'ı dahi ele geçirdi.
 
Hanlık [[19. yüzyıl]]'ın ikinci yarısında yine komşu bir Türk Devleti olan [[Buhara Hanlığı]] ile yaşanan çatışmaların da etkisi ile iyice zayıfladı. Sadece Taşkent şehir 1840-1865 arasında iki hanlık arasında yedi kez el değiştirdi. Bu zayıflıktan ötürü diğer hanlıklar gibi Kokand Hanlığı da 1860'ların başından itibaren Orta Asya Türk hanlıklarının üzerine askeri harekat düzenleyen [[Rusya]]'nın karşısında duramadı.
 
24 Ekim 1862'de ilk olarak [[Kırgızistan]]'ın bugünkü başkenti Bişkek [[Bişkekeski adı Pişpek (eskiden kucuk yerleşim birimi)]] düştü. 15 Haziran 1864'te Yesi, 19 Haziran'da da Evliya-Ata şehri Rus işgaline girdi. 7 Mayıs 1865'te Taşkent yakınlarındaki meydan savaşında Alem Kul komutasındaki Kokand ordusu Rus ordusu karşısında dağıldı. Bunun üzerine General Çernayev komutasındaki Rus ordusu 16 Mayıs 1865'te Taşkent'e savaşsız girdi. Taşkent'in kaybıyla Hanlığın direnci iyice kırıldı.
 
Buhara Hanlığı'nın ise Taşkent'in işgalinden sonra Rusya'ya karşı Kokand Hanlığı ile ittifak yapması beklenirken, Buhara Hanı 14 Temmuz 1865'te Kokand'ı işgal ile Kokand Hanı Seyid Muhammed'i esir etti. Bir yıl sonra 1 Haziran 1866'da Hocend şehri Rusların eline geçti.
17 Temmuz 1867'de Rus Çarı "Türkistan Genel Valiliği"nin kurulmasına ilişkin "ukaz"ı imzaladı ve bu makama Alman asıllı General Konstantin von Kaufmann getirildi. Bu şahıs, Orta Asya Türk hanlıklarına savaş açmak, barış yapmak ve dış ilişkileri yürütmek yetkileriyle donatıldı.
 
Mayıs 1868'de bilfiil Kokand kenti askeri harekatını sürdüren Rus işgaline girerken 2.500 Kokand askeri de hayatını kaybetti. Hanlık, böylece [[1868]]'de Rus himayesine girerek kukla devlet haline geldi.,halk Hankontrolu ilangeri edilenalmak Nasruddiniçin 1875'teisyan işgaldenbaslattı kurtuluş mücadelesini başlattıysa da,lakin Rus ordusu 22 Eylül 1875'te Nemengan'a girdi ve isyanı bastırmaya çalıştı. Kokand bir ara tekrar Türk birliklerinin eline geçtiyse de, von Kaufmann'ın atadığı Albay Skobolev 28 Şubat 1876'da Kokand'ı kesin olarak işgal etti ve direnişçi Türk komutan Polat Bey idam edildi. 28 Şubat [[1876]]'da tamamen Rusya'ya ilhak olundu ve 1876-1885 yılları arasında hanedan üyelerinin de yakalananları Ruslar tarafından idam edildi.
 
1915 yılında Kokand Hanlığı'nı yeniden kurabilmek amacıyla bir isyan başladı ve 1916'da isyan tüm Fergana'ya sıçradı. 1917'deki [[Rus Devrimi]]'nden sonra, 9 Aralık 1917-20 Şubat 1918 arasında üç ay süren [[Kokand Cumhuriyeti]] kezâ Ruslar tarafından ortadan kaldırıldı.
 
Hanlık toprakları üzerinde, [[Sovyet Devrimi]] sonrasında [[27 Ekim]] [[1924]]'te [[Özbek Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti]] kurulmuştur. Aynı topraklar üzerinde ve [[Özbekistan]]'a bağlı bulunan [[Tacikistan]] Özerk Cumhuriyeti [[1929]] yılında ayrı bir devlet olarak yapılanmıştır.
 
Orta Asya'nın en stratejik bölgelerinden biri olan Fergana vadisi'nde kurulmuş olan hanlığın son hanlarından Hüdayar Han'ın sarayı günümüzde müze olarak kullanılmaktadır.
 
''' Hanlar '''
Anonim kullanıcı