"Geçici Hükûmet (Rusya)" sayfasının sürümleri arasındaki fark

değişiklik özeti yok
(Yeni sayfa: {{çalışma}} Rusya Geçici Hükümeti (Rusçası: Временное правительство России), Rusya’da Şubat Devriminin ardından Çar II. Nikolay’ın...)
 
{{çalışma}}
Rusya Geçici Hükümeti ([[Rusça]]sı: Временное правительство России), Rusya’da [[Şubat Devrimi]]nin ardından Çar [[II. Nikolay]]’ın tahttan feragat etmesi üzerine kurulan ve ülkeyi yönetmeye çalışan hükümet<ref>[http://www.firstworldwar.com/source/firstprovgovt.htm Geçici Hükümetin kuruluş deklarasyonu, 07 Şubat 2010 tarihinde erişilmiştir.]</ref>. Geçici Hükümet, öne çıkan lideri ve başbakan [[Aleksandr Kerenski]]’den dolayı ''Kerenski Hükümeti'' olarak da bilinir. [[Ekim Devrimi]] ile birlikte iktidarı alan [[Bolşevikler]], Geçici Hükümetin yaklaşık sekiz aylık iktidarına son vermiştir.
==Kuruluşu ve ilk bileşimi==
1917 [[Şubat Devrimi]] ile birlikte Çarlık rejimi yıkılınca birbiriyle rakip iki kurum olan Duma ve [[Petrograd Sovyeti]] iktidar için mücadeleye girişir. Çar [[II. Nikolay]] 2 Mart<ref>Jülyen takvimine göre</ref> günü tahttan feragat ettiğini açıklar ve tahtı kardeşi Büyük Dük [[Mihail Aleksandroviç]]’e bırakır. Çarın kardeşi de tacı reddecektir<ref>M. Lynch, Reaction and Revolution: Russia 1894-1924, Hodder Murray, London 2005, s. 79</ref>. Bu durumda ülkedeki yönetim biçimini belirleyecek olan Kurucu Meclis toplanana dek Geçici Hükümet başa gelecekti. Ancak özellikle işçi ve askerlerin tabanda kurduğu örgütlenme olan Petrograd Sovyeti bu iktidarı tehdit etmekteydi. Geçici Hükümetin kuruluşu 3 Mart günü ilan edilir<ref>[http://www.firstworldwar.com/source/firstprovgovt.htm Geçici Hükümet Deklarasyonu (İngilizce), 08 Şubat 2010 tarihinde erişilmiştir]</ref>. Geçici Hükümetin ilk bileşimi aşağıdaki şekilde olur:
{| class="wikitable" style="text-align: left;"
|-
!Görev||Kişi||Parti
|-
| Başbakan ve İçişleri Bakanı || [[Georgi Lvov]] ||
|-
|Dışişleri Bakanı ||[[Pavel Milyukov]] ||[[Kadetler]]
|-
|Savaş ve Donanma Bakanı||[[Aleksandr Guçkov]] ||[[Ekim Birliği]]
|-
|Ulaşım Bakanı ||[[Nikolay Nekrasov]]||[[Kadetler]]
|-
|Sanayi ve Ticaret Bakanı ||[[Aleksandr Konovalov]] ||[[İlerici Parti]]
|-
|Adalet Bakanı||[[Aleksandr Kerenski]]||[[SR]]
|-
|Ekonomi Bakanı||[[Mihail Tereşçenko]]||partisiz
|-
|Eğitim Bakanı||[[Andrey Manuilov]]||[[Kadetler]]
|-
|Tarım Bakanı||[[Andrey Şingarev]]||[[Kadetler]]
|-
||Din işleri (Ortodoks Kilisesi)||[[Vladimir Lvov]]||[[İlerici Parti]]
|}
==Tanınması==
Çarlık rejiminin devrilmesinden sonra Geçici Hükümet aşağıdaki ülkeler tarafından tanınır:
ABD – 22 Mart 1917
*Fransa, İngiltere ve İtalya – 24 Mart 1917
==Nisan krizi ve ilk koalisyon==
18 Nisan (1 Mayıs) günü Dışişleri Bakanı Pavel Milyukov [[İtilaf Devletleri]] hükümetlerine gönderdiği notada Geçici Hükümetin zafere kadar savaşa devam edeceği teminatını verir. Ancak özellikle örgütlü Rus halkındaki savaş karşıtlığı çok güçlüdür. 20 ve 21 Nisan günleri işçiler ve cephedeki askerler Petrograd’da büyük gösteriler yapar ve savaşa devam kararına karşı çıkar. Göstericiler Milyukov’un istifasını talep eder. Petrograd Garnizon komutanı General [[Lavr Kornilov]] gösterileri bastırmak isterse de Lvov buna karşı çıkacaktır.
 
Geçici Hükümet Dışişleri Bakanı Milyukov ile Savaş Bakanı Guçkov’un istifasını kabul eder ve işçi ile askerlerin yoğunlukla örgütlü olduğu [[Petrograd Sovyeti]]ne çağrıda bulunarak işbirliği yapılmasını teklif eder. [[Menşevik]] ve [[SR]]’ların yönetiminde olduğu Petrograd Sovyeti bu öneriyi kabul eder<ref>Bu dönemde Sovyet yönetiminde temsil edilmeyen [[Bolşevikler]] Lenin’in önderliğinde Geçici Hükümet ile kesinlikle uzlaşmama siyasetindedir. Bolşevikler, Menşevik ve SR’ların Geçici Hükümete dahil olmalarını sınıf düşmanıyla işbirliği olarak görmektedir.</ref> ve 5 Mayıs günü yapılan protokolle kabineye 6 sosyalist bakan katılır. İlk koalisyon hükümeti aşağıdaki şekilde oluşur:
{| class="wikitable" style="text-align: left;"
|-
!Görev||Kişi||Parti
|-
| Başbakan ve İçişleri Bakanı || [[Georgi Lvov]] ||
|-
|Dışişleri Bakanı ||[[ Mihail Tereşçenko]] ||partisiz
|-
|Savaş ve Donanma Bakanı||[[Aleksandr Kerenski]] ||[[SR]]
|-
|Ulaşım Bakanı ||[[Nikolay Nekrasov]]||[[Kadetler]]
|-
|Sanayi ve Ticaret Bakanı ||[[Aleksandr Konovalov]] ||[[İlerici Parti]]
|-
|Adalet Bakanı||[[Pavel Pereverzev]]||[[SR]]
|-
|Ekonomi Bakanı||[[Andrey Şingarev]]||[[Kadetler]]
|-
|Eğitim Bakanı||[[Andrey Manuilov]]||[[Kadetler]]
|-
|Tarım Bakanı||[[Viktor Chernov]]||[[SR]]
|-
|Çalışma Bakanı||[[Matvei Skobelev]]||[[Menşevik]]
|-
|Gıda Bakanı||[[Aleksey Peşehonov]]||ulusal sosyalist
|-
|Posta ve Telgraf Bakanı||[[İrakli Tsereteli]]||[[Menşevik]]
|-
||Din işleri (Ortodoks Kilisesi)||[[Vladimir Lvov]]||[[İlerici Parti]]
|}
 
Bu dönemde koalisyon olmasına rağmen Geçici Hükümet aynı siyasi hatta devam edecek, buna karşılık Sovyet tabanındaki işçi ve askerler gözünde Menşevik ve SR yönetimi gözden düşecektir. Bununla birlikte sahmeye çıkan Bolşevikler savaş karşıtı söylemleriyle hızla örgütlenmeye başlayacaktır. Geçici Hükümet Petrograd Sovyetindeki Bolşevik karşıtı sağ kanat ile işbirliğine girecektir. Geçici Hükümet parçalı yapısıyla artık karar alamaz hale gelecektir.
==Temmuz Günleri ve ikinci koalisyon==
{{Ana madde|Temmuz Günleri}}
3-7 Temmuz 1917 günlerinde Petrograd’da düzenlenen gösterilerde askerler ve sanayi işçileri Geçici Hükümeti protesto ederler<ref>Yeni savaş bakanı Kerenski, sürmekte olan [[I. Dünya Savaşı]]nın Doğu Cephesinde başarısız bir saldırıya karar vermiş ve Rus Ordusu büyük kayıplar vermiştir.</ref>. Bolşeviklerin sempatizanları ve Petrograd Sovyetinin tabanını oluşturan kitlelerin herhangi bir şekilde kontrolden çıkmasını engellemek isteyen Bolşevik Parti Merkezi onaylamadığı gösterilere dahil olup kontrol altına almaya çalışır. Kontrolden çıkan kitleler Sovyet yönetimindeki Menşevik ve SR’lardan iktidarı almaları için baskı yaparlar. Aynı zamanda Geçici Hükümet üyesi de olan Menşevikler ve SR’lar iktidarı almayı reddecek ve işçi ayaklanmasına dönüşen gösterilerin bastırılmasını savunacaktır. Gösteriler bastırılacak, Bolşevikler yasadışı ilan edilecek ve yeraltına çekilecektir. Bu olaylar sonrasında Menşevikler büyük destek kaybına uğrayacaktır.
Olayların ardından Geçici Hükümetteki burjuva temsilcisi olan [[Kadetler]] kabineden çekilecektir. 24 Temmuz (6 Ağustos) günü kurulan yeni koalisyon kabinesi çoğunlukla Menşevik ve SR’lardan oluşmaktadır. Başbakan ise Kerenski olur.
İkinci koalisyon:
{| class="wikitable" style="text-align: left;"
|-
!Görev||Kişi||Parti
|-
| Başbakan, Savaş ve Donanma Bakanı || [[Aleksandr Kerenski]] ||[[SR]]
|-
|Başbakan Yardımcısı ve Ekonomi Bakanı||[[Nikolay Nekrasov]]||[[Kadetler]]den istifa eder
|-
|Dışişleri Bakanı ||[[ Mihail Tereşçenko]] ||partisiz
|-
|İçişleri Bakanı||[[Nikolay Avksentyev]] ||[[SR]]
|-
|Ulaşım Bakanı ||[[Pyotr Yurenev]]||[[Kadetler]]
|-
|Sanayi ve Ticaret Bakanı ||[[Sergey Prokopovich]] ||partisiz
|-
|Adalet Bakanı||[[Alexander Zarudny]]||ulusal sosyalist
|-
|Eğitim Bakanı||[[Sergey Oldenburg]]||[[Kadetler]]
|-
|Tarım Bakanı||[[Viktor Chernov]]||[[SR]]
|-
|Çalışma Bakanı||[[Matvei Skobelev]]||[[Menşevik]]
|-
|Gıda Bakanı||[[Aleksey Peşehonov]]||ulusal sosyalist
|-
|Sağlık Bakanı||[[Ivan Efremov]]||partisiz
|-
|Posta ve Telgraf Bakanı||[[Aleksey Nikitin]]||[[Menşevik]]
|-
||Din işleri (Ortodoks Kilisesi)||[[Vladimir Lvov]]||[[İlerici Parti]]
|}
==Kornilov Olayı==
{{Ana madde|Kornilov Olayı}}
[[Temmuz Günleri]]nden sonra yasadışı ilan edilen Bolşevikler Ağustos ayıyla beraber özellikle Petrograd Sovyetinin tabanında çoğunluğun desteğine sahip olmaya başlarlar. Durumdan ürken Kerenski, en baştan beri sıkıyönetim ilan edilerek monarşinin geri getirilmesini savunan General [[Lavr Kornilov]] ile birlikte darbe planları yapar. Ancak Kornilov’un kendisini de tasfiye edeceğinden korkarak plandan vazgeçer<ref>Kerenski yıllar sonra yazdığı anılarında Kornilov ile birlikte darbe planı yaptığını reddetmektedir.</ref>. Petrograd Sovyetinden yardım talep eder ve şehirdeki işçileri silahlandırır. Demiryollarındaki Bolşevik işçiler ve Kazaklar arasındaki Bolşevik askerlerin yoğun propagandası sonucunda Kornilov’un ordusu Petrograd’a varmadan dağılır<ref>Kornilov ve kurmay heyetindeki [[Anton Denikin]] hapse atılacak ancak sonra kaçarak [[Rus İç Savaşı]]nda [[Beyaz Ordu]] saflarında savaşacaklardır.</ref>.
==Üçüncü koalisyon==
Artık iyice gözden düşen Kerenski gerçekte hiçbir kudreti olmayan yeni bir kabine oluşturur. 8 ekim günü kurulan kabine [[Ekim Devrimi]]yle devrilecektir:
 
{| class="wikitable" style="text-align: left;"
|-
!Görev||Kişi||Parti
|-
| Başbakan || [[Aleksandr Kerenski]] ||[[SR]]
|-
|Başbakan Yardımcısı, Sanayi ve Ticaret Bakanı||[[Aleksandr Konovalov]]||
|-
|Dışişleri Bakanı ||[[ Mihail Tereşçenko]] ||partisiz
|-
|İçişleri Bakanı, Posta ve Telgraf Bakanı ||[[Aleksey Nikitin]] ||[[Menşevik]]
|-
|Savaş Bakanı ||[[Aleksandr Verhovski]]||
|-
|Donanma Bakanı ||[[Dmitri Verderevsky]]||
|-
|Ekonomi Bakanı ||[[Mihail Bernatski]] ||
|-
|Adalet Bakanı||[[Pavel Malyantoviç]]||[[Menşevik]]
|-
|Ulaşım Bakanı||[[Aleksandr Liverovski]]||partisiz
|-
 
|Eğitim Bakanı||[[Sergey Salazkin]]||partisiz
|-
|Tarım Bakanı||[[Semen Maslov]]||[[SR]]
|-
|Çalışma Bakanı||[[Kuzma Gvozdev]]||[[Menşevik]]
|-
|Gıda Bakanı||[[Sergey Prokopoviç]]||partisiz
|-
|Sağlık Bakanı||[[ Nikolay Kişkin]]||[[Kadetler]]
|-
|Posta ve Telgraf Bakanı||[[Aleksey Nikitin]]||[[Menşevik]]
|-
||Din işleri (Ortodoks Kilisesi)||[[Anton Kartaşev]]||[[Kadetler]]
|}
==Ekim Devrimi==
{{Ana madde|Ekim Devrimi}}
==Değerlendirme==
 
 
 
==Kaynakça==
26.339

değişiklik