Ana menüyü aç

Değişiklikler

İspanyolca Vikipedi'deki 22/12/2009 tarihli Leandro Fernández de Moratín maddesi
[[Dosya:Leandro Fernández de Moratín.jpg|thumb|right|200px|[[Goya]]'nın çizdiği Moratín portresi]]
'''Leandro Fernández de Moratín''' ([[10 Mart]] [[1760]], [[Madrid]]—[[21 Haziran]], [[1828]], [[Paris]]), [[İspanyol]] oyun yazarı, çevirmen, [[neoklasizm|neoklasik]] şair.
 
Nicolás Fernández de Moratín'in (1737 - 1780) oğludur. Babası, 1762'den öldüğü sene olan 1780'e kadar İspanya'nın önde gelen edebi devrimcilerinden biriydi. İspanya'nın üniversitelerindeki eğitim sistemine güvenmedikleri için Leandro babasının zengin kütüphanesinde eğitimine devam etti ve aydınlanma düşüncesinin öncülerinden biri oldu. [[Molière]] ve [[William Shakespeare]]'den yaptığı İspanyolca'ya çeviri çalışmalarının yanı sıra kendisi de önemli bir şair, oyun yazarı ve İspanyol aydınlanma dönemine katkısı olan bir aydındı. Kariyerinin başlarında yazıları devlet adamı ve yazar Gaspar Melchor de Jovellanos tarafından desteklendi. Jovellanos, 1787 yılında, Moratín'i [[Paris]]'e çalışması için gönderdi. 1792'de ise İspanyol devleti şairin [[İngiltere]]'ye seyahat etmesi ve kendini geliştirmesi için kaynak sağladı. 1790'da komedi tarzındaki ilk oyunu "El viejo y la niña"'yı (Yaşlı adam ve genç kız) yayınladı. Oyunun konusu yaş farkı çok büyük olan iki insanın evliliğiydi. İki sene sonra, 1792'de ise "La comedia nueva" (Yeni Komedi) isimli oyunu yazdı. Bu oyundaki stili diğer çağdaş yazarlar tarafından kullanıldı.
 
'''Leandro Fernández de Moratín''' ([[10 Mart]] [[1760]], [[Madrid]]—[[21 Haziran]], [[1828]], [[Paris]]), 18. yy [[İspanyol]] oyunTiyatrosunun öne çıkan tiyatro yazarı, çevirmen,ve [[neoklasizm|neoklasik]]şairlerinden şairbiridir.
Leandro Fernández de Moratín, [[Joseph Bonaparte]] [[Afrancesado|destekçisiydi]]. Düşünceleri [[Bourbon Hanedanı]] monarşisinin başında olan [[IV. Carlos]]'unkilerden uzaktı. Fakat, IV. Carlos onun tüm bu düşüncelerine tolerans gösterdi ve onu kraliyet kütüphanecisi olarak atadı. 1805 yılında yazdığı komedi ''El sí de las niñas'' (Bakirelerin Rızası), [[VII. Fernando]]'ın tahta çıkmasından sonra olanların anlatıldığı bir oyundur. Leandro Fernández de Moratín'in, [[Joseph Bonaparte]]'ın tahttan inmesinden sonra oyun yazması yasaklandı ve yazar Fransa'ya sürüldü.
 
==Biyografi==
[[Asturya]] Bölgesinden asil bir ailenin çocuğu olarak 1760’ta [[Madrid]]’te dünyaya geldi. Babası, şair, tiyatro yazarı ve (aynı zamanda) bir avukat olan Nicolas Fernandez de Moratin ; annesi ise İsidora Cabo Conde’dir. Babası hayatını kelimelere adamış bir insan olduğundan, sürekli edebi tartışmaların yaşandığı bir ortamda büyüdü. Dört yaşındayken karakterini etkileyerek içine kapanmasına neden olan çiçek hastalığına yakalandı. Babası karşı olduğundan üniversite eğitimi görmedi ve bir mücevhercinin yanında çırak olarak çalışmaya başladı.
 
1779’da daha on dokuz yaşındayken Akademi tarafından düzenlenen şiir yarışmasında teselli ödülü kazanmıştı. 1782 yılında ise ''Şiirsel Ders'' adlı yapıtıyla ikincilik ödülüne layık görülecekti. 1787’de, [[Gaspar Melchor de Jovellanos]] ile dostluğu sayesinde, o zamanlar [[Paris]] göreviyle sorumlu olan Cabarus Kontu’nun yardımcısı olarak Paris’e bir yolculuğa katıldı. Bu deneyim, genç bir yazar için oldukça yararlıydı. Madrid’e döndüğünde, ''La derrota de los pedantes'' (Bilgiçlerin Yenilgisi) adlı satirik eseriyle ilk büyük çıkışını gerçekleştirdi. [[Godoy]]’a yaklaşmasının hemen ardından onun koruyuculuğunu kazandı, ki bu da ona oyun açılışlarında, ek kilise görevleriyle kazançlarını arttırmada yardım etti.
 
Beş yıl boyunca Avrupa’da dolaştı. 1797’de, “Çeviri Bürosu” bölümündeki memurluk görevini almak için Madrid’e döndü ve bu iş onun ekonomik problemler olmadan yaşamasını sağladı.
 
1808’de Godoy’un düşüşünden sonra Fransızlar’ın tarafını tuttu ve kral [[Joseph Bonaparte]] tarafından Kraliyet Kütüphanesi’nin baş kütüphanecisi olarak atandı.
 
O zamandan itibaren Joseph Bonaparte’la olan ilişkileri sebebiyle Fransız yandaşı olarak görüldü. Joseph Bonaparte ülkeyi terk etmek zorunda kaldığında ve [[VII. Fernando]] yeni politikasıyla başa geçtiğinde, Moratín Fransızlara vermiş olduğu destek nedeniyle ([[Fransacılar]]), [[Valencia]], [[Peñíscola]] ve [[Barcelona]]’ya sığınmak zorunda kaldı.
 
Leandro Fernandez de Moratín, kelimenin tam anlamıyla bir tiyatro adamıydı. Tiyatro yazarlığı konumu, az bilinen bakış açılarını denemesini, (tiyatroyla ilgili teorik çalışmalar yapmasını) zorunlu kılıyordu. Her ne kadar yaptığı bu çalışmaları da kendi tiyatro eserleri kadar önemli bulsa da, onlar için daha fazla zaman, çaba ve fedakarlık göstermesi gerekiyordu.
 
Moratín, İspanyol Tiyatro Tarihi’nin kurucularından biriydi. Onun, Kraliyet Akademisi Tarih Bölümü tarafından (1830-1831) basılana kadar bilinmeyen “İspanyol Tiyatrosunun Kökleri” adlı eseri, [[Lope de Vega]] öncesi İspanyol Tiyatrosu hakkındaki ilk ciddi çalışma ve belgelerden biridir. Eserlerinin 1825’teki Paris baskılarına yazdığı, 18. yy İspanyol Tiyatro Tarihi’ni klasik bakış açısıyla özetlediği “Önsöz” de oldukça ilgi çekicidir. Moratín aynı zamanda kendi döneminin tiyatro reformunun aktif destekçisiydi.
 
Reformu destekleyen yüksek konumdaki kişilerle olan ilişkisi ve babasının fikirlerinin takipçisi olmasıyla bağlantılı olarak, döneminin İspanyasında süregelen tiyatral yapıdaki tüm yeniliklere olan desteğini kesmedi. ''La Comedia Nueva'' (Yeni Komedi), yüz yılın ortalarından beri Ignacio de Luzán, Agustin de Montiano ve Luyando, Blas Nasarre ve Luis José Velázquez gibi aydınlar tarafından başlatılan, hükümetin desteğini de yanlarına alarak giriştikleri bu reform hareketinin dönüm noktalarından biridir.
 
Moratin, 1928 haziranında Paris’te öldü.
 
 
==Tiyatro Eserleri==
 
İspanyol Neoklasizm Akımının en önemli yazarıdır. İlkesi şudur: “Tiyatro adeta bir güzel alışkanlıklar okuludur ve bir aksiyon, gerçeği gerçekçi bir biçimde yansıtır.” Böylelikle eserlerinde üç birlik kuralına bağlılık ortaya çıkar: tek olay, tek mekan ve tek zaman...
Avrupa Neoklasizminde çok rağbet gören bir tür olmasına karşılık, türler arasındaki farklardan kaynaklanan bazı kesin çizgiler nedeniyle trajedi yazmaya yönelmemiştir. Tarzı onu, şu şekilde tarif edilen bir tür olan komedyaya yöneltmiştir: “İnsanları oldukları gibi tasvir et; var olan yerel alışkanlıkları, kusurları, genel hataları, günlük yaşamla ilgili durumları ve bunlarla ilgili olayları, faydalı yanlarını, gerçekçi, öğretici ve hoş bir masal formunda uyarla.”
 
===Komedya Teorisi===
 
Paris’te basılan eserlerinin son baskıları için düzenlediği “Önsöz” de yazmış olduğu “komedya” hakkındaki fikirleri oldukça geniş ve ayrıntılıdır. Kendisinden üçüncü bir kişi gibi bahsederek, tiyatro yazarı için, tiyatroyla ilgili pek çok doktrin arasından kendisine uygun olanı seçer demektedir. Komedya ile ilgili tanımı da şöyledir: “Belirli bir yerde, belirli kişiler arasında meydana gelen ve kısa bir süreyi kapsayan; toplumdaki genel hataların ve kusurların gülünç bir biçimde sonuçlandığı; doğruya ve erdeme yöneltecek tavsiyelerin bulunduğu bir olayın, diyalog biçiminde (düzyazı ya da dizeler halinde) uyarlamasıdır.”
 
===''İhtiyar ve Genç Kız''===
 
Don Leandro tarafından yazılan ilk komedinin 22 Mayıs 1790’da gösterimi yapıldı; fakat sanatının doğuşu ve yükselişi birkaç yıl öncesine, yaklaşık 1783’e dayanmaktadır.
Yazarın amacı, ilk andan itibaren güzel bir bildiri olmuştur: “Yalnızca eşler arasındaki yaş farkının dengesizliğinden değil, daha da önemlisi aldatma ve çıkarların gözetildiği, yapılmaması gereken bir evliliği kınamak”
 
Moratín Fransa'da öldü ve Père Lachaise Mezarlığı'na gömüldü. Fakat, yirminci yüzyıla girerken naaşı İspanya'ya getirildi ve [[Madrid]]'deki ''Panteón de Hombres Ilustres'''e defnedildi.
 
==Kaynaklar==
<div class="references-small">
{{Kaynak wiki
|url=http://enes.wikipedia.org/wiki/Leandro_Fernández_de_MoratínLeandro_Fern%C3%A1ndez_de_Morat%C3%ADn
|tarih=22/1012/20082009
|dil=İngilizceİspanyolca
|madde=Leandro Fernández de Moratín}}
<references/>
3

değişiklik