"Iron Maiden" sayfasının sürümleri arasındaki fark

değişiklik özeti yok
Grubun etkilendiği gruplardan bazıları [[Thin Lizzy]], [[UFO (grup)|UFO]], [[Deep Purple]], Uriah Heep ve [[Wishbone Ash]]'tir. Iron Maiden müzik kanalı [[MTV]]'nin "tüm zamanların en iyi heavy metal grupları" listesinde dördüncü sırada yeralmıştır.<ref>{{cite web|son = |ilk = |yazarlink = |yardımcıyazarlar= | tarih = |url=http://www.mtv.com/bands/m/metal/greatest_metal_bands/071406/index5.jhtml |başlık =Why They Rule - #4 Iron Maiden |biçim = |iş = |sayfalar = |dil=İngilizce|yayımcı=MTVNews.com |erişimtarihi=21 Kasım |erişimyılı=2007 }}</ref>
 
==Grubun Tarihitarihi==
 
===Kuruluş Yıllarıyılları (1975-1978)===
 
Iron Maiden, [[Steve Harris]] tarafından [[1975]]'in [[Noel]] günü kuruldu. İlk kadro basta Steve Harris, gitarlarda [[Dave Sullivan]] ve Terry Rance, davulda [[Ron Matthews]] ve vokalde de [[Paul Day]]'den oluşuyordu. Harris grubuna o sıralar seyrettiği Demir Maskeli Adam adlı filmin de etkisiyle [[orta çağ]]da kullanılan bir işkence aletinin adını ([[Türkçe]]: ''Demir Bakire'') vermişti.<ref>Wall, M. ''a.g.e.'', s.26-28</ref> Sonradan grubun ilk iki albümünde yeralacak olan "Iron Maiden", "Wrathchild", "Prowler", "Transylvania" ve "[[Purgatory]]" (o dönemdeki adıyla "Floating") gibi şarkıların ilk versiyonları bu dönemde Steve Harris tarafından yazılmışsa da başlangıçta grubun repertuarının büyük bölümü [[Free]], [[Thin Lizzy]], [[Tucky Buzzard]] gibi grupların şarkılarından oluşuyordu.<ref>Wall, M. ''a.g.e.'', s.30</ref> Iron Maiden ilk konserini [[1 Mayıs]] [[1976]] günü Londra'nın doğusundaki Poplar semtinde bir salonda verdi.<ref name="The History of Iron Maiden Part 1: The Early Days">''The History of Iron Maiden Part 1: The Early Days''</ref>
Grup kişisel ve müzikal farklılıklardan ötürü uzun süre istikrarlı bir kadroya kavuşamadı. Kadrodaki ilk değişiklik 1976'da sahnede yeterince enerjik ve kendinden emin durmadığı gerekçesiyle solist Paul Day'in gruptan gönderilmesiyle yaşandı ve yerine Harris'in eski grubu [[Smiler]]'dan ayrılmış olan [[Dennis Wilcock]] geldi. Steve Harris, Dennis Wilcock'un tavsiyesiyle gruba üçüncü bir gitarist olarak [[Dave Murray]]'i dahil etmek istedi ancak bu durum grubun diğer iki gitaristi Dave Sullivan ve Tarry Rance tarafından hoş karşılanmadı. Sonunda Dave Murray grubun tek gitaristi olarak kadrodaki yerini aldı.<ref>Wall, M. ''a.g.e'', s.32-34</ref> [[1977]]'de gruba ikinci gitarist olarak o dönemde Bob Angelo sahne adını kullanan Bob Sawyer katıldı.<ref>Wall, M. ''a.g.e'' s.43</ref> Ancak Dave Murray ile geçinemeyen yeni gitarist Murray'nin solist Wilcock ile arasının açılmasına neden oldu ve sonunda her iki gitarist de gruptan kovuldu.<ref>Wall, M. ''a.g.e'', s.46</ref> Çift gitardan vazgeçen Steve Harris gruba bir klavyeci almaya karar vererek kadroya Tony Moore'u kattı. Ardından Ron Matthews'un bir konsere günler kala ayrılması üzerine davulcu [[Thunderstick|Barry Purkis]] çok kısa bir süreliğine gruba katıldı. Bu kadronun Terry Wrapram'ın da gitarist olarak eşlik ettiği 1977'in Kasım ayında verdiği tek konser son derece başarısız geçince Steve Harris solist Dennis Wilcock dışındaki herkesi gruptan kovdu.<ref>Wall, M. ''a.g.e'', s.48</ref> Wilcock da çok geçmeden kendi grubunu kurmak için Iron Maiden'dan ayrıldı. Kadroyu yeniden inşa etmek durumunda kalan Steve Harris gitarist olarak en başından beri birinci tercihi olan Dave Murray'i geri çağırdı ve davulcu olarak da Smiler'dan tanıdığı [[Doug Sampson]]'ı gruba dahil etti.<ref name="Wall, M. ''a.g.e'', s.50">Wall, M. ''a.g.e'', s.50</ref>
 
=== Paul Di'Anno Dönemidönemi (1978-1981) ===
[[Dosya:DiAnno.jpg|thumb|230px|Grubun 1978 ve 1981 yılları arasında solistliğini yapan Paul Di'Anno]]
1978'in yaz ve sonbahar ayları boyunca sonradan grubun ilk iki albümünde yeralacak parçalar üzerinde çalışan Harris, Murray ve Sampson bir yandan da kalıcı bir solist arayışına girdi. 1978'in sonlarında grup Steve Harris'in bir arkadaşının önerisiyle [[Paul Di'Anno]] ile bir deneme provası yaptı ve Di'Anno grubun yeni solisti oldu.<ref>Wall, M. ''a.g.e'', s.52-53</ref> Iron Maiden Paul Di'Anno ile ilk konserini [[Londra]]'daki Ruskin Arms adlı ''[[pub]]'''da verdi.<ref name="The Early Years, Dom Lawson">{{cite journal| author =Dom Lawson | year =2002 | title =The Early Years | journal =Kerrang! | volume =Legends | issue =2 | pages =9-13 | }}</ref> Grup sonraki iki sene boyunca Londra'nın doğusunda artarda verdiği konserlerle hayran kitlesini giderek arttırdı.<ref>Wall, M. ''a.g.e.'' s.59</ref> Ancak hâlen revaçta olan [[punk rock]] yüzünden plak şirketlerinin temsilcilerinin yeni grupları takip ettiği Londra'nın merkezindeki büyük salonlarda çalma imkânı bulamayan Iron Maiden müziğini daha geniş kitlelere ulaştırmak için bir [[Demo (müzik)|demo]] kaydetmeye karar verdi. 200 [[sterlin]]e [[Cambridge, İngiltere|Cambridge]]'deki ''Spaceward'' stüdyosunu 24 saatliğine kiralayan grup 31 Aralık 1978 günü "Iron Maiden", "Invasion", "Prowler" ve "Strange World" adlı şarkılarından oluşan demoyu kaydetti.<ref>Wall, M. ''a.g.e.'' s.65-66</ref> Kaydedilen demoyu bir arkadaşı aracılığıyla edinen müzik menajeri [[Rod Smalwood]], Steve Harris'e gruba menajerlik etmek için teklifte bulundu ve Harris de bu teklifi kabul etti. Smallwood büyük plak şirketlerinin dikkatini çekmek için Londra'nın merkezindeki Marquee kulübünde 19 Ekim 1979 günü bir konser ayarladı.<ref name="The Early Years, Dom Lawson"/><ref>Wall, M. ''a.g.e.'' s.98</ref> Konser sonrasında EMI plak şirketi grupla peşin 50.000 sterlin ve ilk üç albümün masrafları karşılığında beş albümlük bir anlaşma yaptı. 1979'un Kasım ayında grup Rock Hard Records adlı kendi bağımsız firmasından Cambridge'de kaydetmiş olduğu demodaki üç şarkıyı ''[[The Soundhouse Tapes]]'' adıyla [[EP]] olarak yayımladı. Postayla satışa sunulan 5.000 kopya birkaç hafta içinde tükendi. Grup EP'nin ikinci basımı için Virgin ve HMV gibi şirketlerden gelen teklifleri reddetti.<ref name="Wall, M. ''a.g.e.'' s.104-105">Wall, M. ''a.g.e.'' s.101-105</ref>
İkinci albüm ''[[Killers]]'''ın hazırlıkları 1980'in Aralık ayında başladı.<ref>Wall, M. ''a.g.e.'' s.181</ref> Grup prodüktör olarak 1992 yılında emekli olana kadar birlikte çalışacakları [[Martin Birch]] ile anlaşmıştı.<ref name="Bowler, D.; Bryan, D. ''a.g.e.'' s.36-38"/> Albüm [[9 Şubat]] [[1981]]'de piyasaya çıktı ve İngiltere listelerine 12. sıradan girdi.<ref>Bowler, D.; Bryan, D. ''a.g.e.'' s.144</ref> Albümün piyasaya çıkmasının ardından grup 17 Şubat günü İngiltere'nin Ipswich şehrinde verdiği konserle sekiz ay sürecek olan ilk dünya turnesine başladı. [[Avrupa]]'nın yanı sıra ilk kez gittikleri [[Japonya]], [[Avustralya]] ve [[Kuzey Amerika]]'yı kapsayan turne sırasında 15 ülkede 126 konser verdiler.<ref>Wall, M. ''a.g.e.'' s.189</ref> [[Yugoslavya Sosyalist Federal Cumhuriyeti|Yugoslavya]]'daki konserleriyle bu ülkede konser veren ilk batılı rock grubu oldular.<ref>Bowler, D.; Bryan, D. ''a.g.e.'' s.42</ref> Turne sırasında solist Paul Di'Anno'nun giderek artan [[içki]] ve [[kokain]] kullanımı sesini ve konser performansını etkilemeye başlamıştı.<ref name="Brucey and the Beast">{{cite journal| author =Simon Young | year =2002 | title =Brucey and the Beast | journal =Kerrang! | volume =Legends | issue =2 | pages =30-32 }}</ref> Di'Anno'nun sesindeki sorunlar yüzünden Almanya'da beş konser iptal edildi.<ref>Wall, M. ''a.g.e.'' s.191</ref> Grubun gittiği müzikal doğrultudan da memnun olmayan Di'Anno 1981'in Eylül ayında gruptan gönderildi.<ref>Bowler, D.; Bryan, D. ''a.g.e.'' s.44</ref>
 
=== Uluslararası Başarıbaşarı (1981-1985)===
[[File:Nicko McBrain (Iron Maiden) 2007.jpg|thumb|right|200px|Nicko McBrain, 1982'den beri Iron Maiden'in bateristidir.]]
 
[[Dosya:Bruce dickinson discovery.jpg|thumb|left|170px|Grubun 1986 ylında dağıtılan ''[[Somewhere in Time (albüm)|Somewhere in Time]]'' adlı albümünde, Iron Maiden'ın artık farklı bir müzikal çizgiye ilelemsi gerektiğini düşünen Bruce Dickinson'ın hiçbir bestesine yer verilmedi.]]
 
=== Müzikal Değişimdeğişim (1986-1988)===
 
Grup turnenin ardından 1980'den beri ilk defa altı aylığına müziğe ara verdi. Bu aranın ardından altıncı stüdyo albümü ''[[Somewhere in Time]]'''ın kayıtlarına başlandı. Kayıtları [[Bahamalar]] ve [[Hollanda]]'da, miksajı ise [[New York]]'ta yapılan albüm grubun o güne kadarki en masraflı stüdyo çalışmasıydı. [[1986]]'nın [[Ekim]] ayında piyasaya çıkan albüm Britanya'da 3 numaraya kadar yükseldi. ABD'de ise 2 milyon adedin üzerinde satılan ilk Iron Maiden albümü olarak<ref name="Wall, M. ''a.g.e.'' s.258-262">Wall, M. ''a.g.e.'' s.258-262</ref> 11 numaraya kadar yükseldi.<ref name="Artist Chart History: Iron Maiden">{{cite web|url=http://www.billboard.com/bbcom/retrieve_chart_history.do?model.chartFormatGroupName=Albums&model.vnuArtistId=4887&model.vnuAlbumId=792220|başlık =Artist Chart History: Iron Maiden |dil=İngilizce|yayımcı=Billboard.com |erişimtarihi=16 Temmuz |erişimyılı=2008 }}</ref> Albümde o dönemde yeni bir teknoloji olan sinti gitarlar kullanıldı. Grubun daha farklı, folk ağırlıklı bir çizgiye yönelmesi gerektiğini düşünen solist [[Bruce Dickinson]]'ın hiçbir bestesine albümde yer verilmedi. Grup albüm sonrası sekiz aylık bir dünya turnesine çıktı.<ref name="Wall, M. ''a.g.e.'' s.258-262"/>
Grubun yedinci stüdyo albümü ''[[Seventh Son of a Seventh Son]]'' [[Münih]]'teki [[Musicland Stüdyoları]]'nda 1988'in Şubat ve Mart aylarında kaydedildi. Aynı yılın Mayıs ayında piyasaya çıkan ve İngiltere'de listelere bir numaradan giren ''Seventh Son of a Seventh Son'' ABD dışında tüm dünyada grubun o güne kadar en fazla satış yapan albümü oldu. O dönemde [[thrash metal]]in son derece revaçta olduğu ABD'de albüm 12 numaraya<ref name="Artist Chart History: Iron Maiden"/> kadar yükseldiyse de satışlar bir önceki albümün altında kaldı. [[Steve Harris]]'e göre albüm ''[[Piece of Mind]]'' ile birlikte grubun o güne kadar yayımladığı en iyi albümdü.<ref>Wall, M. ''a.g.e.'' s.264</ref> Albümün ardından çıkılan "Seventh Tour of a Seventh Tour" adlı dünya turnesinde grup yedi ay boyunca 25 ülkede konser verdi.<ref>Wall, M. ''a.g.e.'' s.267</ref> Turne sırasında [[Michael Kenney]] klavyeci olarak gruba sahnede eşlik etti. Turnenin Avrupa ayağına başlamadan önce grup 20 Ağustos günü [[Kiss|KISS]], [[Megadeth]], [[Guns N' Roses]] ve [[Helloween]]'in yer aldığı İngiltere'deki Donnington Festivali'nde 107.000 izleyici önünde ana grup olarak sahne aldı. Öğlen saatlerinde Guns N' Roses'ın performansı sırasında iki seyirci ezilerek hayatlarını kaybettiler. Iron Maiden üyeleri gece kendi performanslarının bitimine kadar iki seyircinin ölümünden haberdar edilmedi.<ref name="Donington, Jason Arnopp">{{cite journal| author =Jason Arnopp | year =2002 | title =Donington | journal =Kerrang! | volume =Legends | issue =2 | pages =95-99 | }}</ref>
 
===Kadroda Değişimdeğişim (1989-1993)===
[[Dosya:Dave Murray and Janick Gers of Iron Maiden.jpg|thumb|right|240px|Murray & Gers 2007 yılında bir konserde]]
Grup üyeleri 1989 yılında Iron Maiden ile ilgili çalışmalarına ara verdiler.<ref>Wall, M. ''a.g.e.'' s.273</ref> [[Adrian Smith]] ASAP adını verdiği grubuyla Eylül ayında ''Silver and Gold'' adında bir albüm çıkardı. Solist [[Bruce Dickinson]] da aynı yıl ''Tattooed Millionaire'' adında bir solo albüm yayımladı. 1990 yılında yeni albümün hazırlıkları öncesinde gruba yüzde 100 katkıda bulunamayacağını düşünen Adrian Smith gruptan ayrıldı. Bu kararında Steve Harris'in önceki iki albümdeki "rafine" tarzın yerine ''[[Killers (albüm)|Killers]]'' gibi sert bir albüm yapma arzusunun da etkisi vardı. Yerine Bruce Dickinson'ın solo albümünde gitarist olarak yer alan [[Janick Gers]] geldi.<ref name="The Guitarist: Janick Gers, Paul Brannigan">{{cite journal| author =Paul Brannigan | year =2002 | title =The Guitarist: Janick Gers | journal =Kerrang! | volume =Legends | issue =2 | pages =34 | }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.metal-rules.com/interviews/IronMaiden-Sept2003.htm |başlık=Heart of Steel: Interviews |accessdate=2009-06-07 |date= |work= |publisher=metalrules.com}}</ref>
Grubun dokuzuncu stüdyo albümü ''[[Fear of the Dark (albüm)|Fear of the Dark]]'' Steve Harris'in ev stüdyosunda kaydedildi ve 1992'nin Mayıs ayında piyasaya çıktı. Grubun İngiltere'de üçüncü defa bir numaraya çıkmasını sağlayan albüm ABD'de 12 numaraya kadar yükseldi.<ref name="Artist Chart History: Iron Maiden"/> Mayıs ayında başlayan dünya turnesi sırasında Temmuz ayında [[Şili]]'de verilmesi planlanan konserler [[Roma Katolik Kilisesi|Katolik Kilisesi]]'nin grubu [[satanist]] ilan etmesi üzerine iptal edildi.<ref>Bowler, D.; Bryan, D. ''a.g.e.'' s.128-129</ref> Britanya Elçiliği duruma müdahele etmek istediyse de değişen bir şey olmadı. Iron Maiden 22 Ağustos günü bir kere daha Donington Festivali'nde ana grup olarak sahneye çıktı. Turnenin birinci bölümü Kasım ayında [[Japonya]]'da tamamlandı ve grup iki aylık bir ara verdi. Bu dönemde Bruce Dickinson ilk solo albümünü yayınlayan plak şirketi Sony'den aldığı ikinci albüm teklifini kabul etti ve yeni solo albümü üzerinde çalışmak üzere [[Los Angeles]]'a gitti. Kısa bir süre sonra Dickinson grubun diğer üyelerine Iron Maiden'dan ayrılacağını ancak arzu ettikleri takdirde turnenin ikinci bölümünü tamamlayacağını bildirdi.<ref>Wall, M. ''a.g.e.'' s.294</ref> Iron Maiden turnenin ikinci bölümüne 1993'ün Mart ayında başladı. Bruce Dickinson'ın grupla son performansı 1993'ün Ağustos ayında "Raising Hell" isimli televizyon programında gerçekleşti.<ref>Wall, M. ''a.g.e.'' s.298</ref>
 
=== Blaze Bayley Dönemidönemi (1993-1999)===
[[Dosya:Blazestudio.jpg|thumb|left|150px|Solist Blaze Bayley, gruba 1994 yılının Ocak ayında dahil oldu.]]
Grubun yeni bir vokalist için 1993'ün Mart ayında verdiği ilana dünyanın çeşitli yerlerinden binlerce cevap geldi. Ancak Steve Harris'in en baştan itibaren tercihi 1990'da Iron Maiden'ın Britanya turnesinde ön grup olarak sahne alan [[Wolfsbane]] grubunun solisti [[Blaze Bayley]]'di. Diğer adaylar arasında öne çıkan bir isim ise sonradan [[Rainbow]] grubuna katılan Doogie White'dı. 1994'ün Ocak ayında Bayley'nin Iron Maiden'ın yeni solisti olduğu açıklandı. Aynı ay grup bir sonraki albümün beste çalışmalarına başladı. Yeni albüm ''[[The X Factor (albüm)|The X Factor]]'' 1995'in Ekim ayında piyasaya çıktı. Grubun o güne kadarki en karamsar temalı albümü olan ''The X Factor'' ağır eleştiriler aldı. Birleşik Krallık'ta sekiz numaraya yükselen albüm ABD'de [[Billboard 200|Billboard albümler listesi]]nde 147 numaradan öteye gidemeyerek grubun bu ülkedeki en başarısız albümü oldu.<ref name="Artist Chart History: Iron Maiden"/> Grup albümün dünya turnesine 28 Eylül'de [[Kudüs]]'te verdiği konserle başladı. Bu aynı zamanda grubun Blaze Bayley ile verdiği ilk konserdi. Yaklaşık bir yıl süren turne sırasında [[İsrail]], [[Bulgaristan]], [[Slovenya]], [[Romanya]] ve [[Şili]] gibi birçok ülkeyi ilk defa ziyaret eden grup toplam 133 konser verdi. [[Beyrut]]'ta verilmesi planlanan konser ise [[Lübnan]]'ın gruba vize vermemesi yüzünden iptal edilmek zorunda kaldı.<ref>Wall, M. ''a.g.e.'' s.314-315</ref>
1996'nın Ağustos ayında sözleri gruba ağır eleştiriler getirenleri hedef alan "[[Virus (Iron Maiden şarkısı)|Virus]]" adlı [[tekli]] piyasaya çıktı. Ardından Kasım ayında grubun ilk toplama albümü ''[[Best of the Beast]]'' yayımlandı. 1997 yazı sonlarında Iron Maiden yeni stüdyo albümü üzerinde çalışmak üzere bir kere daha Steve Harris'in ev stüdyosunda toplandı. Yeni albüm ''[[Virtual XI]]'' 1998'in Mart ayında piyasaya çıktı. Birleşik Krallık listelerinde bir önceki albümden de başarısız olarak 16 numarada kalan <ref>{{cite web|url=http://www.ironmaiden.com/index.php?categoryid=22&p2_articleid=318 |başlık =Virtual XI |erişimtarihi=6 Ağustos |erişimyılı=2008 }}</ref> ''Virtual XI'' Billboard listelerinde de 124. sıraya kadar yükselebildi.<ref name="Artist Chart History: Iron Maiden"/> Albümle aynı dönemde grubun albüm tasarımlarından esinlenilerek hazırlanan Ed Hunter adlı bilgisayar oyunu da yayımlandı. Virtual XI dünya turnesi Nisan ayında [[Fransa]]'nın [[Lille]] şehrinde başladı. Yıl sonuna kadar süren turne sırasında grup ilk defa geldikleri [[İstanbul]]'da [[Cemil Topuzlu Açıkhava Tiyatrosu]]'nda 7 ve 8 Eylül tarihlerinde iki konser verdi.<ref>{{cite web|url=http://www.maidenturkey.com/maideninistanbul.htm |başlık =Iron Maiden İstanbul Konseri |erişimtarihi=7 Eylül |erişimyılı=2007 }}</ref> Turne sırasında Blaze Bayley'nin sık sık sesinde yaşadığı rahatsızlıklar performansını olumsuz etkilemeye başladı. Bayley 1999'un Ocak ayında gruptan gönderildi.<ref>Wall, M. ''a.g.e.'' s.321-323</ref>
 
===Bruce Dickinson ve Adrian Smith'in Dönüşüdönüşü (1999-2005)===
 
[[File:Bruce Dickinson at Graspop Metal Meeting 2008-06-29.jpg|thumb|right|200 px|Bruce Dickinson, Iron Maiden'in vokalisti.]]
2004'ün Ekim ayında grubun ilk yıllarında kaydedilmiş konser ve klip görüntülerinden oluşan ''[[The Early Days]]'' adlı DVD yayımlandı.<ref>{{cite web|tarih =21 Eylül 2004 |url=http://www.rte.ie/arts/2004/0921/ironmaiden.html |başlık =Iron Maiden release Early Days DVD|dil=İngilizce|yayımcı=rte.ie |erişimtarihi=21 Ağustos |erişimyılı=2008}}</ref> 2005'in Ocak ayında "[[The Number of the Beast (şarkı)|The Number of the Beast]]" adlı parça grubun 30. yılı şerefine yeniden piyasaya sürüldü.<ref>{{cite web|tarih =23 Şubat 2005 |url=http://www.ilikemusic.com/rock/iron_maiden-939/1 |başlık =Iron Maiden |dil=İngilizce|yayımcı=ilikemusic.com |erişimtarihi=22 Ağustos |erişimyılı=2008}}</ref> Ardından Mayıs sonunda grup yalnızca 1980-83 yılları arasında yaptıkları parçaları çaldıkları yaklaşık üç ay süren bir dünya turnesine çıktı.<ref>{{cite web |url=http://www.roadrunnerrecords.com/BLABBERMOUTH.NET/news.aspx?Mode=Archive&Date=5/28/2005 |başlık=IRON MAIDEN: 'Eddie Rips Up the World' Tour Opener Setlist Revealed - May 28, 2005 |erişimtarihi=2009-06-07 |iş= |yayımcı=BLABBERMOUTH.NET |tarih=28 Mayıs 2005 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.maiden-world.com/live/Eddie_Rips_Up_World_Tour |başlık=Eddie Rips Up World Tour |erişimtarihi=2009-06-07 |iş= |yayımcı=maiden-world.com |tarih= }}</ref>
 
=== Son Dönemlerdönemler (2006'dan Bugünebugüne)===
 
[[Dosya:G-ojib-ironmaiden.jpg|right|thumb|250px|Grubun 2008'deki dünya turnesi sırasında yolculuk ettiği [[Boeing 757]] model uçak.]]
10.022

değişiklik