"Honduras" sayfasının sürümleri arasındaki fark

4.441 bayt kaldırıldı ,  12 yıl önce
değişiklik özeti yok
<div style="position:relative;visibility:hidden">---Sidenote START---</div>
{| class="infobox geography" style="width: 23em;"
{| border="1" cellpadding="2" cellspacing="0" style="float:right; margin-left:1em; empty-cells:show; width:330px"
| class="mergedtoprow" align="center" colspan="2" style="font-size:1.2em;" | '''''Honduras Cumhuriyeti'''{{#if:República de Honduras
|+<font size="+1">'''República de Honduras'''</font><br />
|<br />'''República de Honduras'''}}
Honduras Cumhuriyeti
|- class="mergedrow"
|align="center" colspan="2" style="background:#efefef"|
|class="maptable" align="center" colspan="2" style="padding: 0.4em 0.8em 0.4em 0.8em;"|
{| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0"
{|style=" width:50=100%; style="text-align:center"; |margin:0 auto; [[Dosyabackground:Honduras_flag_300.png|175px|none|Honduras Bayrağı]];"
|-
|style="width:50%; text-align:center" | [[Dosya:Coat_of_arms_of_Honduras.svg|125px|none|Honduras Arması]]
|width=50% style="vertical-align: middle; text-align: center;"| <span style="border:1px solid #bbbbbb; display:table-cell;">[[Dosya:Honduras_flag_300.png|125px|Honduras Bayrağı]]
|----
|style="width:50%; text-align:="center" width="140px" | ([[Dosya:Coat_of_arms_of_Honduras.svg|125px|none|Honduras BayrağıArması]])
|style="width:50%; text-align:center" | ([[Honduras Arması]])
|}
|----
| align="center" colspan="2" | [[Dosya:LocationHonduras.png|250px]]
|colspan="2" style="border-bottom:3px solid gray; text-align:center; empty-cells:show;" | Genel bilgi:
|----
| Ana dili || [[İspanyolcaResmi dil]]
| [[İspanyolca]]
|----
|-
| [[Başkent]] || [[Tegucigalpa]]
| [[Başkent]]
|----
| [[Tegucigalpa]]
| [[Yönetim ]] || [[Cumhuriyet]]
|----
| En büyük kent
| [[Başkan]] || ''[[de jure]]'': [[Manuel Zelaya]]<br> ''[[de facto]]'': [[Roberto Micheletti]]
| [[Tegucigalpa]]
|----
|-
| Yüzölçümü || 112.090 km²
| Siyasi sistem
|----
| [[Cumhuriyet]]
| Nüfusu || 6.823.568 (Temmuz 2004)
|----
| [[Başkan]] (de jure)
| Nüfus yoğunluğu || km² başına 60 kişi
| [[Manuel Zelaya]]
|----
|-
| [[Kişi başına düşen gelir]] || 993 [[US-$]] <small>(2004)</small>
| [[Başkan]] (de facto)
|----
| [[Roberto Micheletti]]
| [[Para birimi]] || [[Lempira]]
|----
| [[Yüzölçümü]] <br /> - Toplam <br /> - Su %'si
| [[Saat dilimi]] || [[Coordinated Universal Time|UTC]]-6
| Ülkeler arasında 102'inci<sup>2</sup> <br /> [[1 E10 m2|112.090 km²]] <br /> %0
|----
|-
| [[Milli marş]] || ''[[Tu bandera es un lampo de cielo]]''
| [[Nüfus]] <br /> - Toplam (?) <br /> - [[Nüfus yoğunluğu]]
|----
| Ülkeler arasında 96'üncü <br /> 7,483,763 <br /> 64/km²
| [[Plaka işareti]] || HN
|----
| [[Para birimi]]
| İnternet alan adı ||.hn
| [[Lempira]] (HNL)
|----
|-
| [[Uluslararası telefon kodu|Telefon kodu]] || +504
| [[Saat dilimi]]
|----
| CST (UTC-6)
|colspan="2" align="center" | [[Dosya:LocationHonduras.png|Konumu]]<!--altes Bild: "Honduras-Pos.png"-->
|----
| [[Ulusal marş]]
|colspan="2" align="right" | [[Dosya:Honduras-CIA_WFB_Map.png|Honduras haritası]]
| Himno Nacional de Honduras
|-
| [[İnternet alan adı]]
| [[.hn]]
|-
| [[Uluslararası telefon kodu]]
| +504
|-
|}
 
 
== Coğrafya ==
[[Dosya:Honduras-CIA_WFB_Map.png|250px|right|thumb|Honduras haritası]]
* Konum: [[Orta Amerika]]'da, [[Karayip Denizi]] kıyısında, [[Guatemala]] ve [[Nikaragua]] arasında ve [[Kuzey Pasifik Okyanusu]] kıyısında, [[El Salvador]] ve Nikaragua arasında yer alır.
 
** Coğrafi konumu: 15 00 Kuzey enlemi, 86 30 Batı boylamı
[[Orta Amerika]]'da, [[Karayip Denizi]] kıyısında, [[Guatemala]] ve [[Nikaragua]] arasında ve [[Kuzey Pasifik Okyanusu]] kıyısında, [[El Salvador]] ve Nikaragua arasında yer alır.Alçak arazilerde subtropikal iklim, yükseklerde ve dağlarda ise ılıman iklim görülmektedir.İç kısımlarda çoğunlukla dağlar, kıyı bölgelerinde dar ovalar yer almaktadır. Ülkenin en yüksek noktası: [[Cerro Las Minas]] 2,870 m olup ülkede kereste, altın, gümüş, bakır, kurşun, çinko, demir, antimon, kömür, balık, hidro enerji gibi doğal kaynaklar bulunmaktadır.Hafif [[deprem]]ler yaygındır; Karayip kıyılarında [[kasırga]] ve su baskınları zarara yol açar. Yazları sıcak ve kurak kışları yağışlıdır.
** Haritadaki konumu: Orta Amerika ve Karayipler
* Yüzölçümü: 112,090 km²dr
* Sınırları:
** toplam: 1,520 km
** sınır komşuları: Guatemala 256 km, El Salvador 342 km, Nikaragua 922 km
* Sahil şeridi: 820 km
* İklimi: Alçak arazilerde subtropikal iklim, yükseklerde ve dağlarda ise ılıman iklim görülmektedir.
* Arazi yapısı: İç kısımlarda çoğunlukla dağlar, kıyı bölgelerinde dar ovalar yer almaktadır.
* Deniz seviyesinden yüksekliği:
** en alçak noktası: Karayip Denizi 0 m;
** en yüksek noktası: [[Cerro Las Minas]] 2,870 m
* Doğal kaynakları: Kereste, altın, gümüş, bakır, kurşun, çinko, demir, antimon, kömür, balık, hidro enerji
* Arazi kullanımı (2005 verileri):
** tarıma uygun topraklar: %9.53
** daimi ekinler: %3.21
** diğer: %87.26
* Sulanan arazi: 800 km² (2003 verileri)
* Doğal afetler: Hafif [[deprem]]ler yaygındır; Karayip kıyılarında [[kasırga]] ve su baskınları zarara yol açar. Yazları sıcak ve kurak kışları yağışlıdır.
 
== Nüfus ==
Son yıllarda gözlenen hızlı nüfus artışı (2004 verilerine göre %2,2) nedeniyle Honduras'ta nüfusun yarısından çoğunu 18 yaşın altındaki çocuklar ve gençler oluşturmaktadır. Nüfus, son dönemdeki hızıyla artmaya devam ederse 2025'te toplam nüfusun 14 milyona ulaşması beklenmektedir. Yalnız hızlı nüfus artışı Honduras'ta fakirliğin sebebi olarak görülmemektedir.
 
* Nüfus: 7,326,496 (Temmuz 2006 verileri)
* Nüfus artış oranı: %2.16 (2006 verileri)
* Mülteci oranı: -1.39 mülteci/1,000 nüfus (2006 tahmini)
* Bebek ölüm oranı: 25.82 ölüm/1,000 doğan bebek (2006 tahmini)
* Ortalama hayat süresi:
** Toplam nüfus: 69.33 yıl
** erkeklerde: 67.75 yıl
** kadınlarda: 70.98 yıl (2006 verileri)
* Ortalama çocuk sayısı: 3.59 çocuk/1 kadın (2006 tahmini)
* HIV/AIDS - hastalıklarına yakalanan yetişkin sayısı: %1.8 (2003 verileri)
* HIV/AIDS - hastalığı olan insan sayısı: 63,000 (2003 verileri)
* HIV/AIDS - hastalıklarından ölenlerin sayısı: 4,100 (2003 verileri)
* Ulus: Honduraslı
* Nüfusun etnik dağılımı: melez (Kızılderili ve Avrupalıların karışımı) %90, Amerika yerlileri %7, siyahlar %2, beyazlar %1
* Dinler: Roma Katolikleri %97, Protestan azınlıklar
* Diller: [[İspanyolca]], Amerika yerlilerinin kullandıkları dil ve lehçeler
* Okur yazar oranı (2003 verileri): 15 yaş ve üzeri için veriler
** toplam nüfusta: %76.2
** erkekler: %72.1
** kadınlar: %76.3
 
== Politika ==
[[28 Haziran]] [[2009]]'da askeri güçler, devlet başkanlığına baskın yaparak [[Manuel Zelaya]]'ya karşı darbe yapmış ve iktidardan indirmişlerdir. Bu konuda Dünya'da, özellikle [[Amerika]] kıtasında büyük bir kriz başlamıştır.
 
===Üye olduğu uluslararası örgüt ve kuruluşlar===
* Ülke adı: Resmi tam adı: Honduras Cumhuriyeti
 
** kısa şekli : Honduras
BCIE, CACM (Orta Amerika Ortak Pazarı), ECLAC (Birleşmiş Milletler Latin Amerika ve Karayipler Komisyonu), FAO (Tarım ve Gıda Örgütü), G-77, IADB (Amerika Bölgesi Kalkınma Bankası), IBRD (Uluslararası İmar ve Kalkınma Bankası), ICAO (Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü), ICFTU (Uluslararası Serbest Ticaret Birlikleri Konfederastonu), ICRM (Uluslararası Kızılhaç ve Kızılay Hareketi), IDA (Uluslararası Kalkınma Birliği), IFAD (Uluslararası Tarımsal Kalkınma Fonu), IFC (Uluslararası Finansman Kurumu), IFRCS (Uluslararası Kızılhaç ve Kızılay Toplulukları Federasyonu), ILO (Uluslararası Çalışma Örgütü), IMF (Uluslararası Para Fonu), IMO (Uluslararası Denizcilik Örgütü), Intelsat (Uluslararası Telekomünikasyon ve Uydu Örgütü), Interpol (Uluslararası Polis Teşkilatı), IOC (Uluslararası Olimpiyat Komitesi), IOM (Uluslararası Göçmen Teşkilatı), ISO (Uluslararası Standartlar Örgütü), ITU (Uluslararası Haberleşme Birliği), LAES, LAIA (Latin Amerika Entegrasyon Birliği), MINURSO (BM Bati Sahra Referandum Misyonu), NAM, OAS (Amerika Devletleri Teşkilatı), OPANAL, OPCW (Kimyasal Silahları Yasaklama Organizasyonu), PCA (Daimi Hakemlik Mahkemesi), UN (Birleşmiş Milletler), UNCTAD (Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı), UNESCO (Eğitim-Bilim ve Kültür Örgütü), UNIDO (Endüstriyel Kalkınma Örgütü), UPU (Dünya Posta Birliği), WCL (Dünya Emek Konfederasyonu), WFTU (Dünya İşçi Sendikaları Federasyonu), WHO (Dünya Sağlık Örgütü), WIPO (Dünya Fikri Mülkiyet Teşkilatı), WMO (Dünya Meteoroloji Örgütü), WTrO (Dünya Ticaret Örgütü)
** Yerel tam adı: Republica de Honduras
** yerel kısa şekli: Honduras
* Yönetim biçimi: Başkanlık Tipi Cumhuriyet
* Başkent: Tegucigalpa
* İdari bölümler: 18 bölge; Atlantida, Choluteca, Colon, Comayagua, Copan, Cortes, El Paraiso, Francisco Morazan, Gracias a Dios, Intibuca, Islas de la Bahia, La Paz, Lempira, Ocotepeque, Olancho, Santa Barbara, Valle, Yoro
* Bağımsızlık günü: [[15 Eylül]] [[1821]] ([[İspanya]]'dan)
* Milli bayram: Bağımsızlık günü, 15 Eylül (1821)
* Anayasa: 11 Ocak [[1982]]
* Üye olduğu uluslararası örgüt ve kuruluşlar: BCIE, CACM (Orta Amerika Ortak Pazarı), ECLAC (Birleşmiş Milletler Latin Amerika ve Karayipler Komisyonu), FAO (Tarım ve Gıda Örgütü), G-77, IADB (Amerika Bölgesi Kalkınma Bankası), IBRD (Uluslararası İmar ve Kalkınma Bankası), ICAO (Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü), ICFTU (Uluslararası Serbest Ticaret Birlikleri Konfederastonu), ICRM (Uluslararası Kızılhaç ve Kızılay Hareketi), IDA (Uluslararası Kalkınma Birliği), IFAD (Uluslararası Tarımsal Kalkınma Fonu), IFC (Uluslararası Finansman Kurumu), IFRCS (Uluslararası Kızılhaç ve Kızılay Toplulukları Federasyonu), ILO (Uluslararası Çalışma Örgütü), IMF (Uluslararası Para Fonu), IMO (Uluslararası Denizcilik Örgütü), Intelsat (Uluslararası Telekomünikasyon ve Uydu Örgütü), Interpol (Uluslararası Polis Teşkilatı), IOC (Uluslararası Olimpiyat Komitesi), IOM (Uluslararası Göçmen Teşkilatı), ISO (Uluslararası Standartlar Örgütü), ITU (Uluslararası Haberleşme Birliği), LAES, LAIA (Latin Amerika Entegrasyon Birliği), MINURSO (BM Bati Sahra Referandum Misyonu), NAM, OAS (Amerika Devletleri Teşkilatı), OPANAL, OPCW (Kimyasal Silahları Yasaklama Organizasyonu), PCA (Daimi Hakemlik Mahkemesi), UN (Birleşmiş Milletler), UNCTAD (Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı), UNESCO (Eğitim-Bilim ve Kültür Örgütü), UNIDO (Endüstriyel Kalkınma Örgütü), UPU (Dünya Posta Birliği), WCL (Dünya Emek Konfederasyonu), WFTU (Dünya İşçi Sendikaları Federasyonu), WHO (Dünya Sağlık Örgütü), WIPO (Dünya Fikri Mülkiyet Teşkilatı), WMO (Dünya Meteoroloji Örgütü), WTrO (Dünya Ticaret Örgütü)
 
== Ekonomi ==
 
Latin Amerika ve Karayip Ülkeleri Ekonomi Komisyonu ([[ECLAC]])'nin hesaplamalarına göre [[Mitch]] 3,8 milyar dolarlık maddi hasara yol açmıştır ve bu rakam Honduras'ın [[Gayri Safi Milli Hasıla]]'sının %70'ine denk gelmektedir. Hükümet yeniden yapılanmanın 5 milyar dolara mal olacağını tahmin etmektedir.
 
* Ekonomiye genel bakış: Honduras Batı Yarımküresinin en yoksul ülkelerinden biridir.
* GSYİH: Satınalma Gücü paritesi - 22.13 milyar $ (2006 verileri)
* GSYİH - reel büyüme: %5.2 (2006 verileri)
* GSYİH - sektörel bileşim:
** tarım: %13.6
** endüstri: %31.4
** hizmet: %55 (2006 verileri)
* Enflasyon oranı (tüketici fiyatlarında): %5.7 (2006 verileri)
* İş gücü: 2.589 milyon (2006 verileri)
* Sektörlere göre işgücü dağılımı (2003 verileri):
** Tarım %34,
** endüstri %23,
** hizmet %43
* İşsizlik oranı: %27.9 (2006 verileri)
* Endüstri: Şeker, kahve, tekstil, giyim eşyası, ağaç ürünler
* Endüstrinin büyüme oranı: %7.7 (2003 verileri)
* Elektrik üretimi: 4.805 milyar kWh (2004)
* Elektrik tüketimi: 4.824 milyar kWh (2004)
* Elektrik ihracatı: 0 kWh (2004)
* Elektrik ithalatı: 356 milyon kWh (2004)
* Tarım ürünleri: Muz, kahve, narenciye, et, kereste, karides
* İhracat: 1.947 milyar $ (2006 verileri)
** İhracat ürünleri: Kahve, muz, karides, ıstakoz, et, çinko
** İhracat ortakları: ABD %73.3, Guatemala %2.9, El Salvador %2.9 (2005)
* İthalat: 4.86 milyar $ (2006 verileri)
** İthalat ürünleri: Makine ve taşıt araçları, endüstriyel hammaddeler, kimyasal ürünler, yakıt, gıda maddeleri
** İthalat ortakları: ABD %52.6, Guatemala %6.4, El Salvador %4.1 (2005)
* Dış borç tutarı: 5.587 milyar $ (2006)
* Para birimi: Lempira (HNL)
** Para birimi kodu: HNL
* Mali yıl: Takvim yılı
 
==İletişim bilgileri ==
* Kullanılan telefon hatları: 494,400 (2005)
* Telefon kodu: 504
* Radyo yayın istasyonları: AM 241, FM 53, kısa dalga 12 (1998)
* Radyolar: 2.45 milyon (1997)
* Televizyon yayını yapan istasyonlar: 11 (1997)
* Televizyonlar: 570,000 (1997)
* Internet kısaltması: '''[[.hn]]'''
* Internet servis sağlayıcıları: 8 (2000)
* Internet kullanıcıları: 223,000 (2005)
 
== Ulaşım ve taşımacılık ==
* Demiryolları: 699 km (2005)
* Karayolları: 13,603 km (1999 verileri)
* Su yolları: 465 km
* Limanları: Puerto Castilla, Puerto Cortes, San Lorenzo, Tela
* Hava alanları: 116 (2006 verileri)
 
== Dış bağlantılar ==
1.194

değişiklik