"Candida albicans" sayfasının sürümleri arasındaki fark

değişiklik özeti yok
k (Bot değişikliği Ekleniyor: bs:Candida albicans)
[[Resim:C albicans germ tubes.jpg|thumb|100px|right|İnvazif hale geçmiş ''C. albicans'']]
 
'''Candida albicans''', eşeyli çoğalan, [[diploit]], maya tipi bir [[mantar]] türü ve insanlarda [[oral]] ve [[vajina|vajinal]]l [[fırsatçı]] enfeksiyonların etmenidir. Candida cinsine ait 200 tür olmasına karşın Candida enfeksiyonlarının %75'inin sorumlusu <i>''C. albicans</i>'''tır. Türkçe okunuşu ''kandida albikans''tır.
 
Bağışıklığı baskılanmış hastalarda (AIDS, kanser kemoterapisi, organ veya kemik iliği transferi durumlarında) sistemik mantarsal (fungal) enfeksiyonlar ([[fungemi]]), hastalık ve ölümün başlıca nedenleri arasındadırlar. Ayrıca bu yönde riski olmayan hastaların hastanede edindikleri enfeksiyonlar ciddi bir sağlık sorunu haline gelmiştir.
''C. albicans'' insan ağzı ve sindirim sistemi içinde yaşayan pek çok organizmadan biridir. Sağlıklı yetişkinlerin %40'ının ağzında, sağlıklı kadınların %20-25'inin [[vajina]]sında varlığı gösterilebilir. ''C. albicans'' [[sindirim sistemi]]ndeki varlığıyla başka [[patojen]] [[bakteri]]lerin çoğalmasını engeller. Vücudun [[bağışıklık sistemi]] ve diğer zararsız bakteriler normal şartlarda Candida'yı kontrol altında tutarlar.
 
Ancak, diğer bakterilerin sayısı <i>''C. albicans</i>'''a oranla azalırsa (örneğin [[antibiyotik]] kullanımından dolayı), bağışıklık sistemi zayıflamışsa veya mayanın çoğalmasına sağlayan başka şartlar mevcutsa (yüksek şeker, yüksek [[pH]]) ''C. albicans'' zararsız olan tek hücreli biçiminden, çok hücreli, istilacı (invasif), küf gibi ipliksi biçimine dönüşür (şekil [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?rid=pmd.figgrp.2665]) ve vücudu istilaya başlar. ''C. albicans''ın iplikçi biçimi hem ''[[psödohif]]'' hem de gerçek ''[[hif]]lerden''lerden oluşabilir (şekil [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?rid=mmed.figgrp.4011]). ''C. albicans'' iplikçi bir biçime dönüşmesine ilaveten, konak dokulara bağlanmasını sağlayan ''[[adhesin]]ler''ler, dokulara hem imha etmeye hem de onlara daha iyi yapışmayı sağlayan [[proteaz]]lar, ve vücudun bağışıklık sisteminin tepkisini azaltan faktörler üretir.
 
==Sağlığa etkisi==
 
==Genom==
''C. albicans'' genomunun en ilginç özelliklerinden biri genetik çeşitlilik yaratmak için kromozom uzunluk polimorfizmleri (dizin tekrarlarının daralması veya genişlemesi), karşılıklı [[translokasyon]]lar, kromozomal kaybolmalar ([[genetik delesyon|delesyon]]lar) ve belli kromozomlarda üçlenmeler ([[trizomi]]ler) gibi yapısal değişikliklerin varlığıdır. Bu [[karyotip]]ik değişiklikleri [[fenotip]] değişmelerine yol açtığı için bu organizmaya bir [[adaptasyon]] stratejisi sağlamaktadır. ''C. albicans'' genomunun analizi tamamlandığında bu değişikliklerin mekanizması daha iyi anlaşılacaktır.
 
''Candida albicans'' genomunu Stanford DNA Dizileme ve Teknoloji Merkezi'nde (''[[Stanford DNA Sequencing and Technology Center]]'') dizilenmektedir. Bu proje için fonlar ABD Milli Diş ve Kranyofasyal Araştırma Kurumu (''[[National Institute of Dental and Craniofacial Research]]'') ve Burroughs-Wellcome Fonu (''[[Burroughs-Wellcome Fund]]''). tarafından sağlanmaktadır. Bir pilot dizileme projesi de [[Beowulf Genomics]] şirketi tarafından finanse edilip [[Sanger Center]]'de yürütülmektedir.
 
==Çiftyapılılık (dimorfizm)==
Çevresel şartlara bağlı olarak mantarların tek hücreli yapıdan iplikse yapıya geçebilmelerine [[çiftyapılılık]] (dimorfizm) denir. Çiftyapılılığa yüzeysel olarak benzeyen bir süreçte ''C. albicans'' [[fenotip sıçraması]] yoluyla farklı hücre şekillerine geçer. Fenotip sıçramasının klasik olarak çalışılmış olduğu suşlardan biri olan WO-1'de, iki evre vardır: biri parlak beyaz koloniler halinde büyür, öbürü ise çubuk şekillidir ve yassı gri koloniler olarak büyür. Sıçrama gösteren bir diğer suş olan 3153A ise en az yedi farklı koloni morfolojisi oluşturabilir (şekil [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?rid=pmd.figgrp.2666]). Her iki suşta da farklı evreler birbirlerine düşük bir frekansla dönüşebilirler. Sıçrama geri tersinirdir ve koloni tipi kalıtsaldır. Farklı kolonilerde bazı [[gen]]lerin farklı oranda [[gen ifadesi|ifade edildiği]] gösterilmiştir, ama biyologların asıl yoğun olarak araştırdıkları konu, bu değişikliklerin kontrol mekanizmalarıdır. Gen sıçramasına etki eden [[SIR2]] geninin ipliksi büyümeye de etki ettiği gösterilmiştir, bu yüzden bu iki olgu birbiriyle ilişkilidir.
 
==Dış bağlantılar==
258.828

değişiklik