Hoca Sâdeddin Efendi: Revizyonlar arasındaki fark

düzenleme özeti yok
[kontrol edilmiş revizyon][kontrol edilmiş revizyon]
k (→‎Konuyla ilgili yayınlar: yazım, değiştirildi: Eyüp Sultan Mezarlığı'na defnedilenler → Eyüpsultan Mezarlığı'na defnedilenler)
Değişiklik özeti yok
 
 
==Hayatı==
[[I. Selim]]'in nedimi [[Hasan Can]]'ın oğlu olarak 1536/37 yılında İstanbul'da doğdu. İyi bir eğitim gördü, [[İlmiye|İlmiye Sınıfı]]'na girerek 1556 ila 1573 yılları arasında müderrislik yaptı. [[Manisa]]'da bulunan Şehzade Murad'ın ([[III. Murad]]) hocalığı ile görevlendirilmesi sonraki yıllarda hızla yükselmesine yardımcı oldu. 1574 yılında III. Murad'ın tahta çıkması ile birlikte ''Hace-i Sultani'' sıfatıyla devlet işlerinde etkili oldu. Bu sıfatını daha sonra tahta çıkan [[III. Mehmed]]'in döneminde de koruyarak padişah üzerinde nüfuzu sayesinde iç ve dış siyasette etkin rol oynadı. 1596 yılında [[Haçova Savaşı]]'nda padişahı savaş alanından ayrılmamasına ikna ederek Haçova Zaferi'nin kazanılmasında önemli ve etkin rol oynadı. Haçova Savaşı'nda yararlılığı görülen [[CiğalazadeYusuf Sinan Paşa|Cağaloğlu Yusuf Sinan Paşa]]'nın sadrazamlığa getirilmesini sağladı. Ancak önceki sadrazam İbrahim Paşa'yı tutan valide [[Safiye Sultan]]'ın etkisiyle gözden düştü. Sürgüne gönderilmekten güçlükle kurtulabildi ve devlet işlerine karışmaması koşuluyla İstanbul'da kalmasına izin verildi. Bu süreçte 1598 yılında şeyhülislam [[Bostanzade Mehmed Efendi]]'nin ölümü üzerine karşı çıkmalar olmasına karşın şeyhülislamlığa getirildi. 1598 yılında şeyhülislam olarak görevlendirilmesine karşı çıkan sadrazam [[Hadım Hasan Paşa]]'yı padişaha görevden aldırtarak idam edilmesini sağladı. Sonrasında sadrazamlığa sırasıyla gelmesini sağladığı [[Cerrah Mehmed Paşa]] ve [[Damat İbrahim Paşa]] üzerinde etkili olarak yer yer devlet işlerine müdahalelerde de bulundu.
 
Şeyhülislam olarak fetva yazımında büyük yetenek gösterdi. Şeyhülislamlığı ve müderrisliği dışında asıl ününü [[Hoca Tarihi]] olarak da anılan [[TacTâcü'ütt-tevarihTevârih]] isimli yapıtıyla kazandı. Ayrıca padişah III. Murad'ın emri ile Molla Muslihittin Lari'nin iki eseri ile [[Abdülkadir Geylani]]'nin Menakıb'ını Türkçeye tercüme etti.
 
Büyük oğlu Mehmed Efendi henüz oldukça gençken [[Mekke]] Kadısı ve hemen ardından İstanbul Kadısı tayin edildi. İki ay kadar sonra da Anadolu Kazaskeri oldu; bu tarihte 29 yaşında idi. Diğer oğlu Esad Efendi [[medrese]]den birdenbire [[Edirne]] Kadılığı'na geçti ve arkasında İstanbul'a kadı oldu, henüz 25 yaşında idi. Bu atamalarla hakiki alimler geri planda kalmış; [[Şeyhülislam]], [[kazasker]], padişah hocası gibi önde gelenlerin çocukları iyi mevkilere gelir olmuştur. Mezarı [[Eyüpsultan]] semtinde, [[Saçlı Abdülkadir Efendi Cami]] haziresindedir.<ref>Haskan, Mehmet Nermi:Eyüplü Meşhurlar, Eyüp Belediyesi Yayınları, cilt.2, s. 103, İstanbul 2014</ref>
== Yapıtları ==
Telif ve tercüme olarak:
:[[TacTâcü'ütt-tevarihTevârih]] (Telif - kuruluşundan I. Selim'in ölümüne kadar Osmanlı Tarihi)<ref>Bu kitap Türkçe sadeleştirilerek 5 cilt hâlinde 1974-1979 yılları arasında basılmıştır:
Hoca Sadeddin Efendi, (Sad. İsmet Parmaksızoğlu), (1974-1979) ''Tâcü't-tevârih 5 Cilt'', Ankara: Kültür Bakanlığı (Yeni basim:1999).
* Cilt 1: Osman Gazi, Orhan Gazi, Hüdevendigar Gazi ve Yıldırım Han Devirleri.
3.661

düzenleme