Baba İlyas: Revizyonlar arasındaki fark

Kaynakların olmasına rağmen kişisel görüşünüze uymadığı için reddediyorsunuz, bu kural ihlalidir.
(Gerekçe:gereksiz muhabbete gerek yok. vikipediada ithamlarla bir yere varılmıyor.)
Etiket: Elle geri alma
(Kaynakların olmasına rağmen kişisel görüşünüze uymadığı için reddediyorsunuz, bu kural ihlalidir.)
Etiketler: Geri al Geri alındı
{{Alevilik}}
'''Baba İlyâs bin Ali el-Horasânî,''' '''Şûcâ’eddîn-i Veli Ebû'l-Bekâ''' veya '''Resul Baba''',<ref>[[Ahmet Yaşar Ocak|Ocak, Ahmet Yaşar]], ''Menâkıbu'l-Kudsiyye Fî Menâsıbi'l-Ünsiyye,'' (1995), Türk Tarih Kurumu, s. XLVIII.</ref><ref name=":0">[https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-3/baba-ilyas-i-horasani-COM_24265?s.num=0&s.f.s2_parent=s.f.book.encyclopaedia-of-islam-3&s.q=baba+ilyas+horasani The Alid ('Alawi / Alevi) Turkmen Leader "Baba Ilyas Horasani" in the Seljuk Turkmen Anatolia]</ref> [[13. yüzyıl]]da [[Babailer|Bâbâ'îyye mektebi]]'nin [[Anadolu]]'daki [[Irak Türkmenleri|Türkmen]] [[Alevilik|Alevî]]-[[Caferilik|Caferî]] mektebine mensup olan [[Tasavvuf]], yani Aleviliğin [[Bektaşîlik|Bektaşî]] ve Vefai Tarikat önderlerindendir.<ref name=":0" /><ref>Âşıkpaşazâde Tarihi, s. 46</ref><ref>[https://www.gazeteduvar.com.tr/unlu-sufi-ebul-vefanin-mezari-bulundu-haber-1510057 Ünlü Alevi Türkmen Şeyhi Seyyid Ebû'l Vefâ el-Bağdadi'nin Alevi-Vefai Tekke ve Türbesi bulundu] (Baba İlyas Horasani'nin Alevi Türkmen Şeyhi olup, Tarikat Silsilesi Alevi-Vefai Tarikatına uzanmaktadır. Babaî isyanı, Alevilere edilen haksızlıklara karşı tüm Alevi Türkmen zümrenin ayaklanması olayına vesile olan Baba İlyas Horasani'dir.) Detaylı bilgi için: https://tr.m.wikipedia.org/wiki/Babailik </ref> [[Alevilik|Alevîlerin]] [[aşiret]], yani soy geleneklerinde, [[Seyyid]] olan önderlerine Seyyid demekle beraber "[[Dede (Alevilik)|Dede]]" veya "Baba" kavramları denir.<ref>[https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-3/alids-COM_26329?s.num=1&s.f.s2_parent=s.f.book.encyclopaedia-of-islam-3&s.q=zayd+al+alawi Alid ('Alawi) Dynasty and the term "Alid" / 'Alawi" (turkish: Alevi)]</ref> Baba İlyas'ın lakabı bu geleneklere dayanmaktadır. Horasan Pîrlerinden ve [[Hacı Bektaş-ı Veli|Hacı Bektaş Velî]]'nin Halifesi olan [[Baba İlyas|Baba İlyas Horasanî]]'nin kendi ismiyle adlandırılan [[Alevilik|Alevî]]-[[Bektaşîlik|Bektaşî]] ocağına ([[Alevî ocakları|Baba İlyas Horasanî Ocağı]]) mensup olan [[Alevilik|Alevî]] [[Irak Türkmenleri|Türkmenler]] kadar yoğun olarak [[Çorum]], [[Amasya]], [[Tokat (il)|Tokat]], [[Ordu (il)|Ordu]] ve [[Kastamonu (il)|Kastamonu]]'da yaşamaktadırlar.<ref>[http://isamveri.org/pdfdrg/D01093/2014_70/2014_70_SAHINH.pdf Baba İlyas Horasani'nin Tarikat Silsilesi ve Alevi Türkmen Ocağı - Alevi-Vefailik ve Babai-İsyanı]
'''Şücâ’ed-Dîn Ebû'l-Bekâ Baba İlyâs bin Ali el-Horasânî''',<ref>[[Ahmet Yaşar Ocak|Ocak, Ahmet Yaşar]], ''Menâkıbu'l-Kudsiyye Fî Menâsıbi'l-Ünsiyye,'' (1995), Türk Tarih Kurumu, s. XLVIII.</ref> [[13. yüzyıl]]da [[Babailer|Bâbâ'îyye Tarikâtı]]'nın [[Anadolu]]'daki önderlerindendir.
 
</ref>
 
== Yaşamı ==
Yaşamını sürdürdüğü devirde Anadolu’da Bâtınîliğin en önemli propagandayayılma merkezini [[I. Rükneddin Mesud|Sultan Mes’ud evvel]] tarafından yaptırılmış olan Mes’udiye [[Tekke|tekkesi]] temsil ediyordu. [[Anadolu Selçukluları]]’nın nüfuz ve hâkimiyet sahaları tamamen Moğollar’ın denetim ve müsaadesine tâbi bulunuyordu. Birçok şehirlerde [[İlhanlılar]]’ın himâyesi altında [[Şiî]]liği neşreden “Bâtın’ûl-Mezhep Babalar” tarafından açılan zâviyelerin sayıları da gün geçtikçe artmaktaydı. Moğollar’ın nüfuzuyla Mes’udiye Medresesi müderrisi olan [[SünnîAlevilik|Alevî]]-[[Bektaşîlik|Bektaşî]] âlimlerden “Şeyh Mecd’ed-Dîn İsâ” azledilerek yerine [[Şia|Şîʿa]]-i [[Bâtıni]]yye’nin en değerli Alevi Türkmen [[dâî]]lerinden “Şems’ed-Dîn Ahmed Baba” atandı.<ref name=":0" />
{{ayrıca bakınız|Ebu'l Vefâ|Dede Karkğın|I. Rükneddin Mesud}}
=== Dede Karkğın’ın müridi olarak üstlendiği görev ===
''"Baba İlyâs",'' XIII. yy'dan itibaren [[Alevilik|Alevî]]-[[Bektaşîlik|Bektâşî]] [[Irak Türkmenleri|Türkmen]] zümreler arasında yayılarak,<ref>[[Aşıkpaşazade Tarihi]], s. 46.</ref> [[Yesev’îyye]], [[Kalender’îyye]] ve [[Baba Haydar|Haydar’îyye]] gibi diğer tarikatler ile birlikte XIV. yy'a kadar Anadolu'da mevcudiyetini sürdüren Türkmen Alevi-[[Ebu'l Vefâ el-Bağdâdî|Vefâ’îyye]]<ref>Dursun Gümüşoğlu: Tâcü'l Arifîn es-Seyyid Ebu'l Vefâ Menakıbnamesi - Yaşamı ve Tasavvufi Görüşleri, Can Yayınları, 2006, s. 48</ref> Alevî-Bektaşî Türkmen tarikâtının ruhanî önderi ve Horasan azizlerinden olan ve çok sayıda mürid ve halifeleri bulunan Tunceli, Amasya, Tokat ve özellikle [[Çorum (il)|Çorum]]'lu Şah İbrahim Veli, Baba Mansur, Ağuiçen, Kureyşan ve gibi birçok Alevi-Bektaşi ve Alevi-Vefaî Ocaklarına ve Türkmen aşiretlerine mensupturlar.<ref>Horasan Erenleri ve Alevilik araştırma dergisi ve Türk Tasavvuf Erkannamelerinde Alevi-Vefailik Tarikatı - Yazar: Dursun Gümüşoğlu</ref> Seyyid Alevîlerinden ''"[[Dede Karkğın]]"'' ''(Dede Garkın, Dede Kargın, Dede Karğın ya da Dede Karkın) Abdal Ata Sultan (Abdal Ata köyünde medfun), Teslim Abdal ve Elvan Çelebi (torunu)''<ref>Tarihçi Hamza Aksüt'e göre, günümüzde Mardin il sınırları içerisinde yer alan Dedeköy'de yaşamıştı.</ref><ref>Elvan Çelebi'nin ''"Menâkıbu'l Kudsiyye-Fi Menâsıbi'l-Ünsiyye"'' adlı eserinin ilk bölümü ''[[Dede Karkğın]]'' hakkındahakında günümüzde elde kalan en önemli kaynağı teşkil etmektedir.</ref> tarafından bu tarikâtın inançlarını [[Anadolu]]'daki [[Irak Türkmenleri|Türkmenler]] arasında yaymak amacıyla ''Şeyh OsmanAli Ataman veya Ali Otman Baba''<ref>[[Alevî ocakları|Alevi Ocakları]] - Şeyh Ali Otman Baba (Otman veya Ataman olarakta zikredilir)</ref>'', Aynu'd-Devlet Dede, Hacı Bağdın, ve Hacı Mihman'' ile birlikte görevlendirilmiş beş halifenin en genci ve meşhur olanı idi.<ref>Âşıkpaşazâde Tarihi, s. 47</ref> ''[[Baba İlyas]]'', [[Çorum]]'da yaşayıp daha sonra 1231 yılında Amasya yakınlarındaki Çatlendi adıyla isimlendirilen ''(İlyasköy (Çat)''<ref>Amasya'nın Çat ''(günümüzdeki İlyasköy)'' köyünde Baba İlyas'ın türbesi bulunmaktadır.</ref> köyüne yerleşti ve kendisine ait Türbesi'de ''"Hamdullah Çelebi"'' Türbesi ve [[Cemevi|Cem Evi]]'nin içersindedir.<ref>Âşıkpaşazâde Tarihi, s. 51 - ''Baba İlyas Horasani torunlarından Muhlis Paşa evladından Elvan Çelebi Menakıbnâmesi ve Alevilik Tarihi - Dursun Gümüşoğlu''</ref>
 
=== Şâhsiyeti ===
Kendi adına bir tarikât kurmamış, Vefâ’îyye şeyhî olarak olarak Çat köyündeki zâviyesinde, [[İslâmiyet]]'e yeni girmiş olan, eski inançlarını koruyan ve okuma yazma bilmeyen yarı göçebe [[Türkmenler]]'e kendi anlayışlarına uygun bir [[tasavvuf]] anlayışı sunmuştur. Ayrıca, [[Türkmenler]]'i Selçuklu Hükümeti'nin baskısından kurtaracak bir [[Mehdî]]Alevi şeyhi olarak ortaya çıkmıştır. Onun tâlimatlarını canla başla benimseyenuygulayan ve kendilerine rehber edinen Alevi [[Türkmenler]] kendisine ''"Baba Resûl’AllâhResûl"'' adınılakabını vermişlerdi.
 
=== Fikirleri ===
 
=== Anadolu Alevîliği üzerinde yarattığı tesirler ===
Baba İlyâs'ın bu hareketle başlatmış olduğu [[Alevilik|Alevî]]-[[Bektaşîlik|Bektaşî]] tasavvufî-dinî hareket , asıl onun ölümünden sonra oğlu ''"Muhlis Paşa"'' ve diğer hâlifeleri aracılığıyla Anadolu'nun dört bir yanına yayılmış, [[Osmanlı İmparatorluğu|Osmanlı Devleti]]'nin kuruluşu döneminde ''"Abdalân-ı Rûm Hareketi"'' ve nihâyetinde de Bektâşîliği ortaya çıkarmış, XVI. yüzyılda da kendilerine [[Kızılbaş]] ve(Alevî [[Râfızî]]askerlerin savaştaki kızıl renkteki sarıkları) adı verilen toplulukların doğmasına vesile olmuştur.
{{Ayrıca bakınız|Anadolu Alevîliği|RâfızîlikCaferîlik|Kızılbaşlık|Hurûfîlik|Bektâşîlik|Osmanlı Devleti'nin kuruluş devrinde Alevîler|Alevî Hanedanı}}
{{şiilik|collapsed=1}}