"Japonya" sayfasının sürümleri arasındaki fark

Düzenlemeler yapıldı.
(Düzenlemeler yapıldı.)
Japonca adını oluşturan [[kanji]] karakterler "güneş" ve "köken" anlamına gelir. Bu nedenle Japonya "Doğan Güneşin Ülkesi" diye de bilinir. Japonya coğrafî yapısı bakımından [[Japonya'daki adalar listesi|6.852 ada]]dan oluşan bir [[takımada]]dır.<ref>{{Web kaynağı | url = http://dic.yahoo.co.jp/dsearch?enc=UTF-8&p=%E3%81%AB%E3%81%BB%E3%82%93%E3%82%8C%E3%81%A3%E3%81%A8%E3%81%86&dtype=0&stype=1&dname=0ss | başlık = ''Nihon Rettō'' | erişimtarihi = 5 Temmuz 2007 | yayımcı = Daijirin / Yahoo Japan dictionary | arşivurl = https://web.archive.org/web/20130515034244/http://dic.yahoo.co.jp/dsearch?enc=UTF-8&p=%E3%81%AB%E3%81%BB%E3%82%93%E3%82%8C%E3%81%A3%E3%81%A8%E3%81%86&dtype=0&stype=1&dname=0ss | arşivtarihi = 15 Mayıs 2013 | ölüurl = evet }}</ref> Bu adaların en büyükleri olan [[Honshu]], [[Hokkaido]], [[Kyushu]] ve [[Shikoku]] adaları ülkenin %97'sini oluşturur ve genellikle ev adaları olarak anılır. Ülke [[Japonya'nın prefektörlükleri|sekiz bölgede]] [[Japonya'nın prefektörlükleri|47 prefektörlüklere]] ayrılmıştır; [[Hokkaidō|Hokkaido]] en kuzey eyaleti ve [[Okinawa]] ise en güney eyaletidir. Japonya, [[Endonezya|Endonezya'dan]] sonra 2. en kalabalık ada ülkesidir. Adaların çoğu [[dağ]]lıktır ve bazıları [[yanardağ]]lardan oluşur. Japonya'nın en yüksek dağı olan [[Fuji Dağı]] bir yanardağdır. Japonya yüzde 98,5'i [[Japonlar|Japon]] olan 126 milyonluk<ref name="SBJ-Population-June-2019">{{Web kaynağı|url=http://www.stat.go.jp/english/data/jinsui/tsuki/index.html|başlık=Population Estimates Monthly Report June 2019|soyadı=|ad=|tarih=20 Haziran 2019|website=www.stat.go.jp|yayıncı=Statistics Bureau Japan|dil=İngilizce|erişimtarihi=18 Temmuz 2019|arşivurl=https://web.archive.org/web/20190606203315/http://www.stat.go.jp/english/data/jinsui/tsuki/index.html|arşivtarihi=6 Haziran 2019|ölüurl=hayır}}</ref> nüfusuyla [[Nüfuslarına göre ülkeler listesi|dünyanın nüfus açısından on birinci en kalabalık]] ülkesidir. Honshu'da bulunan [[Tokyo Metropolü|Büyük Tokyo Metropolü]], fiili başkent [[Tokyo]] ve bulunduğu alan çevresinde bulunan [[Japonya'nın prefektörlükleri|prefektörlük]]ler ve [[Japonya'daki şehirler listesi|şehir]]lerle birlikte 30 milyonunun üzerindeki nüfusuyla dünyanın en büyük metropoliten alanıdır.<ref name="toukei-metro">{{Web kaynağı|url=http://www.toukei.metro.tokyo.jp/jsuikei/js-index.htm|farklıalfabebaşlık=ja:東京都の人口(推計)|çeviribaşlık=Population of Tokyo (estimate)|yayıncı=Tokyo Metropolitan Government Bureau of Statistics Department|erişimtarihi=22 Ekim 2018|ölüurl=hayır|arşivurl=https://web.archive.org/web/20181002162446/http://www.toukei.metro.tokyo.jp/jsuikei/js-index.htm|arşivtarihi=2 Ekim 2018}}</ref><ref name="auto3">{{Web kaynağı | url = https://www.un.org/en/development/desa/population/publications/pdf/urbanization/the_worlds_cities_in_2016_data_booklet.pdf | başlık = The World's Cities in 2016 | soyadı = United Nations | tarih = 12 Mart 2017 | website = United Nations | erişimtarihi = | arşivurl = https://web.archive.org/web/20190809015614/https://www.un.org/en/development/desa/population/publications/pdf/urbanization/the_worlds_cities_in_2016_data_booklet.pdf | arşivtarihi = 9 Ağustos 2019 | ölüurl = hayır }}</ref>
 
[[Arkeoloji]]k araştırmalar [[Paleolitik]] çağın son döneminden beri insanların [[Japon adalarındaTakımadaları|Japon adaları]]nda yaşadığını gösterir. Yazılı tarihte Japonya'nın adı ilk olarak 1. yüzyıldan kalma Çin metinlerinde geçer. Japonya'nın tarihi dış dünyadan etkilendikten sonra çok uzun yıllar boyunca tecrit edilmesiyle şekillenmiştir.
 
12. yüzyıldan 1868'e kadar Japonya, [[Japonya imparatoru|İmparator]] adına hüküm süren ardışık feodal askeri ''[[şogun]]lar'' tarafından yönetildi. Japonya, 17. yüzyılın başlarında [[Sakoku|uzun bir tecrit dönemine]] girdi ve 1853-54'te ABD filosunun Japonya'yı Batı'ya açmaya [[Bakumatsu|zorlamasıyla]] sona erdi. Neredeyse yirmi yıllık iç çatışma ve ayaklanmadan sonra, İmparatorluk Mahkemesi, 1868'de [[Chōshū (beylik)|Chōshū]] ve [[Satsuma (beylik)|Satsuma'dan]] gelen birkaç klanın yardımı ile siyasi gücünü yeniden kazandı ve [[Japon İmparatorluğu]]'nu kurdu. 19. yüzyılın sonları ve 20. yüzyılın başlarında, [[Birinci Çin-Japon Savaşı]], [[Rus-Japon Savaşı]] ve [[I. Dünya Savaşı]]'ndaki zaferler, Japonya'nın artan [[Japon militarizmi|militarizm]] döneminde imparatorluğunu genişletmesine izin verdi. 1937’deki [[İkinci Çin-Japon Savaşı]], 1941’de, 1945’te [[Japonya'nın teslim oluşu|Japon teslim oluşu]] ardından sona eren [[II. Dünya Savaşı|İkinci Dünya Savaşında]] genişledi. 1947 yılında anayasanın kabulünden beri Japonya [[parlamenter monarşi]] ile yönetilmektedir. Devletin başı Japon imparatoru, hükûmetin başı ise başbakandır. Seçimle işbaşına gelen bir parlamentosu vardır.
MÖ 300 yıllarında [[Asya]] kıtasından [[tarım]], basit [[pirinç]] ekimi ve [[metal]] işçiliği teknikleri gelmiştir. Japonya'da yaşayanlar tarımsal üretimi artırmak için günlük yaşamlarında tarım aletleri ve demir silahlar, ayrıca dini ayinler için bronz kılıçlar ve aynalar kullanmışlardır. Bu dönemde işbölümü, yöneten ve yönetilenler arasındaki ayrılığı derinleştirmiş ve ülkede pek çok küçük devlet kurulmuştur. MÖ 300 ile MS 300 yılları arasına rastlayan ve çömlekçi çarkında seramiklerin üretildiği döneme Yayoi dönemi denmiştir.
 
[[Japon adalarınaTakımadaları|Japon adaları]]na ilk yerleşenler, MÖ 8 bin yıl öncesinden başlayarak, [[Kuzey Asya]]’dan geldikleri sanılan ve Üst Yontmataş (veya en azından Ortataş) devrinde yaşayan topluluklardı. Japonya’nın tarih öncesi birkaç evreye ayrılır: Öncomon veya [[Seramik]] Öncesi, Comon(yaklaşık olarak MÖ 7500- 300) ve Yayoi (MÖ 300-MS 300). Bu son dönemde adaların kuzeyine Aynular gelip yerleşti ve son Comon halklarıyla karıştı. MS 3. yüzyıl ortalarına doğru Kore’den geçen, Altay kökenli, atlı savaşçı grupları Güney Japonya’ya gelerek bölgeyi hâkimiyetleri altına aldı. Bu insanlar ölülerini kofun denilen çok büyük [[TümülüslereTümülüs]]lere gömüyorlardı; Tümülüslerin çevresine kilden silindirler (haniva) sıralanıyordu. Bu savaşçılar aynı zamanda [[klanlaraklan]]lara dayalı bir toplumsal örgütlenme şeması da getirdi.<ref>Milliyet, DıctıonnaıreDictionnaire Larousse (Japonya), III, s. 1221.</ref>
 
Buzul çağları boyunca (MÖ 2-3 milyon ile MÖ 10 bin yılları), deniz suyunun büyük bir bölümü kutup çevresinden donduğundan deniz düzeyi çok alçalmıştı, kıta sahanlığındaki [[Japon adalarıTakımadaları]] kuzeyden, batıdan ve güneyden Asya kıtasına bağlı olmalıydı. Bu çağlara ait yer katmanlarında [[mamut]] ve fil taşılları bulunmuştur. Japonların ilk atalarının da böylece Asya’dan ve karadan gelmiş oldukları düşünülmektedir.
 
Comon, toprak kapları bezeme tekniğinde kullanılan ipin adıdır. [[Mezopotamya]] ve [[Mezoamerika]] gibi uygarlık odaklarında, çanak-çömlek buluntuları tarım devriminden sonra görülüyordu. Japonya’da ise tam tersi olmuştur.
 
Comon’u izleyen çanak-çömlek evresi Yayoi olarak biliniyor. Döner testici tezgâhında yapılmış Yayoi seramiği, kesin olarak bir sulu çeltik kültürünün ürünü sayılmaktadır. Japonlar çeltikleri depolamak için boy boy, çeşit çeşit kaplar yapmışladır. Bugünkü halkın, Japonca konuşan bir kültürden geldiği varsayılırsa, o kültürün Yayoi döneminde oluştuğu da söylenebilir. 538 yılına doğru Budizm’in Kore’den adalara gelişi genelde Japonya’nın tarih döneminin başlangıcı olarak kabul edilir. Asuka dönemi boyunca koyu bir [[Budist]] olan [[Shōtoku (dönem)|Prens Şotoku]]'nun 622 yılında ölümünden sonra, 628 ve 701 tarihleri arasında birçok yasa çıkarıldı. Bu yasalarla, Tang Hanedanının saltanat sürdüğü [[Çin]]’i örnek alan bir yönetim sistemi benimsendi. Nara dönemi (710- 794) boyunca altı Budist mezhep, sonunda Nara’ya yerleşen Japon sarayına kendi görüşlerini benimsetmeye çalıştı . Nara devri, Japonya için yüksek bir kültür devridir. Japon kültürünün birçok temelleri o zaman atılmıştır.<ref>Prof. Dr. W. Eberhard, Uzak Doğu Tarihi, TTK Basımevi, Ankara 1992, s. 53.</ref> İmparator Kammu, Nara’daki keşişlerin etkisinden kurtulmak için Nagaoka’da yeni bir başkent, on yıl sonra da, bu defa Heian-kyo’da bir başkent kurdu.
 
Heian dönemi (794- 1185/1192), Heian şehri başkent olduktan kısa bir zaman sonra Japonya’nın en büyük şehri hâline gelmiştir. Ülke bu dönemde genişlemiş, yeni Budist öğretiler ortaya çıkmıştır, büyük manastırlar kurulmuş ve Japonca’ya özgü yeni çekim eklerini yazmaya elverişli, hecelere dayalı yeni bir yazı yaratılmıştır. Ainularla muharebeler yaşanmış, Ainuların birçok grupları ülkenin daha kuzeyinde bulunan Hokkaido adasına geçmişlerdi. Böylece, Heian devrinin birinci kısmında Hondo adasının tamamen işgali vuku bulmuş ve nispeten küçük Japon devleti genişlemiştir. 858’den sonra [[Fujiwara boyu|Fujivara]] ailesi iktidarı ele geçirdi ve XII. yüzyılın ortalarına kadar elinde tuttu. Bu aile ileride Japonya’nın “klasik dönemi” sayılacak bir barış ve kültürel gelişme dönemi başlattı. İki kısma ayrılan Heian devrinin ilk kısmı, [[Fujiwara boyu|Fujivara]] ailesinin elinde bulunan bir feodal grubun diktatörlüğüdür denilebilir. X. yüzyılda iki rakip klan, Tairalarla Minamotolar, Fujiaların yerini almaya çalışmıştır. Onları karşı karşıya getiren uzun mücadele, 1185’te [[Şimonoseki]] yakınında Dan- no Ura’da [[Taira]] donanmasının yok edilmesiyle sona erdi.
 
=== Feodal dönem ===
Heian devrinin en tipik vasfı askeri faaliyetlerin her şeyden üstün olmasıdır. Kılıç bu devrin sembolü sayılabilir. Heian döneminin ortalarına doğru “kana” adı verilen iki fonetik alfabe geliştirilmiş ve Çince üslubunun yerini alarak gelişen saf Japon stili edebiyata ışık tutmuş ve oldukça geniş bir biçimde kullanıma girmiştir. Ayrıca bu dönemde sanat alanında da büyük gelişmeler kat edilmiştir. Şogunlar dönemi (1192), Minamoto klanının önderi Yorimoto ve kardeşi Yoşitsune, Taira klanın bertaraf etmiş, sonra da Fujivalara karşı saldırıya geçmişlerdi. Minamoto no Yorimoto imparatorunkinin yanında ikinci bir hükûmet kurmuştur. Yorimoto artık hiçbir yetkisi kalmayan imparatorun 1192’de kendisini başbuğ (şogun: askeri diktatör) olarak atamasını sağladı. Yorimoto uzak eyaletlere valiler gönderip vergi toplama işlerini düzenleyerek pratik ve etkili bir yönetim kurdu. Yorimoto’nun ölümünden sonra yönetim dul karısının ailesine yani Hoco’lara geçti. Bu yeni güç, yeni bir kültür ve ruh oluşturdu. Savaşçılar ([[(Samurai)Samuray]]) eski Buddhacı tarikatların geleneklerini reddederek daha sade din biçimlerine döndüler. Kamakura tepelerine Zen tapınakları inşa ettiler ve böylece yeni bir [[Budizm|Buddhacılık]] ve aşılanmaya ve dinsel yazılar Japonca’ya çevrilmeye başlandı. 1221’de bu dinamik hükûmet, otoritesine karşı gelen bir ayaklanmayı bozguna uğrattı. Beş yıl sonra da Asya’dan gelen daha büyük bir tehlikeyi bertaraf etti. 1274’te ve 1281’de [[Kubilay Han]]'ın büyük Moğol ordusu Japonya’yı istila etti, ancak etkin bir savunma ve kamikazeler (Tanrıların rüzgârı; 1274’te ve 1281’de çıkıp [[Moğollar|Moğol]] donanmasını yok eden iki fırtınaya Japonlar tarafından bu ad verilir) sayesinde Moğol ordusu püskürtüldü.
 
Zamanla kıskançlık ve Hocolara duyulan nefret arttı ve 1333 yılında Aşikaga Takauci imparator II. Daigo ile birleşerek bu iktidara son verdi. İmparator bundan sonra otoritesini yeniden kurmaya çabaladı. Ancak Aşikaga 1336’da İmparator II. Daigo'yu Kyoto’dan sürerek, yerine bir kukla imparator geçirdi. İki yıl sonra da kendini şogun ilan etti. 1333’ten 1338’e kadar süren imparatorluk yönetiminin kısa ömürlü restorasyonun ardından Kyoto, Muromachi’de Ashikaga ailesi tarafından yeni bir askeri hükûmet kuruldu. Muromachi Dönemi 1338’den 1573’e kadar, iki yüzyıldan uzun sürdü. Bu dönem zarfında Bushido’nun sert disiplini estetik ve dini faaliyetlerde ifadesini bulmuştur. Aşikaga tahta oturttuğu imparatorun 1338’de kendisini şogun olarak tanımasını sağladı. Meşru imparator Yamato Dağlarına sığındı ve böylece iki saray dönemi başladı.
 
=== Modern dönem ===
10 Mart 1854'te, [[Matthew C. Perry|Komodor Matthew C. Perry]] ve [[Amerika Birleşik Devletleri Donanması]]'na ait [[Kara Gemiler|Siyah Gemiler]], [[Kanagava Antlaşması|Kanagawa Sözleşmesi]] ile Japonya'nın dış dünyaya açılmasını zorladı. Bakumatsu döneminde daha sonra Batı ülkeleri ile yapılan benzer antlaşmalar ekonomik ve siyasi krizler getirdi. Şogunun istifası [[Boshin Savaşı]]'na yol açtı ve sonucunda tek bir İmparator'un ([[Meiji Restorasyonu]]) yönetiminde merkezi bir devlet kuruldu.<ref>{{kitap kaynağı|son=Totman|ilk=Conrad|başlık=A History of Japan ''(2nd ed.)''|yıl=2005|yayımcı=Blackwell|isbn=1-4051-2359-1|sayfalar=289-296}}</ref>
 
2012 yılında [[Senkaku Adaları]] (Çince ''Diaoyü'') nedeniyle Çin ile aralarında [[2012 Çin-Japonya ada krizi|ada krizi]] yaşandı.<ref>{{Web kaynağı | url = http://www.denizhaber.com.tr/guncel/44337/adalar-krizi-japonya-cin-tayvan-abd-gerginlik-savas-ada-deniz-denizhaberajansi-g.html | eser = Deniz Haber | tarih = | erişimtarihi = 16 Eylül 2012 | başlık = Çin ile Japonya arasında gerginlik tırmanıyor | arşivurl = https://web.archive.org/web/20121022021613/http://www.denizhaber.com.tr/guncel/44337/adalar-krizi-japonya-cin-tayvan-abd-gerginlik-savas-ada-deniz-denizhaberajansi-g.html | arşivtarihi = 22 Ekim 2012 | ölüurl = evet }}</ref>
Japonya, Pasifik sahili boyunca uzanan toplam 6.852 adaya sahiptir. Okhotsk Denizi'nden Pasifik Okyanusu'ndaki Filipin Denizi'ne kadar olan uzunluğu 3.000&nbsp;km'den (1.900&nbsp;mi) fazladır. Kontrol ettiği tüm adaları içeren ülke, 24° ve 46°K enlemler arasında ve 122° ve 146°D boylamlar arasında yer almaktadır. Kuzeyden güneye ana adalar Hokkaido, Honshu, Şikoku ve Kyushu'dur. Okinawa'yı da içeren Ryukyu Adaları, Kyushu'nun güneyinde bir zincir. Nanpō Adaları, Japonya'nın ana adalarının güneyindedir. Birlikte sık sık Japon takımadaları olarak bilinir.<ref>{{Kitap kaynağı|soyadı=McCargo|ad=Duncan|başlık=Contemporary Japan|yıl=2000|yayıncı=Macmillan|isbn=978-0-333-71000-5|sayfalar=8-11|url={{Google Kitaplar|8au8QgAACAAJ|page=|keywords=|text=|plainurl=yes}}}}</ref> 2018 itibarıyla, Japonya'nın bölgesi 377.973.89&nbsp;km²'dir (145.936.53 metrekare). Doğu Asya'daki en büyük ada ülkesidir. Japonya, dünyanın en uzun altıncı sahil şeridine sahiptir (29,751&nbsp;km (18,486&nbsp;mi)). Arazi sınırları yoktur. Çok sayıda dışa açılan adalarından dolayı Japonya, 4.470.000&nbsp;km²'yi (1.730.000 m² mi) kaplayan, dünyanın sekizinci büyük Özel Ekonomik Bölgesi'ne sahiptir.<ref>{{Web kaynağı|url=http://www1.kaiho.mlit.go.jp/JODC/ryokai/ryokai_setsuzoku.html|farklıalfabebaşlık=ja:日本の領海等概念図|yayıncı=海上保安庁海洋情報部|erişimtarihi=12 Ağustos 2018|arşivurl=https://web.archive.org/web/20180812151410/http://www1.kaiho.mlit.go.jp/JODC/ryokai/ryokai_setsuzoku.html|arşivtarihi=12 Ağustos 2018|başlık=Arşivlenmiş kopya|ölüurl=evet}}</ref>
 
Japonya'nın yaklaşık yüzde 73'ü ormanlık, dağlıktır ve tarımsal, endüstriyel veya konut kullanımına uygun değildir.<ref name="cia2">{{Web kaynağı | url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ja.html | başlık = CIA Factbook: Japan | yayıncı = Cia.gov | erişimtarihi = 9 Kasım 2011 | arşivurl = https://web.archive.org/web/20190808130324/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ja.html | arşivtarihi = 8 Ağustos 2019 | ölüurl = hayır }}</ref><ref>{{Web kaynağı | başlık = Japan | url = https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/4142.htm | yayıncı = US Department of State | erişimtarihi = 16 Ocak 2011 | arşivurl = https://web.archive.org/web/20190604185025/https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/4142.htm | arşivtarihi = 4 Haziran 2019 | ölüurl = hayır }}</ref> Sonuç olarak, çoğunlukla kıyı bölgelerinde bulunan yaşanabilir bölgeler, nüfus yoğunluğunun aşırı derecede yüksek olmasına neden olmaktadır. Japonya, dünyanın en yoğun nüfuslu ülkelerinden biridir.<ref>{{Web kaynağı|url=http://esa.un.org/unpp/|başlık=World Population Prospects|yayıncı=''[[UnitedBirleşmiş NationsMilletler DepartmentEkonomik ofve EconomicSosyal and Social AffairsKonseyi|UN DepartmentBM ofEkonomik Economicve andSosyal Socialİşler AffairsDepartmanı]]''|erişimtarihi=27 Mart 2007|arşivurl=https://web.archive.org/web/20070321013235/http://esa.un.org/unpp/|arşivtarihi=21 Mart 2007|ölüurl=evet}}</ref>
 
Japonya'nın toplam alanının yaklaşık% 0,5'i geri kazanılmış arazidir (umetatechi). 12. yüzyılda başladı. 20. yüzyılın sonları ve 21. yüzyılın başlarında yapılan projeler arasında Ise Körfezi'ndeki Chubu Centrair Uluslararası Havaalanı, Osaka Körfezi'nin ortasında Kansai Uluslararası Havaalanı, Yokohama Hakkeijima Deniz Cenneti ve Wakayama Marina Şehri gibi yapay adalar yer almaktadır.<ref name="reclaimed-land">{{Web kaynağı|url=http://japanpropertycentral.com/real-estate-faq/reclaimed-land-in-japan/|başlık=Reclaimed Land in Japan|yayıncı=Japan Property Central|tarih=|erişimtarihi=26 Eylül 2018|ölüurl=evet|arşivurl=https://web.archive.org/web/20180226211747/http://japanpropertycentral.com/real-estate-faq/reclaimed-land-in-japan/|arşivtarihi=26 Şubat 2018|df=}}</ref> Japonya'nın Akita kentindeki Ogata köyü, 1957'de başlayan Hachirōgata Gölü'nden geri kazanılan arazilerde kuruldu.<ref>{{Web kaynağı|url=http://www.ogata.or.jp/english/history.html|başlık=The History of Ogata-Mura &#124; Ogata-mura|yayıncı=Ogata.or.jp|tarih=|erişimtarihi=17 Nisan 2014|ölüurl=evet|arşivurl=https://web.archive.org/web/20150924055244/http://www.ogata.or.jp/english/history.html|arşivtarihi=24 Eylül 2015|df=}}</ref> Nagasaki, Isahaya'daki Isahaya Koyu'ndaki ıslah projesi (早 早 湾 干 拓 事業) 1989'da başladı ve 2018 itibarıyla toplam 35&nbsp;km² (14 metrekare) geri alındı.
Japonya [[anayasal monarşi]] olup [[Japonya İmparatoru|İmparator]]'un yetkileri oldukça kısıtlıdır. [[Japonya Anayasası]]'na göre imparator “devletin ve halkın birliğinin simgesidir” ve egemenlik hakkı olmaksızın sadece törensel bir rol oynar. Egemenlik ise Japon halkına ait olup güç [[Japonya Başbakanı|Başbakan]] ve Diet'in diğer seçilmiş üyeleri tarafından esas tutulur.<ref name="Constitution">{{Web kaynağı | url = http://www.kantei.go.jp/foreign/constitution_and_government_of_japan/constitution_e.html | başlık = The Constitution of Japan | yayımcı = Prime Minister of Japan and His Cabinet | tarih = 3 Kasım 1946 | erişimtarihi = 10 Ağustos 2014 | dil = İngilizce | arşivurl = https://web.archive.org/web/20131214104438/http://www.kantei.go.jp/foreign/constitution_and_government_of_japan/constitution_e.html | arşivtarihi = 14 Aralık 2013 | ölüurl = evet }}</ref> [[Akihito]]'nun çekilmesinden sonra tahta çıkan [[Naruhito]], 2019'da bu yana Japonya İmparatoru'dur.
 
Japonya'nın yasama organı [[Japonya Ulusal Dieti|Ulusal Diet]] çift meclisli bir parlamentodur. Diet her dört yılda bir halkoyuyla seçilen 480 sandalyeli [[Temsilciler Meclisi (Japonya)|Temsilciler Meclisi]], altı yıl görev yapan halk tarafından seçilmiş üyelere sahip 242 sandalyeli [[Danışmanlar Meclisi (Japonya)|Danışmanlar Meclisi]]'nden oluşmaktadır. 20 yaş üzeri yetişkinlerin [[gizli oy]]la tüm seçilebilen makamlar<ref name="Constitution"/> için [[genel oy hakkı]] bulunmaktadır.<ref name="cia">{{Web kaynağı|başlık=World Factbook: Japan|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ja.html|yayımcı=[[CIA]]|erişimtarihi=9 Ağustos 2014|dil=İngilizce|arşivurl=https://web.archive.org/web/20101228224107/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ja.html|arşivtarihi=28 Aralık 2010|ölüurl=hayır}}</ref> Diette sosyal liberal [[Japonya Demokratik Partisi]] ve muhafazakâr [[Liberal Demokrat Parti (Japonya)|Liberal Demokrat Parti]]leri (LDP) hakimdir. LDP 1993 ve 1994 yılları arasında kısa bir 11 aylık dönem ve 2009-2012 yılları dışında, 1955 yılından bu yana sürekli bir seçim başarısı gördü. Parti alt kamarada 294 sandalye ve üst kamarada 83 sandalyeyi elinde bulundurmaktadır.
 
Japonya Başbakanı hükûmetin başıdır ve Diet üyeleri tarafından belirlendikten sonra imparator tarafından atanır.<ref name="Constitution"/> Başbakan kabinenin başıdır ve bakanları atama ve görevden alma yetkisine sahiptir. Japonya'nın şu anki başbakanı [[Shinzo Abe]], [[2012 Japonya genel seçimleri|2012 genel seçimlerinde]] LDP'nin zaferinden sonra, 26 Aralık 2012 tarihinde [[Yoshihiko Noda]]'nın yerine geçmiştir.<ref>{{haber kaynağı|son=Fackler|ilk=Martin|başlık=Ex-Premier Is Chosen To Govern Japan Again|url=http://www.nytimes.com/2012/12/27/world/asia/shinzo-abe-selected-as-japans-prime-minister.html?_r=1&|erişimtarihi=10 Ağustos 2014|gazete=The New York Times|tarih=27 Aralık 2013|yer=New York|dil=İngilizce}}</ref>
Japonya'nın neredeyse bütün bağımsız ülkelerle siyasi ilişkileri vardır ve Aralık 1956'dan beri [[Birleşmiş Milletler|BM'nin]] aktif bir üyesi olmuştur. Japonya [[G7]], [[G20]] ve [[Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği|APEC'in]] üyesidir ve [[Doğu Asya Zirvesi|Doğu Asya Zirvesi'ne]] katılmaktadır. Japonya, [[Avustralya]] ile Mart 2007'de<ref>{{Web kaynağı | url = http://www.mofa.go.jp/region/asia-paci/australia/joint0703.html | başlık = Japan-Australia Joint Declaration on Security Cooperation | yayıncı = Ministry of Foreign Affairs | erişimtarihi = 25 Ağustos 2010 | arşivurl = https://web.archive.org/web/20190611215058/https://www.mofa.go.jp/region/asia-paci/australia/joint0703.html | arşivtarihi = 11 Haziran 2019 | ölüurl = hayır }}</ref> ve [[Hindistan]] ile Ekim 2008'de<ref>{{Web kaynağı | url = http://www.mofa.go.jp/region/asia-paci/india/pmv0810/joint_d.html | başlık = Joint Declaration on Security Cooperation between Japan and India | yayıncı = Ministry of Foreign Affairs | tarih = 22 Ekim 2008 | erişimtarihi = 25 Ağustos 2010 | arşivurl = https://web.archive.org/web/20190403120438/https://www.mofa.go.jp/region/asia-paci/india/pmv0810/joint_d.html | arşivtarihi = 3 Nisan 2019 | ölüurl = hayır }}</ref> güvenlik anlaşmalarına girdi. Japonya, 2014'te 9.2 milyar dolar vererek dünyanın 5. en büyük [[resmî kalkınma yardımı]] bağışçısıdır.<ref>{{Web kaynağı | başlık = Statistics from the Development Co-operation Report 2015 | url = http://www.oecd.org/dac/japan.htm | yayıncı = OECD | erişimtarihi = 15 Kasım 2015 | arşivurl = https://web.archive.org/web/20190123081241/http://www.oecd.org/dac/Japan.htm | arşivtarihi = 23 Ocak 2019 | ölüurl = hayır }}</ref> 2017'de, Japonya dünyadaki en büyük beşinci diplomatik ağa sahipti.<ref name="global-diplomacy-index">{{Web kaynağı | url = https://globaldiplomacyindex.lowyinstitute.org/country_rank.html | başlık = Global Diplomacy Index – Country Rank | soyadı = | ad = | tarih = | website = Lowy Institute | dil = | erişimtarihi = 1 Nisan 2018 | kaynak = Lowy2017 | arşivurl = https://web.archive.org/web/20190201012801/http://globaldiplomacyindex.lowyinstitute.org/country_rank.html | arşivtarihi = 1 Şubat 2019 | ölüurl = hayır }}</ref>
 
Japonya'nın [[Amerika Birleşik Devletleri|ABD]] ile yakın bağları vardır. Japonya'nın II. Dünya Savaşı'ndaki müttefikleri ve müttefikleri tarafından yenilmesinden bu yana, iki ülke yakın ekonomik ve savunma ilişkilerini sürdürmüştür. Amerika Birleşik Devletleri, Japon ihracatı için büyük bir pazar ve Japon ithalatının başlıca kaynağıdır ve Japonya'yı kısmen bu amaç için askeri üslere sahip olan ülkeyi korumaya kararlıdır.<ref>{{Web kaynağı | başlık = Japan's Foreign Relations and Role in the World Today | url = http://afe.easia.columbia.edu/japan/japanworkbook/fpdefense/foreign.htm | website = Asia for Educators | erişimtarihi = 13 Kasım 2016 | arşivurl = https://web.archive.org/web/20190109195438/http://afe.easia.columbia.edu/japan/japanworkbook/fpdefense/foreign.htm | arşivtarihi = 9 Ocak 2019 | ölüurl = hayır }}</ref> Japonya'nın II. Dünya Savaşı'ndaki yenilgisinden sonra, Japon yönetimi Kuzey Mariana Adaları ABD'nin kontrolüne girdi.<ref>''The Covenant to Establish a Commonwealth of the Northern Mariana Islands in Political Union With the United States of America'', <!-- {{USStatute|94|241|90|263|1976|03|24}} --></ref>
 
Japonya, Rusya’nın 1945’te Sovyetler Birliği’nce işgal edilen Güney Kuril Adaları’nın (Etorofu, Kunashiri, Shikotan ve Habomai grubu dahil) kontrolüne itiraz ediyor.<ref>{{Web kaynağı | url = https://www.mofa.go.jp/region/europe/russia/territory/index.html | başlık = Japanese Territory, Northern Territories | tarih = 4 Nisan 2014 | yayıncı = [[Ministry of Foreign Affairs (Japan)|MOFA]] | website = mofa.go.jp | arşivurl = https://web.archive.org/web/20190626202149/https://www.mofa.go.jp/region/europe/russia/territory/index.html | arşivtarihi = 26 Haziran 2019 | erişimtarihi = 5 Ağustos 2019 | ölüurl = hayır }}</ref> Güney Kore’nin Liancourt Kayalıkları (Japonca: Takeshima, Korece: Dokdo) kontrolü, ancak Japonya tarafından kabul edilmedi ve talep edildi.<ref name="takeshima">{{Web kaynağı | url = https://www.mofa.go.jp/region/asia-paci/takeshima/index.html | başlık = Japanese Territory, Takeshima | tarih = 30 Temmuz 2014 | yayıncı = MOFA | website = mofa.go.jp | arşivurl = https://web.archive.org/web/20190613022420/https://www.mofa.go.jp/region/asia-paci/takeshima/index.html | arşivtarihi = 13 Haziran 2019 | erişimtarihi = 5 Ağustos 2019 | ölüurl = hayır }}</ref> Japonya, Çin Halk Cumhuriyeti (ÇHC) ve Çin Cumhuriyeti (ÇC) ile ilişkileri Senkaku Adaları üzerinde zorladı; ve Çin Halk Cumhuriyeti ile Okinotorishima statüsünde.<ref>{{Web kaynağı | url = https://www.mofa.go.jp/region/asia-paci/senkaku/index.html | başlık = Japanese Territory, Senkaku Islands | tarih = 13 Nisan 2016 | yayıncı = MOFA | website = mofa.go.jp | arşivurl = https://web.archive.org/web/20190510191735/https://www.mofa.go.jp/region/asia-paci/senkaku/index.html | arşivtarihi = 10 Mayıs 2019 | erişimtarihi = 5 Ağustos 2019 | ölüurl = hayır }}</ref>
== Ordu ==
{{Ana|Japonya Öz Savunma Kuvvetleri}}
[[Dosya:JS Ise, Haruyuki and Abukuma in the East China Sea after Keen Sword 2013, -16 Nov. 2012 c.jpg|küçükresim|Japonya Deniz Öz Savunma Kuvvetlerine ait [[HyugaHyūga sınıfı refakat gemisi]]]]
 
Japonya'nın askeri gücü (Japonya Öz Savunma Kuvvetleri), Japonya Anayasası'nın 9. maddesi ile sınırlandırılmış olup Japonya'nın herhangi bir savaş ilanı veya uluslararası anlaşmazlıklarda askeri kuvvet kullanmayı reddetmektedir. Bu yüzden Japonya Öz Savunma Kuvvetleri o zamandan bu yana Japonya dışında tek bir kurşun bile atmamıştır.<ref>正論, May 2014 (171).</ref> Japonya Öz Savunma Kuvvetleri, ülkenin [[Japonya Savunma Bakanlığı (Japonya)|Savunma Bakanlığı]] tarafından yönetilmektedir ve [[JaponyaJapon Kara Öz Savunma Kuvvetleri|Kara]], [[Japonya Deniz Öz Savunma Kuvvetleri|Deniz]] ve [[Japonya Hava Öz Savunma Kuvvetleri|Hava]] öz savunma kuvvetlerinden oluşmaktadır. Japonya'nın askeri harcamaları, ülkenin GSYİH'sının yüzde birinden az olmasına karşın 2005 yılı itibarı ile 44,3 milyar dolar gibi nispeten büyük rakamlara ulaşmaktadır.<ref>{{Web kaynağı | url = http://www.mod.go.jp/e/publ/w_paper/pdf/2006/2-2-4.pdf | başlık = Japan's Defense Policy | yayımcı = [[Japonya Savunma Bakanlığı]] | erişimtarihi = 12 Ağustos 2014 | dil = İngilizce | arşivurl = https://web.archive.org/web/20150812084531/http://www.mod.go.jp/e/publ/w_paper/pdf/2006/2-2-4.pdf | arşivtarihi = 12 Ağustos 2015 | ölüurl = hayır }}</ref> Öz Savunma Kuvvetlerine katılım tamamen gönüllüdür. Japonya Öz Savunma Kuvvetleri'nin toplam personel sayısı 247 450'dir. Japonya 1992 yılında yapılan bir kanun değişikliğiyle birlikte [[Kamboçya]], [[Mozambik]], [[Irak]] ve [[Endonezya]] gibi ülkelerde barış operasyonlarına katılarak II. Dünya Savaşı'ndan bu yana ilk defa ülke dışına asker göndermiştir.<ref>{{Web kaynağı | url = http://www.iht.com/articles/2006/06/20/news/japan.php | başlık = Tokyo says it will bring troops home from Iraq | yazar = Norimitsu Onishi | yayımcı = International Herald Tribune | erişimtarihi = 12 Ağustos 2014 | dil = İngilizce | arşivurl = https://web.archive.org/web/20090202185236/http://www.iht.com/articles/2006/06/20/news/japan.php | arşivtarihi = 2 Şubat 2009 | ölüurl = hayır }}</ref> Ayrıca Japonya Deniz Öz Savunma Kuvvetleri [[RIMPAC]] deniz tatbikatlarına düzenli olarak katılmaktadır.<ref>{{Web kaynağı | url = https://web.archive.org/web/20130806203903/http://www.mindef.gov.sg/imindef/mindef_websites/topics/exrimpac/abt_rimpac.html | başlık = About RIMPAC | yayımcı = Singapur Hükûmeti | erişimtarihi = 12 Ağustos 2014 | dil = İngilizce | arşivengelli = evet}}</ref>
 
== Ekonomi ==
=== Din ===
{{Ana|Japonya'da din}}
[[Dosya:Itsukushima torii distance.jpg|küçükresim|[[Hiroşima]] yakınlarındaki [[Itsukuşima Tapınağı]] [[toriiTorii kapısı]], [[Japonya'nın üçÜç manzarasıManzarası]] ve [[UNESCO Dünya Mirası]]'ndan biridir.]]
Örneğin düğün törenleri genelde Şinto dininin kurallarına göre de yapılır. Cenazelerde ise genelde [[Budist]] törenler uygulanır. [[Şinto]] ülkenin yerli dinidir. Ormanlarda, dağlarda, denizlerde, kısacası doğada "'kami'" denilen ruhların yaşadığına inanılırdı. Doğa ile uyum içinde yaşayan eski topluluklar bu ruhları sayarlardı. Bu inanç Şinto dininin temelini oluşturur. Sonraları bu ruhlara atalar ve kahramanlar da eklendi. Bazı evlerde bu ruhlara yiyeceklerin sunulduğu "'tanrı rafı'" bulunur. Budizm ise Şinto'dan farklı olarak 6. yüzyılda, [[Çin]] ve [[Kore]] yoluyla [[Hindistan]]'dan gelmiştir. İlk kez 16. yüzyılda [[Portekizliler|Portekizli]] denizciler aracılığıyla gelen [[Hristiyanlık]] ise nüfusun küçük bir kısmınca benimsenmiştir.
 
{{Ana|Japon mutfağı}}
[[Dosya:Breakfast at Tamahan Ryokan, Kyoto.jpg|küçükresim|sağ|200px|''[[Ryokan]]'''da geleneksel kahvaltı]]
Japon mutfağı, bir çorba ile [[Pirinç|Japon pirinci]] veya [[erişte]]si ve [[balık eti]], sebze, [[tofu]] ve benzer besini lezzet eklemek için yapılan ''[[okazu]]'' gibi [[Gıda|temel gıda]]lara dayanmaktadır. Erken modern çağda kırmızı et gibi daha önceden Japonya'da yaygın olmayan ürünler geldi. Japon mutfağı, [[mevsimsel gıdaGıda|gıdanın mevsimselliği]],<ref>[http://www.tjf.or.jp/eng/content/japaneseculture/pdf/ge09shun.pdf "A Day in the Life: Seasonal Foods"] {{Webarşiv|url=https://web.archive.org/web/20130116212751/http://www.tjf.or.jp/eng/content/japaneseculture/pdf/ge09shun.pdf |tarih=16 Ocak 2013 }}, The Japan Forum Newsletter No.14 Eylül 1999.</ref> malzemeler ve sunum kalitesi ile bilinmektedir. Japon mutfağı, geleneksel tariflerle ve yerel malzemelerle geniş bir dizi [[Japon bölge mutfağı|bölgesel özellikler]] sunmaktadır. [[Michelin Rehberi]], Japonya'daki restoranları dünyanın geri kalanından daha fazla Michelin yıldızı ile ödüllendirdi.<ref name=michelin20101124>{{Web kaynağı | başlık = 「ミシュランガイド東京・横浜・鎌倉2011」を発行 三つ星が14軒、 二つ星が54軒、一つ星が198軒に | url = http://web-cache.stream.ne.jp/www09/michelin/guide/tokyo/ | yayımcı = Michelin Japan | erişimtarihi = 19 Ekim 2014 | tarih = 24 Kasım 2010 | dil = Japonca | arşivurl = https://web.archive.org/web/20151106105512/http://web-cache.stream.ne.jp/www09/michelin/guide/tokyo/ | arşivtarihi = 6 Kasım 2015 | ölüurl = hayır }}</ref>
 
=== Spor ===
 
; Askerî Bayram
11 Kasım: [[Japonya Öz Savunma Kuvvetleri]] Günü 自衛隊記念日(Jiei Tai Kinen Bi)
 
; Eski Askerî Bayramlar
10 Mart: Kara Kuvvetleri Günü 陸軍記念日(Rikugun Kinen Bi)
* [[Rus-Japon Savaşı|Mukden Büyük Meydan Muharebesi]](奉天大会戦)nde Rusları yendikten sonra Mukden Kalesi'ne girdiği gün (1905)
27 Mayıs: Deniz Kuvvetleri Günü 海軍記念日(Kaigun Kinen Bi)
* Japon Müşterek Donanması'nın [[Tsushima Muharebesi|Japon Denizi Muharebesi, Tsuşima Meydan Muharebesi]](日本海海戦、対馬海戦)nde Rus Baltık Donanmasını yendiği gün (1905)
 
; Yas Günleri
{{Portal|Japonya}}
{{Kardeş proje bağlantıları |commons=日本 |wikt=:en:Special:Search/Japan |b=:en:Diplomacy/Japan |n=Portal:Japonya |v=Japan}}
* [https://web.archive.org/web/20161120104322/http://www.kunaicho.go.jp/eindex.html Kunaicho.go.jp], İmparatorluk Sarayı resmî sitesi {{ja}}(Japonca {{İng}}ve İngilizce)
* [http://www.kantei.go.jp/foreign/index-e.html Kantei.go.jp] {{Webarşiv|url=https://web.archive.org/web/20090319120122/http://www.kantei.go.jp/foreign/index-e.html |tarih=19 Mart 2009 }}, Japonya Başbakanlık ve Bakanlar Kurulu resmî sitesi {{ja}}(Japonca {{İng}}ve İngilizce)
* [http://www.ndl.go.jp/en/index.html Ulusal Diet Kütüphanesi] {{ja}}(Japonca {{İng}}ve İngilizce)
* [http://www.gov-online.go.jp/eng/index.html Halkla İlişkiler Ofisi] {{ja}}(Japonca {{İng}}ve İngilizce)
* [http://www.tr.emb-japan.go.jp/ Japonya'nın Türkiye Büyükelçiliği] {{Webarşiv|url=https://web.archive.org/web/20150221170725/http://www.tr.emb-japan.go.jp/ |tarih=21 Şubat 2015 }}
 
;Turizm
{{Vikigezgin|Japan}}
* [http://www.jnto.go.jp/ Japonya Ulusal Turist Örgütü] {{ja}}(Japonca {{İng}}ve İngilizce)
 
;Genel bilgiler
* {{CIA World Factbook bağlantısı|ja|Japan}} {{İng}}(İngilizce)
* [http://www.britannica.com/nations/Japan Encyclopaedia Britannica Japonya portali] {{İng}}(İngilizce)
* {{DMOZ|Regional/Asia/Japan}} {{İng}}(İngilizce)
* {{Wikiatlas|Japan}}
* [http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-pacific-14918801 Japan] {{Webarşiv|url=https://web.archive.org/web/20140226201733/http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-pacific-14918801 |tarih=26 Şubat 2014 }} [[BBC News]] ülke profil {{İng}}(İngilizce)
* [http://www.oecd.org/japan/ Japan] [[OECD]] {{İng}}(İngilizce)
 
{{Japonya konuları}}
4.020

değişiklik