"Müşfik diktatörlük" sayfasının sürümleri arasındaki fark

(→‎Mustafa Kemal Atatürk (1923-1938): Kaynaktaki ilgili cümle -benovelent "dictatorship"- şeklinde tırnak içinde yazılmış, yapım ekibinin görüşünü anlatmak için kullanılmış. Akademik değil, fazlasıyla zorlama bir kaynak.)
(→‎Mustafa Kemal Atatürk (1923-1938): Anlatım düzenlemeleri)
 
[[Dosya:Reisicumhur Mustafa Kemal Cumhuriyet Bayramı kutlamalarında, Ankara, 29 Ekim 1925.png|küçükresim|[[Mustafa Kemal Atatürk]], Ankara, 29 Ekim 1925.]]
 
Asker kökenli olduğu, olağanüstü yetkilerle donatılmış bir tek parti rejiminin başında ölümüne dek iktidarda kaldığı için bazenbazı kaynaklarda müşfik bir diktatör olarak anılan [[Mustafa Kemal Atatürk]],<ref>{{kitap kaynağı |başlık= Academic American Encyclopedia|soyadı= |ad= |yazarbağı= |yıl= 1980|yayıncı= Aretê Publishing Company|yer= |isbn= 0933880006|sayfa= 346|sayfalar=|erişimtarihi=29 Mayıs 2020 |url=https://books.google.com.tr/books?id=A5UJAAAAIAAJ&q=Benevolent+dictatorship+ataturk&dq=Benevolent+dictatorship+ataturk&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwinmdWu2dnpAhVszqYKHVOZBwsQ6AEIYjAH}}</ref><ref>{{kitap kaynağı |başlık= Cengage Advantage Books: World History: Since 1500: The Age of Global Integration|soyadı= Upshur|ad= Jiu-Hwa L.|yazarbağı= |yıl= 2012|yayıncı= Cengage Learning|yer= |isbn= 1111345139|sayfa= 795|sayfalar=|erişimtarihi=29 Mayıs 2020 |url=https://books.google.com.tr/books?id=v_vprG86YWEC&pg=PA795&dq=Benevolent+dictatorship&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwinmdWu2dnpAhVszqYKHVOZBwsQ6AEIOzAC#v=onepage&q=Benevolent%20dictatorship%20ataturk&f=false}}</ref><ref>{{kitap kaynağı |başlık= From Islam to Christ: One Woman's Path Through the Riddles of God|soyadı= Little|ad= Derya|yazarbağı= |yıl= 2017|yayıncı= Ignatius Press|yer= |isbn= 1681497700|sayfa= |sayfalar=|erişimtarihi=29 Mayıs 2020 |url=https://books.google.com.tr/books?id=0nEuDwAAQBAJ&pg=PT20&lpg=PT20&dq=turkey+remained+a+benevolent+dictatorship+under&source=bl&ots=9aIH3WqNZt&sig=ACfU3U1t4iMFEtdx8UQmpnVoRqUCJQo-mQ&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwj5x9LU29npAhXDmFwKHZM9BToQ6AEwCXoECAkQAQ#v=onepage&q=turkey%20remained%20a%20benevolent%20dictatorship%20under&f=false}}</ref><ref>{{kitap kaynağı |başlık= Foreign Service Journal|soyadı= |ad= |yazarbağı= |yıl= 1971|yayıncı=
American Foreign Service Association
|yer= |isbn= |sayfa= 49|sayfalar=|erişimtarihi=29 Mayıs 2020 |url=https://books.google.com.tr/books?id=y_cuAAAAMAAJ&q=Benevolent+dictatorship+atat%C3%BCrk&dq=Benevolent+dictatorship+atat%C3%BCrk&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiFgNHx3tnpAhUCwMQBHc2yCqo4FBDoAQgnMAA}}</ref>, 1919'dan 1923'e dek [[Türk Kurtuluş Savaşı]]'nda ettiği önderlik ve 1923'ten 1938'e dek süren Cumhurbaşkanlığı süresince, eski [[Osmanlı İmparatorluğu|Osmanlı]] toprakları üzerindeki yabancı etkisini ortadan kaldırdı, günümüzdeki [[Türkiye|Türkiye Cumhuriyeti]]'ni de kurarak ülkesinde hayranlıkla bakılan bir figüre dönüştü.<ref>{{Web kaynağı |url=http://thepolicywire.com/lee-kuan-yew-the-curious-legacies-of-benevolent-dictators/ |başlık=Lee Kuan Yew & The Curious Legacies of "Benevolent Dictators" |tarih=27 Mart 2015 |yazar=Eric Watson |eser=The Policy Wire |erişimtarihi=27 Kasım 2015 |arşivurl=https://web.archive.org/web/20151208123234/http://thepolicywire.com/lee-kuan-yew-the-curious-legacies-of-benevolent-dictators/ |arşivtarihi=8 Aralık 2015 |ölüurl=hayır|ölüurl=evet}}</ref> [[Atatürk Devrimleri]], kadınlara seçme ve seçilme hakkı tanıdı, [[aşar]]ı kaldırarak köylülerin üzerindeki vergi yükünü azalttı, aristokrasi ve teokrasiyi kaldırdı; [[Türkiye'de laiklik|Türkiye'de laikliğin]], Türk dili ve eğitiminin modernleşmesinin ve [[şeriat]] hukuku yerine [[Batı dünyası|Batı]] usulü bir hukukun yerleşmesini sağladı.<ref>{{Web kaynağı |url=http://www.columbia.edu/~sss31/Turkiye/ata/hayati.html |başlık=Mustafa Kemal Atatürk |eser=columbia.edu |erişimtarihi=27 Kasım 2015 |arşivurl=https://web.archive.org/web/20151109083247/http://www.columbia.edu/~sss31/Turkiye/ata/hayati.html |arşivtarihi=9 Kasım 2015 |ölüurl=hayır}}</ref>
 
Devrimler tutucu asker ve sivillerinsiviller ile saltanat yanlılarının tepkisini çekti. Millî Mücadele'yi başlatan beş kişilik kadronun Mustafa Kemal Paşa dışındaki dört üyesi (Rauf Bey, Kazım Karabekir Paşa, Refet Paşa ve Ali Fuat Paşa) muhalefete geçerek [[Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası]]nı kurdular. 1925 Mart'ında çıkan [[Şeyh Said İsyanı|Genç Hâdisesi (Şeyh Sait İsyanı, Doğu İsyanı)]] üzerine sıkıyönetim ilan edilerek Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası kapatıldı. Bunun üzerine [[İzmir Suikastı]] gerçekleşti.<ref>{{Dergi kaynağı|url=https://acikerisim.deu.edu.tr/xmlui/bitstream/handle/20.500.12397/6709/186565.pdf|başlık=1926 İzmir Suikasti ve İstiklal Mahkemeleri s. 80|erişimtarihi=10 Temmuz 2021|tarih=2006|çalışma=Gülten Savaşal Savran|yayıncı=DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ ENSTİTÜSÜ}}</ref>
 
1927'de kabul edilen [[Cumhuriyet Halk Fırkası]] Tüzüğü ile Atatürk partinin "değişmez genel başkanı" ilan edildi ve milletvekili adaylarını seçme yetkisi, kaydı, hayatı boyunca kendisine tanındı. 15-20 Ekim 1927 tarihleri arasında Ankara'da toplanan [[Cumhuriyet Halk Fırkası|CHF]] ikinci kurultayında Kurtuluş Savaşı'nı ve Cumhuriyet'in kuruluşunu anlatan [[Nutuk (eser)|Nutuk]]'u (Söylev) okudu.<ref>{{Web kaynağı |url=https://www.chp.org.tr/index.php?module=content&page_id=456 |başlık=CHP Kurultayları |erişimtarihi=14 Ekim 2005 |arşivurl=https://web.archive.org/web/20051014193056/https://www.chp.org.tr/index.php?module=content&page_id=456 |arşivtarihi=14 Ekim 2005 |ölüurl=evet}}</ref> Kurtuluş Savaşı'nın Atatürk'ün bakış açısıyla anlatımını içeren Nutuk, Türkiye Cumhuriyeti'nin Millî Mücadele'ye ilişkin resmî görüşünün esasını oluşturur ve Millî Mücadele'yi Mustafa Kemal Paşa ile birlikte başlatan ve yürüten askerî ve siyasi şeflere karşı (Rauf, Karabekir, Refet Bele, Mersinli Cemal Paşa, Cafer Tayyar Eğilmez, "Sakallı" Nurettin Paşa, Celalettin Arif Bey vb.) bir tartışma konusu niteliği de taşır.<ref>Söylev ve Demeçler, Uludağ Üniversitesi Yayınları, 2007</ref> Atatürk 1927 yılında askerlikten [[Müşîr]] (Mareşal) rütbesiyle emekli oldu.
=== Lee Kuan Yew (1959-1990) ===
[[Dosya:Mr. Lee Kuan Yew Mayoral reception 1965 (cropped).jpg|küçükresim|200px|sağ|[[Lee Kuan Yew]], 1965]]
1965'teki bağımsızlığından itibaren [[Singapur]], görece geri kalmış ve fakir bir tarım toplumundan Asya'nın en gelşimişgelişmiş ve en zengin ülkelerinden birisine ve uluslararası bir havacılık, bankacılık, finans, turizm ve nakliyat merkezine dönüştü. Singapur, Dört Asya Kaplanı'ndan birisi olarak adlandırıldı. [[Lee Kuan Yew]] iktidarı, 1990'dan beri Singapur siyaseti üzerinde mutlak tahakkümmünü sürdürürken onun Halk Hareketi Partisi o zamandan beri Singapur'u bir [[baskın parti sistemi]]yle yönetmeye devam etmektedir. Bu yüzden Lee, "müşfik bir diktatör" olarak anılmaktadır.<ref>{{Haber kaynağı |başlık=What Singapore can teach us |url=https://www.washingtonpost.com/opinions/what-singapore-can-teach-us/2012/05/02/gIQAlQEGwT_story.html |gazete=The Washington Post |tarih=2 Mayıs 2012 |erişimtarihi=25 Kasım 2015 |issn=0190-8286 |ad=Matt |soyadı=Miller |arşivurl=https://web.archive.org/web/20160311045232/https://www.washingtonpost.com/opinions/what-singapore-can-teach-us/2012/05/02/gIQAlQEGwT_story.html |arşivtarihi=11 Mart 2016 |ölüurl=hayır}}</ref><ref>{{Web kaynağı |url=http://www.themalaymailonline.com/malaysia/article/obituary-lee-kuan-yew-the-benevolent-dictator |başlık=Obituary: Lee Kuan Yew, the benevolent dictator |yazar=BOO SU-LYN |eser=Malay Mail |erişimtarihi=1 Aralık 2015 |arşivurl=https://web.archive.org/web/20151208172554/http://www.themalaymailonline.com/malaysia/article/obituary-lee-kuan-yew-the-benevolent-dictator |arşivtarihi=8 Aralık 2015 |ölüurl=hayır}}</ref> 1959'dan 1990'a dek iktidarda kalan bir lider olarak Lee,<ref>{{Web kaynağı |url=https://www.theguardian.com/world/2015/mar/23/lee-kuan-yews-legacy-of-authoritarian-pragmatism-will-serve-singapore-well |başlık=Lee Kuan Yew leaves a legacy of authoritarian pragmatism |yazar=Carlton Tan |tarih=23 Mart 2015 |eser=The Guardian |erişimtarihi=17 Aralık 2016 |arşivurl=https://web.archive.org/web/20180227231515/https://www.theguardian.com/world/2015/mar/23/lee-kuan-yews-legacy-of-authoritarian-pragmatism-will-serve-singapore-well |arşivtarihi=27 Şubat 2018 |ölüurl=hayır}}</ref> otokratik sayılan bazı kanunlar çıkarmış, siyasi muhalefeti dağıtmaya çalışmıştı. Buna rağmen Singapur'u dönüştürmedeki başarısı nedeniyle orada hâlâ saygıyla anılan bir figürdür. [[The Independent]]'tan Peter Popham, Lee'yi "en başarılı siyasi fırstçılardanfırsatçılardan birisi" olarak adlandırdı.<ref>{{Web kaynağı |url=https://www.independent.co.uk/voices/comment/lee-kuan-yew-an-entirely-exceptional-leader-who-balanced-authoritarianism-with-pragmatism-10128277.html |başlık=Lee Kuan Yew: An entirely exceptional leader who balanced authoritarianism with pragmatism |yazar=Peter Popham |tarih=23 Mart 2015 |eser=The Independent |erişimtarihi=24 Ağustos 2017 |arşivurl=https://web.archive.org/web/20170831033918/http://www.independent.co.uk/voices/comment/lee-kuan-yew-an-entirely-exceptional-leader-who-balanced-authoritarianism-with-pragmatism-10128277.html |arşivtarihi=31 Ağustos 2017 |ölüurl=hayır}}</ref> Lee'nin 1990'da Başbakanlıktan istifası ve 2015'teki ölümünden beri Singapur'da hukukun üstünlüğü geliştirilmiş, ülke bir [[demokratikleşme]] sürecine girmiştir.<ref>[[Democracy Index]]</ref> Buna rağmen Singapur hükümeti, hâlâ diğer partiler tarafından tam ve kısıtsız bir ifade özgürlüğüne izin vermemekle eleştirilmektedir.
 
=== Muammer Kaddafi (1969-2011) ===
48.838

değişiklik