"İsis" sayfasının sürümleri arasındaki fark

İngilizce Wikipedia safyası esas alınarak bu sayfadaki bilgi birikimini arttırmak amacıyla düzenlemeler ve eklemeler yapıldı.
(İngilizce Wikipedia'dan konuyla ilgili daha çok bilgi alarak buradaki bilgi sayısını arttırdım.)
(İngilizce Wikipedia safyası esas alınarak bu sayfadaki bilgi birikimini arttırmak amacıyla düzenlemeler ve eklemeler yapıldı.)
 
Orta Krallık'tan Westcar Papirüsündeki bir hikaye, İsis'i gelecekteki üç kralın doğumu sırasında ebe olarak hizmet eden bir grup tanrıça arasında içerir. Hüküm süren firavunların ilahi olarak atanmış doğumlarını anlatan Yeni Krallık metinlerinde benzer bir role sahiptir. Westcar Papirüsünde, Isis doğdukları sırada üç çocuğun isimlerini söylüyor. Barbara S. Lesko, bu hikayeyi, Shai ve Renenutet gibi doğuma başkanlık eden diğer tanrılar gibi, İsis'in gelecekteki olayları tahmin etme veya etkileme gücüne sahip olduğunun bir işareti olarak görüyor. Çok daha sonraki zamanlara ait metinler, İsis'i "hayatın efendisi, kaderin ve kaderin hükümdarı" olarak adlandırır ve Mısır tarihinin erken dönemlerinde Amun gibi diğer büyük tanrıların yaptığı söylendiği gibi Shai ve Renenutet üzerinde kontrol sahibi olduğunu gösterir. Bu tanrıları yöneten İsis, insan yaşamının uzunluğunu ve kalitesini belirledi.
 
==== Krallık tanrıçası ve krallığın korunması ====
Horus, yaşayan her firavunla, Osiris ise firavunun ölen öncülleriyle eşit tutuluyordu. Bu nedenle İsis, kralların mitolojik annesi ve karısıydı. Piramit Metinlerinde kral için birincil önemi, öbür dünyada onu koruyan ve ona yardım eden tanrılardan biri olmasıydı. Kraliyet ideolojisindeki önemi Yeni Krallık'ta arttı. O zamandan kalma tapınak kabartmaları, kralın İsis'in göğsünde emzirdiğini gösteriyor; sütü sadece çocuğunu iyileştirmekle kalmadı, aynı zamanda onun ilahi yönetme hakkını da sembolize etti. Kraliyet ideolojisi, kraliçelerin krala eş ve mirasçılarına anne olarak hizmet eden tanrıçaların dünyevi muadilleri olarak önemini giderek daha fazla vurguladı. Başlangıçta bu tanrıçaların en önemlisi, sanattaki nitelikleri kraliçelerin taçlarına dahil edilen Hathor'du. Ancak kraliçelikle olan mitolojik bağları nedeniyle, İsis'e de insan kraliçelerle aynı unvanlar ve regalia(krallık sembolleri) verildi.
 
Isis'in Osiris'i Set'e karşı koruma eylemleri, karakterinin daha büyük, daha savaşçı bir yönünün parçası oldu. Yeni Krallık cenaze metinleri, İsis'i, Ra'nın baş düşmanı Apep'i boyun eğdiren birkaç tanrıdan biri olarak hareket ederek, yeraltı dünyasında yelken açarken Ra'nın gemisinde tasvir eder. Kings ayrıca insan düşmanlarına karşı koruyucu büyülü gücünü de çağırdı. Philae'deki Mısır'a akın eden Nubian halklarıyla sınırın yakınında bulunan Ptolemaios tapınağında Mısır'ın düşmanlarını bastırmak için, tüm ulusun koruyucusu olarak tanımlandı, savaşta "milyonlarca askerden" daha etkili, çabalarında Ptolemaik kralları ve Roma imparatorlarını destekledi.
 
==== Büyü ve bilgeliğin tanrıçası ====
İsis ayrıca Osiris'i canlandırmasını ve Horus'u koruyup iyileştirmesini sağlayan sihirli gücü ve kurnazlığıyla da biliniyordu. Büyü bilgisi sayesinde "bir milyon tanrıdan daha zeki" olduğu söylenirdi. Yeni Krallık hikayesi "The Contendings of Horus and Set(Horus ve Set'in Tartışmaları)"in birkaç bölümünde, Isis bu yeteneklerini Set'i oğluyla olan çatışması sırasında alt etmek için kullanır. Bir keresinde, Set'e Osiris'in tacını gasp etmesine benzer bir miras anlaşmazlığına karıştığını söyleyen genç bir kadına dönüşür. Set bu durumu haksız bulduğunda, İsis kendisini haksız bulduğunu söyleyerek onunla alay eder. Daha sonraki metinlerde, Set ve takipçileriyle savaşmak ve onları yok etmek için dönüşüm güçlerini kullanır.
 
İsis hakkındaki pek çok hikaye, büyünün gerçekleştirmeyi amaçladığı hedefle ilgili efsanevi olayları tanımlayan büyülü metinlerin önsözü olan historiolae olarak görünür. Bir büyüde İsis, kendisinden yaşça büyük ve iri olan Ra'yı ısıran ve zehriyle onu hasta eden bir yılan yaratır. Ra'ya gerçek, gizli adını söylerse, Ra'yı iyileştirmeyi teklif eder - benzersiz bir güç taşıyan bir bilgi parçası. Çok fazla zorlamadan sonra Ra, adını Horus'a vererek kraliyet otoritesini güçlendirdiğini söyler. Hikaye, İsis'in sihir yeteneğinin diğer tanrılarınkinden neden üstün olduğunu açıklamak için bir başlangıç hikayesi olarak anlatılabilir, ancak Ra'yı bastırmak için sihir kullandığı için hikaye, adını öğrenmeden önce bile ona bu tür yeteneklere sahipmiş gibi davranıyor gibi görünüyor.
 
==== Gökyüzü tanrıçası ====
Isis'in edindiği rollerin çoğu ona gökyüzünde önemli bir konum kazandırdı. Piramit Metinlerindeki pasajlar, İsis'i, Sirius yıldızını temsil eden ve kocası Sah (Orion takımyıldızı) ve oğulları Sopdu ile ilişkisi, İsis'in Osiris ve Horus ile olan ilişkilerine paralel olan Sopdet ile yakından bağlantılıdır. Nil selinin başlamasından hemen önce Sirius'un sarmal yükselişi, Sopdet'e sel ve bunun sonucunda ortaya çıkan bitkilerin büyümesi ile yakın bir bağlantı verdi. Kısmen Sopdet ile olan ilişkisi nedeniyle Isis, bazen Osiris için döktüğü gözyaşlarıyla eşitlenen sel ile de bağlantılıydı.
 
Ptolemaios zamanlarında, Mısır metinlerinin "gökyüzündeki Nil" dediği yağmurla bağlantılıydı; Ra'nın gemisinin koruyucusu olarak güneşle; ve ay ile, muhtemelen Mısırlı bir bereket tanrıçası Bastet ile ortak bir bağlantı yoluyla Yunan ay tanrıçası Artemis ile bağlantılı olduğu için. Philae'ye yazılan ilahilerde, gökyüzü üzerindeki hakimiyeti Osiris'in Duat üzerindeki yönetimi ve Horus'un yeryüzündeki krallığı ile paralellik gösteren "Cennetin Hanımı" olarak adlandırılır.
 
==== Evrensel tanrıça ====
Batlamyus zamanlarında İsis'in etki alanı tüm kozmosu kapsayabilirdi. Mısır'ı koruyan ve kralını onaylayan tanrı olarak tüm uluslar üzerinde gücü vardı ve yağmur yağdıran olarak doğal dünyayı canlandırdı. Başlangıçta onu gökyüzünün hükümdarı olarak adlandıran Philae ilahisi, otoritesini genişletmeye devam eder, bu nedenle doruk noktasında egemenliği gökyüzünü, dünyayı ve Duat'ı kapsar. Doğa üzerindeki gücünün insanları, kutsanmış ölüleri ve tanrıları beslediğini söylüyor.[66] Ptolemaic Mısır'dan gelen diğer Yunanca ilahiler ona "tüm tanrıların güzel özü" diyor. Mısır tarihi boyunca, büyük ve küçük birçok tanrı benzer büyük terimlerle tanımlandı. Amun, Yeni Krallık'ta en yaygın olarak bu şekilde tanımlanırken, Roma Mısır'ında bu terimler İsis'e uygulanma eğilimindeydi. Bu tür metinler, diğer tanrıların varlığını inkar etmezler, ancak onları yüce tanrının, bazen "summodeism" olarak adlandırılan bir teoloji türü olarak ele alırlar.
 
Geç, Ptolemaik ve Roma Dönemlerinde, birçok tapınak, yerel tanrılara birincil roller vermek için yaratılış hakkında uzun süredir devam eden fikirleri uyarlayan bir yaratılış efsanesi içeriyordu. Philae'de İsis, yaratıcı olarak, eski metinlerin dünyayı kendi zekasıyla tasarladığı ve şekillendirdiği söylenen tanrı Ptah'ın eserinden bahsetmesiyle aynı şekilde tanımlanır. Onun gibi İsis de kozmosu "kalbinin tasarladığı ve ellerinin yarattığı şeyle" oluşturdu.
 
Mısır tarihi boyunca diğer tanrılar gibi, İsis'in de bireysel kült merkezlerinde birçok biçimi vardı ve her kült merkezi onun karakterinin farklı yönlerini vurguladı. Yerel İsis kültleri, evrenselliğinden çok tanrılarının ayırt edici özelliklerine odaklanırken, İsis'e yönelik bazı Mısır ilahileri, Mısır ve Akdeniz'deki kült merkezlerindeki diğer tanrıçaları onun tezahürleri olarak ele alır. Dendera'daki tapınağındaki bir metinde "her nome'da, her kasabada, her nome'da oğlu Horus ile birlikte olan odur" diyor.
 
* Mısırın erken dönemlerinden itibaren kadınların, anne ve çocukların Baş [[Aziz]]e (ing. Patron Saint)si olarak kabul edilmiştir.<ref>{{Web kaynağı |url=http://www.ancient-egypt-online.com/egyptian-goddess-isis.html |başlık=Arşivlenmiş kopya |erişimtarihi=2 Mart 2012 |arşivurl=https://web.archive.org/web/20120301144834/http://www.ancient-egypt-online.com/egyptian-goddess-isis.html |arşivtarihi=1 Mart 2012 |ölüurl=evet}}</ref>
* Erken [[Hristiyanlık]], O'nun bazı özelliklerini [[Meryem (İsa'nın annesi)|Bakire Meryem]]'e atfetmiştir. Şefkatli ve koruyucu anne olarak, onun kültüne yakın olan doğu insanlarına İsis çekici gelmiştir. Hiç kuşkusuz, birçok [[Madonna]] ve çocuk ikonaları, çocuğu [[Horus]]'u emziren İsis görüntülerini çağrıştırır.
30

değişiklik