"Fideizm" sayfasının sürümleri arasındaki fark

giriş cümlesi 3. bir kaynakla birebir aynıydı değiştirdim. paragraf düzenledim, kaynak ekledim
(Tashih yapıldı. Bağlantı eklendi.)
Etiketler: Görsel Düzenleyici Yeni kullanıcı görevi
(giriş cümlesi 3. bir kaynakla birebir aynıydı değiştirdim. paragraf düzenledim, kaynak ekledim)
{{ek kaynak gerekli}}
{{düzenle|Mayıs 2020}}
[[Epistemoloji|Epistemolojide]], '''fideizm''', [[İnanç|inancın]] [[Akıl|akıldan]] bağımsız olduğunu veya akılla çatıştığını ve belirli gerçeklere ulaşmada akıldan üstün olduğunu savunan teori. Latince "inanç" anlamına gelen "fide" kelimesinden türetilmiştir.{{Sfn|Amesbury|2005}}
'''Fideizm''', [[İnanç|inancın]] [[Akıl|akıldan]] bağımsız olduğunu ya da akıl ve inancın birbirlerine düşman olduğunu ve inancın belirli gerçeklere ulaşmada üstün olduğunu savunan bir [[epistemoloji]]k teoridir. Kuramsal açıdan [[agnostisizm]], hiç kuşku yok ki anlaşılır ve hatta [[Rasyonellik|rasyonel]] bir tutum ya da yaklaşımı temsil etmekle birlikte, pek çok düşünür ve araştırmacı agnostik olma veya yaşamanın pratikte neredeyse imkânsız olduğunu öne sürmüştür. Bu yüzden, pratikte [[agnostisizm]]<nowiki/>i tamamlayan tavrın fideizm olduğunu söylenir. Nitekim dinî hakikate erişmenin tek yolu olarak imanı gören, bir bilgi kaynağı olarak imanın, akıl ya da bilimden üstün olduğunu iddia ederken aklın ve bilimin değerini yadsıyan, yadsımadığı zaman da onun imana tabi olması ve inancı desteklemesi gerektiğini savunan öğreti olarak fideizm terimi [[felsefe]] literatürüne [[19. yüzyıl|19. yüzyılın]] ortalarında girmiştir. Gerçekten de o, başlangıçta, [[Roma İmparatorluğu|Roma]] [[Katolik]] düşüncesi içinde, gelenekçilik olarak bilinen ve [[Akılcılık|akılcılığa]] karşı, [[Vahiy|vahyin]] iletilme ortamı veya aracı olarak geleneğin önemine vurgu yaparken, sosyal ve politik yönden zaman zaman [[Muhafazakârlık|muhafazakâr]] bir bakış açısıyla birleşen bir harekete gönderimle kullanılmıştır.
 
'''Fideizm''', [[İnanç|inancınAgnostisizm]], [[Akıl|akıldan]] bağımsız olduğunu ya da akıl ve inancın birbirlerine düşman olduğunu ve inancın belirli gerçeklere ulaşmada üstün olduğunu savunan bir [[epistemoloji]]k teoridir. Kuramsalkuramsal açıdan [[agnostisizm]], hiç kuşku yok ki anlaşılır ve hatta [[Rasyonellik|rasyonel]] bir tutum ya da yaklaşımıtutumu temsil etmekle birlikte, pek çok düşünür ve araştırmacı agnostik olma veya yaşamanın pratikte neredeyse imkânsız olduğunu öne sürmüştür.{{Kim}} Bu yüzden, pratikte [[agnostisizm]]<nowiki/>i tamamlayan tavrın fideizm olduğunu söylenir. Nitekim dinî hakikate erişmenin tek yolu olarak imanı gören, bir bilgi kaynağı olarak imanın, akıl ya da bilimden üstün olduğunu iddia ederken aklın ve bilimin değerini yadsıyan, yadsımadığı zaman da onun imana tabi olması ve inancı desteklemesi gerektiğini savunan öğreti olarak fideizm terimi [[felsefe]] literatürüne [[19. yüzyıl|19. yüzyılın]] ortalarında girmiştir.{{kaynak Gerçektenbelirt}} de o, başlangıçtaBaşlangıçta, [[Roma İmparatorluğu|Roma]] [[Katolik]] düşüncesi içinde, gelenekçilik olarak bilinen ve [[Akılcılık|akılcılığa]] karşı, [[Vahiy|vahyin]] iletilme ortamı veya aracı olarak geleneğin önemine vurgu yaparken, sosyal ve politik yönden zaman zaman [[Muhafazakârlık|muhafazakâr]] bir bakış açısıyla birleşen bir harekete gönderimle kullanılmıştır.{{kaynak belirt}}
 
Burada da anlaşılacağı üzere, esas itibarıyla bir 19. yüzyıl hareketi olarak fideizm, hakiki dine yüklü bir değer, [[Tanrı]]'nın varoluşu inancına büyük bir önem verir. O, dinin özünün, temel öğretisinin felsefi ve rasyonel ölçütlerle yargılandığında pek anlamlı olmadığı düşüncesinden ve zaman zaman "saçma olduğu için inanmıyorum" tezinden hareketle, dinî hakikatlerin akla dayanan doğrulara karşıt olduğunu, bu doğrulara rasyonel faaliyetlerle ulaşılamayacağını savunur. Bu aslında, fideizmin, dinî hakikatlerin bilgisine ancak iman ya da daha çok mistik bir tecrübeyle erişilebileceğini savunan aşırı versiyonunu temsil eder. Bağdaşmazcılık kapsamı içinde ele aldığımız bu türden aşırı fideizm, bazen kuşkucu argümanlardan da yararlanarak, aklın kesin hiçbir doğruya erişemeyeceğini belirtir; gerçekte saçma ya da akla aykırı olan öğretilerin inanç yoluyla kabul edilmesini ister.
== Kaynakça ==
{{Kaynakça}}
 
== Bibliyografya ==
 
* {{Citation|title=[[Stanford Encyclopedia of Philosophy]]|contribution-url=http://plato.stanford.edu/entries/fideism/|contribution=Fideism|year=2005|last=Amesbury|first=Richard}}.
 
[[Kategori:Epistemoloji teorileri]]
4.530

değişiklik