"Vikipedi:Gözetmenlik başvurusu/Vito Genovese" sayfasının sürümleri arasındaki fark

 
====[[Resim:Symbol question.svg|20px|Sorular]] Sorular====
 
''';Chansey'in sorusu/soruları :'''
#Merhaba {{u|Vito Genovese}}. Adaylığın hayırlı olsun. Fikirlerini almak istediğim bir husus var. Malumun bir engelleme politikası teklifi mevcut, tartışma devam ediyor. Burada denetçi ve gözetmen yetkilerine sahip hizmetlilere ayrı bir yetki tanınmakta. Deniliyor ki;
 
#:'''1.''' Merhaba {{u|Vito Genovese}}. Adaylığın hayırlı olsun. Fikirlerini almak istediğim bir husus var. Malumun bir engelleme politikası teklifi mevcut, tartışma devam ediyor. Burada denetçi ve gözetmen yetkilerine sahip hizmetlilere ayrı bir yetki tanınmakta. Deniliyor ki;
{{alıntı|Aynı zamanda denetçi veya gözetmen haklarına da sahip olan hizmetliler, denetçi aracı aracılığıyla elde ettikleri herkese açık olmayan veya gözetmen yetkileri aracılığıyla ortadan kaldırılarak hizmetlilerin erişimine açık olmayan bilgileri kullanarak kullanıcıları engelleyebilirler. Bu gibi durumlarda engelleme, denetçi veya gözetmen yetkileriyle değil hizmetli yetkileriyle yapılır.}}
::Aslında hizmetli yetkileriyle alakalı bu madde, gözetmen veya denetçi olan hizmetlilerin hesap verilebilirliğine bir tahdit getiriyor. Bu madde engelleme işleminin topluluk nezdinde sorgulanabilirliğini ve şeffaflığını Türkçe Vikipedi'de henüz alışık olmadığımız şekilde kısıtlamakta benim algıladığım. Bu kapsamda gerçekleştirebileceğin bir engelleme işlemi sonrasında, engellenen kullanıcıdan veya topluluktan gelebilecek tepkilere karşı hareket tarzın ne olur? Cevabın için şimdiden teşekkür ederim :) [[Kullanıcı:chansey|<span face="Arial" style="color:red">chansey </span>]]<sup><u>'''[[Kullanıcı mesaj:chansey|<span style="color:black">mesaj?</span>]]'''</u></sup> 21.41, 5 Mayıs 2021 (UTC)
::'''C:''' Soru için ben teşekkür ederim. Bilirsin, bir gevezelik fırsatı doğduğunda bunu kaçırdığım görülmemiştir, o yüzden konuyu kapsamlı bir şekilde değerlendirmek istiyorum.
 
::Öncelikle vurgulanması gereken şu nokta var: Küresel politika uyarınca gözetmenlik yetkisi projenin bir Hakem Kurulu varsa kurul tarafından, kurul yoksa topluluk tarafından veriliyor. Enwiki'de bir kurul olduğu için yetkileri kurul veriyor ve politikalarında da belirttikleri üzere bu yetki geleneksel olarak hep hizmetlilere verilegelmiş. Dolayısıyla (şu an tek tek kontrol etmeden yazıyorum ama yanılmıyorsam, dlyelim) enwiki'nin hizmetli olmayan gözetmeni yok. Bizim ise hizmetli olmayan bir gözetmenimiz var. Dolayısıyla bu uyarlamayı dikkatli yapma gereğimiz ortaya çıkıyor.
 
::Hizmetli olmayan tek gözetmenimiz Taysin'i bu göreve ben aday gösterdim ve topluluk da uygun gördü. [[Vikipedi:Gözetmenlik_başvurusu/Taysin|Adaylık sayfasındaki]] açıklamamda şöyle yazdım: "''Bu adaylık, Taysin'in hizmetli olmaması açısından da bir ilk teşkil ediyor. Genellikle Bürokrat, Denetçi ve Gözetmen gibi pozisyonlar için Hizmetli olmak önkoşul olarak görülüyor. Bu yanlış algıyı kırmak için, bu adaylığın da önemli bir adım olacağı düşüncesindeyim.''" Bunu çok önemsiyordum, çünkü "Her şeyin başı hizmetlilik" algısını son derece uygunsuz gördüğüm hiyerarşi anlayışını desteklediği düşüncesiyle kırmak istiyordum. Vikipedi tarihine bakarsanız, düzenli olarak hizmetliliği özel kılan hak, yetki ve emsalleri kırmaya çalıştığıma ilişkin örnekler görebilirsiniz. Vandalizmle daha etkin müdahale edilebilmesi için [[Vikipedi:Köy_çeşmesi/2012/Temmuz#Vandalizm_savaşçısı_revizyonu|[geri döndür] düğmesinin devriyelere verilmesi]], arayüz yöneticisi grubu çıkmadan çok önce hizmetlilerin arayüz yetkilerinin teknik yönü güçlü kullanıcılarla paylaşılabilmesi için [[Vikipedi:Köy_çeşmesi/2012/Temmuz#Teknisyen_kullanıcı_grubunun_oluşturulması|teknisyen grubunun oluşturulması]] gibi girişimlerim hep bu doğrultudadır, MediaWiki yazılımının altın çocuğu "admin/sysop" grubunu olabildiğince "bayağı"laştırmaya yöneliktir. Bunu yeri geldiğinde teknik boyutta, yeri geldiğinde usul ve emsaller boyutunda yaparsınız. Söz konusu gözetmenlik adaylığı da bu doğrultudaydı. Daha sonra hizmetli olmayan denetçimiz de oldu, umarım hizmetli olmayan bürokratımız da olur huwiki gibi projelerde olduğu gibi ve bu algının yıkılması yolunda bir adım daha ilerlemiş oluruz.
 
::VP:MİLLİ gibi sorunlardan kaçınma konusunda ortalama üstü bir performans gösteriyor olsak da, kültürel kodlarımızın özellikle iletişimimiz açısından son derece belirleyici olduğu konusunu son zamanlarda birkaç kez vurgulama fırsatım oldu. Bu kültürel kodlar, biraz da hiyerarşik düzen anlayışına katkıda bulunarak kendini gösterir. Toplumumuzda "güç" arzu edilen ve saygı doğuran bir unsur ne yazık ki. "Yetkili bir ağabey / abla" görmek (maalesef ağabey abladan daha yüksek düzeyde olacak şekilde) insanlara güven aşılar, onun sözüne bel bağlanır, her ne kadar aksinin olması için her türlü çabayı harcasak da onun sözünün biraz daha ağırlığının olduğu algısı vardır. Bunu olumsuz görüyorum doğal olarak ve çeşitli durumlarda bu pozisyona düştüğümü veya oturtulduğumu görüyorum. Elbette sağolsun görüşüme değer verenler de vardır, ama diğer yandan görüşüme değer vermese bile ben o veya buyum diye kendini frenleyenler varsa (ki vardır elbette) bu proje için iyi bir şey değil kesinlikle.
 
::Tam olarak bu nedenden dolayı, yakında hizmetlilik görevimden ayrılmayı planlıyorum. Hiyerarşilerin düzleştirilmesine devriye de olmadan beyaz liste üyesi olarak katkı verebilmeyi umuyorum. Bakarsınız bugün bakarsınız yarın, niyetim bu.
 
::Gözetmenlik ve hizmetlilik ilişkisi konusundaki altyapı bilgisinden sonra, spesifik olarak ilgili konuda bir yanıt sunayım. Yakın zamandaki tartışmada herkesi ikna etmemiş görünen görüşlerimin daha net olarak anlaşılabilmesi için [[Özel:Fark/25410919|''şu ek açıklamayı'']] yaptım ve "''kişisel bilgi''" teriminin kapsamı konusunda yaşanan fikir ayrılığının "''kişisel veri''" kavramı ile "''kamuya açık olmayan bilgi''" arasındaki farkın gözden kaçırılması olduğu kanaatimi paylaştım. İşbu sayfada da buradan hareketle ifade edilmiş görüşler olduğu için burada da zikretmeyi uygun görüyorum. Bir gözetmenin sorumluluk alanı kamuya açık olmayan bilgidir, kişisel veri değil. Politikalarımızdaki "kişisel bilgi" gönderimleri de dolayısıyla küresel politikalarda açıkça tanımlanan kamuya açık olmayan bilgiye yöneliktir, Türkiye Cumhuriyeti yasalarında ele alındığı için bu karışıklığın dolaylı nedeni olduğunu sandığım kişisel veriye değil. Kamuya açık olmayan bir bilgi paylaşıldığında bunun hizmetlilerin de erişiminden kaldırılması, üst metinde de vurguladığım üzere Vakıf genelinde oturtulmaya çalışılan bir pratik.
 
::Eğer gözden kaçırdığım bir ayrıntı yoksa, [[Özel:GrupHaklarıListesi]]'nden ayrıntılandırmasına ulaşılabilecek olan mevcut hak kombinasyonu, hizmetli olmayan gözetmenlerin engel verebilmek dışında sözünü ettiğimiz teklif metninin gereğini yapabilmelerine olanak sağlıyor. Bunun altyapısını yine [[Vikipedi:Köy_çeşmesi/2012/Temmuz#Bağımsız_Gözetmenler_ve_Denetçilerin_eksiğinin_kapatılması|''hak paketi teklifiyle'']] oluşturmuştuk zamanında. Bu da şu yönden önemli: Hizmetliler örneğin bir sayfayı sildikleri ve buna bir itiraz geldiği zaman veya örneğin bir şikâyet söz konusu olduğu zaman, doğal olarak bunun kontrolünü yapacak olan, yani yetkilerin uygunsuz kullanılıp kullanılmadığını denetleyecek olan diğer hizmetlilerdir, çünkü "hızlı silme"ye yetkili olan onlardır. Aynı mantık burada da geçerli: Eğer bir gözetmen kamuya açık olmayan bir bilginin ifşa edilmesinden dolayı bir engel verecekse, bunu da doğal olarak gözetmenler denetleyecek. Bilindiği üzere denetçi ve gözetmenler Vakıf tarafından projede en az 2 tane olması şartı koşulan görevler. 1'e düşerse o bir kişi de yetkisini kaybediyor. "Akran denetimi" bu derece önemli bu iki pozisyon için. Şimdi bize baktığımda, Eldarion, Elmacenderesi ve Taysin'in varlığı, yani üç gözetmenimizin olması denetim anlamında cesaret verici, ancak bu üç arkadaşımın etkinlik düzeyi bu denetimin sağlıklı yürümesinin önüne geçebilecek düzeyde düşük seyrediyor. Elbette burada yine gözetmenliğin çok daha etkin bir konuma geleceği, üst metinde vurguladığım potansiyel durum için konuşuyorum ağırlıklı olarak. Bu nedenle söz konusu koşullar için daha fazla gözetmene ihtiyaç duyacağımızı düşünüyorum, bunun için de [[VP:SGT]] sürecinin en deneyimlileri olan [https://xtools.wmflabs.org/articleinfo/tr.wikipedia.org/Vikipedi:S%C3%BCr%C3%BCm_gizleme_talepleri#top-editors şu kullanıcıların] doğal adaylar olacağını düşünüyorum.
 
::Akran denetiminin varlığını ve işlerliğini teminat altına alabilirsek, söz konusu teklif metninin işlerliği açısından herhangi bir sakınca görmüyorum. Gerekli görüyor muyum? Özellikle "gözetmen engeli" adı altında bir "engel kategorisi" varlığını bir zaruret olarak görmüyorum, hayır. Hizmetlilerin sürüm gizleme yetkisini gözetmenin sürüm baskılama işlemine bir hazırlık olarak kullanmasından söz etmiştim. Daha çok sayıda olan hizmetlilerin bu tür bir ihlale daha az sayıda olan gözetmenlerden daha önce şahit olma ve ilk müdahalede bulunması olasılığı doğal olarak yüksek. Dolayısıyla buradan hareketle bir hizmetli de engeli verebilir, kamuya açık olmayan bilginin ifşası hiç şüphesiz ki hizmetlinin de tanısını koyabileceği bir sorundur. Hizmetli ifşayı tespit eder, gerekli gördüğü yaptırımı uygular, sürüm gizleme uygular ve gözetmeni haberdar eder. Elbette ifşa olduğunda bu engeli gözetmen versin diye beklemenin hiçbir mantığı yok. Diğer yandan, ihlali gören gözetmen olursa ve hizmetlinin görünce ne olacağını hiç anlayamayacağı şekilde hem sürüm baskılamayı hem de engellemeyi uygularsa, "akran denetiminin varlığı teminat altına alındığı müddetçe" bunda da herhangi bir sorun görmüyorum. Hukuki nedenlerle sorunun tam kapsamını hizmetlinin de görmemesi dediğim gibi arzulanan yasal çerçevedir. İfşanın mağduru olan kişinin aleni olmayan bilgilerinin ek olarak 25-30 kişi tarafından daha görülmemesini arzu etmesi son derece doğaldır. Hizmetli olmayan gözetmenin bu engeli veremeyecek olması konusuna gelecek olursak da, söz konusu gözetmenin ifşanın mağduru olan kişiyi korumayı sağlayacak yetkiyi taşıması işin en önemli boyutu. Söz konusu gözetmen gerekli engel tedbirini gerekirse hizmetli olan gözetmen arkadaşlarından rica edebilir ya da işlemi bir hizmetliye taşere edebilir. Zaten işlemin nitel kontrolünü de diğer gözetmenler yapacaktır.
 
::Son olarak, {{kl|Chansey}}, topluluktan gelebilecek tepkilere vurgu yapmışsın. Sanırım böyle bir durumu, kamuya açık olmayan bilgi ifşası olduğu düşünülen değişikliğin gözetmen tarafından baskılanmadan önce diğer kişilerce görüldüğü, ama bu gözetmen değerlendirmesine hak verilmediği olası bir senaryo için öngörebiliriz. Bu noktada da sözünü ettiğim akran denetiminin önemi ortaya çıkıyor. Gözetmenin ne için işlem uyguladığından haberdar olup hata yaptığını düşünen kullanıcılar, işlemin denetimini diğer gözetmenlerden talep edilebilir. [[VP:Ş/H]] sayfasının genel bir görevi kötüye kullanma prosedür sayfasına evrilmiş olduğundan sıklıkla dem vuruldu geride bıraktığımız dönemde. Bu veya bunun gibi bir süreç sayfasına yapılan başvurular gözetmenlerin incelemesinden geçebilir ve sonunda gözetmenlerin "hesap verebilirliği" de teminat altına alınmış olur. Elbette yine vurgusunu yaptığın "engelleme işleminin şeffaflığı" ile tutarlı bir durum değil bu. Ancak "kamuya açık olmayan bilgi" söz konusu olduğunda doğal olarak genele yönelik bir şeffaflıktan da söz edemeyiz. Burada kişilerin hukuki hakları söz konusu ne de olsa. Telif hakları ile saklı bulunan metni buraya kopyalama "özgürlüğümüz" hak sahiplerinin yasal haklarının ihlal edileceği noktada (yani anında) nasıl son buluyorsa, özgürlüklerimizin ve şeffaflık haklarımızın da başkalarının "doğal hak"larının ihlal edileceği noktanın ötesine geçemeyecek bir kapsamı olabilir ancak. İşlemin bağıl şeffaflığının garantörü yine akran denetimidir dolayısıyla.
 
::[[Kullanıcı:Vito Genovese|<span style="color: green;">'''Vito Genovese'''</span>]] 22.41, 6 Mayıs 2021 (UTC)