"İncil" sayfasının sürümleri arasındaki fark

değişiklik özeti yok
{{Hakkında|Hristiyanlığın kutsal kitabının bazı kısımları|Hristiyanlığın kutsal kitabının bütünü|Kitab-ı Mukaddes}}
{{Yeni Ahit}}
'''İncil''' ({{lang|grc|εὐαγγέλιον}}, <small>[[Yunancanın romanizasyonu|romanize:]]</small> ''Eûángelos''; {{lang-he|בּשורות|Beşurōt|lit=iyi haberler, müjdeler}}), [[İsa]]'nın yaşamını, öğretilerini, ölümünü ve dirilişini anlatan her bir [[biyografi]]dir. [[Matta (havari)|Matta]], [[Evanjelist Markos|Markos]], [[Luka]] ve [[Yuhanna]] tarafından kaleme alınmış olan ve yazarlarının adlarıyla anılan dört incil, [[Yeni Ahit]]'in (Ahd-i Cedit/Yeni Antlaşma) ilk dört bölümünü teşkil eder. İncil sözcüğü Türkçe konuşan kimseler arasında sıklıkla [[Yeni Ahit]] anlamında kullanılır. Bu kullanıma –hatalı olsa dahi– Türkçe Hristiyan kaynaklarda da rastlanabilir. Bu kaynaklarda '''Müjde''' sözcüğü de Yeni Ahit anlamında kullanılır.<ref>[http://www.kutsalkitap.com/kkitap/ İçerik] {{Webarşiv|url=https://web.archive.org/web/20141225082726/http://www.kutsalkitap.com/kkitap/ |tarih=25 Aralık 2014 }} Kutsalkitap.com. Erişim: 30 Aralık 2014</ref>
 
Hristiyan din adamlarınca kabul edilen dört incile (Matta, Markos, Luka ve Yuhanna) "[[Kanonik|kanonik inciller]]" denir. Kilise tarafından kabul edilmeyen incillere ise "[[apokrif|apokrif inciller]]" adı verilir.
{{Ana|İsa}}
 
İnciller [[Celile]]li bir marangoz, öğretmen ve şifa dağıtıcısı olan İsa'nın hayatını özetle anlatırlar. [[İsa]] bir [[Yahudiler|Yahudi]] olarak [[Roma İmparatorluğu]]'nda dünyaya geldi ([[MÖ 8]]-[[MÖ 2]]). İsa [[Hristiyanlık|Hristiyan]] ve İslâmî kaynaklara göre bir mucize eseri olarak [[Meryem|Bakire Meryem]]'den babasız dünyaya gelmiştir.
 
Yahudilerin yüzyıllardır beklediği [[Mesih]] olduğunu ileri süren İsa, dinî öğretilerini yaydı ve geniş bir kitleyi peşinden sürükledi. Bazı Yahudi din adamlarının teşviki ve Roma'nın [[Yahudiye]] eyaletinin valisi [[Pontius Pilatus]]'un emri ile [[Kudüs]]'te çarmıha gerildi ([[29|MS 29]]-[[36|MS 36]]). İsa hakkında incil dışı tarihi kaynaklarda da bahsedilir. Yahudi tarihçi [[Josephus]]<ref>{{Web kaynağı | url = https://pages.uncc.edu/james-tabor/ancient-judaism/josephus-jesus/ | başlık = Josephus on Jesus | erişimtarihi = 9 Şubat 2021 | tarih = 22 Mart 2013 | dil = en-US | çalışma = The Jewish Roman World of Jesus | arşivurl = https://web.archive.org/web/20200918205905/https://pages.uncc.edu/james-tabor/ancient-judaism/josephus-jesus/ | arşivtarihi = 18 Eylül 2020}}</ref> ve en önemli Roma tarihçilerinden olan Senatör [[Tacitus]] İsa'nın çarmıhtaki ölümü hakkında yazmışlardır.<ref>{{Web kaynağı | url = https://en.m.wikipedia.org/wiki/Tacitus_on_Christ | başlık = Tacitus on Christ - Wikipedia | erişimtarihi = 9 Şubat 2021 | dil = İngilizce | çalışma = en.m.wikipedia.org | arşivurl = https://web.archive.org/web/20130311040740/https://en.m.wikipedia.org/wiki/Tacitus_on_Christ | arşivtarihi = 11 Mart 2013}}</ref>
{{Ana|Ahit yazarları}}
 
Hristiyan kaynaklarına göre, [[İsa]]'nın çarmıhta öldürülmesi ve üç gün sonra diriltilerek göğe yükseltilmesi [[havari]]leri ve diğer öğrencileri arasında büyük etki yarattı. Havariler İsa'nın göğe alınışından sonra bir süre [[Filistin]]'de kaldılar. Ancak hem [[Yahudiler|Yahudi]] muhafazakârlar hem de [[Roma]]lılar'dan gördükleri baskılar nedeniyle dünyanın değişik yerlerine göç etmek zorunda kaldılar. Bunun sonuçlarından biri de Hristiyanlığın yayılması oldu. [[Havari]]lerden [[Petrus]] Roma'da, [[Bartalmay]] Ermenistan'da, [[Yahuda (havari)|Yehuda]] (Taday) ve Yurtsever [[Yurtsever Simun]] [[Pers İmparatorluğu|Pers]] topraklarında öldürülmüştür.<ref>Oxford İngilizce Sözlük, ''St. Peter, St. Bartholomew, St. Simon, St. Jude''</ref>
 
Hristiyan kaynaklarının aktardığına göre, İsa'nın havarileri ve onların yakın çevresinde yer alan kişiler İsa'nın öğretilerini anlatmayı sürdürdüler. Öğrencilerin önderi konumundaki [[Petrus]] [[Roma]]'da yaşamaktaydı. Onun yakın çalışma arkadaşı [[Evanjelist Markos|Markos]] büyük olasılıkla Petrus'un anlattıklarını bir araya getirerek İsa'nın yaşamını anlatan en eski incil kitapçığını yazmıştır (M.S. 50-60 yılları). Yeni Ahit uzmanlarına göre diğer incil yazarları İsa'nın öğrencisi [[Matta (havari)|Matta]] Levi ve Pavlus'un yakın çalışma arkadaşı doktor [[Luka]]'dır ve bu kitaplar Markos İncili ve başka bilgi kaynaklarının da birleşimiyle yazılmıştır. Her iki kitapçığın da 70 yılları dolayında yazıldığı düşünülmektedir. Yine İsa'nın öğrencisi olan Yuhanna ise incilini 85 yılından sonra kaleme almıştır. İncillerin yazım tarihleri kesinlik içermemekle beraber ilk olarak [[Grekçe]] yazılmıştır.<ref>{{Web kaynağı | url = https://en.m.wikipedia.org/wiki/Language_of_the_New_Testament | başlık = Language of the New Testament - Wikipedia | erişimtarihi = 9 Şubat 2021 | dil = İngilizce | çalışma = en.m.wikipedia.org | arşivurl = https://web.archive.org/web/20150929050802/https://en.m.wikipedia.org/wiki/Language_of_the_New_Testament | arşivtarihi = 29 Eylül 2015}}</ref>
 
[[Yeni Antlaşma]] 27 kitapçıktan oluşmaktadır. İnciller ise İsa'nın yaşamını anlatan ilk dört kitapçıktır. Sonraki kitapçıkların büyük bir bölümü ise İsa'nın öğrencilerinin (elçilerinin) kiliselere yazdığı mektupları içerir.
{{Ana|Markos İncili}}
 
Markos İncili, [[Yeni Ahit]]'in ilk dört bölümünü oluşturan [[kanonik]] incillerden ikincisidir. "[[Evanjelist]] Markos" olarak da bilinen Yuhanna [[Markos]] tarafından yazılmıştır. Markos, [[Barnabas]]'ın kuzeni ve İsa'nın [[havari]]si [[Petrus]]'un (Simun) yakın arkadaşıdır. Markos'un incili Petrus'a dayanarak yazdığı kabul edilir. MS 60'lı yılların sonlarında veya 70'li yılların başlarında yazılmıştır. [[Matta (havari)|Matta]] ve [[Luka]] İncillerine kaynak teşkil ettiği ve incillerin en eskisi olduğuna inanılır. [[Vaftizci Yahya]]'dan [[İsa]]'nın göğe yükselişine kadar olan kısmı anlatır. Kısa versiyonunda İsa'nın boş mezarına kadar olan kısmı anlatır.
 
=== Luka İncili ===
224

değişiklik