"Pécs" sayfasının sürümleri arasındaki fark

k
Düzen, eşleştirme.
(Kısmi geliştirme.)
k (Düzen, eşleştirme.)
 
{{Yerleşim bilgi kutusu
|resmi_ad=PeçPeçuy
|yerli_ad=Pécs
|görüntü=Pécs Montage.jpg
| görüntü_açıklaması = PeçŞehir kolajı
|takma_ad=
|bayrak = HUN Pécs flag.svg
 
== İsim ==
Bölgeye Romalıların verdiği ad Sopianæ idi. Ortaçağ'da ilk kez 871'de Quinque Basilicae ("beş katedral") adıyla anılmıştır. Daha sonraki belgelerde şehir Quinque Ecclesiae ("beş kilise", Almanca adı olan Fünfkirchen ile aynı) olarak geçer. ''Pécs'' adına ilk kez 1235 tarihli bir belgede ''Pechyut'' (modern yazımıyla ''pécsi út'', "Pécs yolu" anlamında) olarak rastlanır. Osmanlı Türkleri de “Peçuy”<ref name=KOCYAS/> olarak adlandırmışlardır. “Peçuy” adı, Balkan coğrafyasındaki ortak varyant olarak Türkçe, Boşnakça, Sırpça ve Hırvatçada tarihten beri kullanılmıştır. “Peçuy” [[Boşnakça]] (ikinci varyant da “[[:bs:Pečuh|Pečuh]]”) ve [[Sırpça]]da aynen ([[:bs:Pečuh|Pečuj/Pečuh]], [[:sr:Печуј|Печуј]]), [[Hırvatça]]da “Peçuh” ([[:hr:Pečuh|Pečuh]]) olarak kullanımdadır.
 
== Tarih ==
3. yüzyılın sonlarında Roma'nın Pannonia Valeria eyaletinin yönetim merkezi olan, kaynaklarda Sopianae kenti şeklinde geçen yerleşme, daha sonraki yıllarda erken Hristiyan merkezi haline geldi. [[Kavimler Göçü]]'nden sonra Roma kalıntıları üzerine inşa edilen kent, Büyük Moravya prensleri tarafından kontrol edildi. 1238 yılında Macaristan'daki ilk [[Dominikan tarikatı]] manastırının kurulmasıyla kent Ortaçağ boyunca gelişti. Kral Louis I of Hungary (I. Lajos) 1367 yılında Macaristan'ın ilk üniversitesi olan Pecs Üniversitesi'ni kurarak kenti bilim ve öğretim odağı haline getirdi.<ref name="Özgüven,B">Osmanlı Macaristan'ında Kentler, Kaleler; Burcu ÖZGÜVEN</ref>
Osmanlı ordusunun Macar kralı [[II. Lajos]] komutasındaki Macar ordusunu yendiği [[Mohaç Muharebesi (1526)|Mohaç Muharebesi]] (1526) sonrasında [[I. Süleyman|Süleyman]]'ın ordusu PeçPeçuy'iu fethetti. Ardından kısa süren bir iç savaş sonrası ülke [[I. Ferdinand, Kutsal Roma İmparatoru|Kutsal Roma İmparatoru Ferdinand]]'ın yönetimine girdi. 1529'da Osmanlılar PeçPeçuy'iu tekrar ele geçirdi ve Viyana'ya doğru yollarına devam etti. Çeşitli direniş, iç çekişme ve karmaşaların ertesinde 1543 Haziranında bizzat piskopos şehrin anahtarını Osmanlılara teslim etti. Fetihten sonra Osmanlılar şehri tahkim ettiler ve zamanla bazıları kiliseden dönüştürülen ve kısmen de yeni yapılan camiler, [[Türk hamamı|hamamlar]], okullar, pazar yerinin merkezine yapılan kapalı çarşı, çok sayıda türbe ve anıt ile tam bir Osmanlı şehrine dönüştürdüler. Şehir yüz yıldan uzun bir süre, önce [[Budin Eyaleti]] sonra da [[Kanije Eyaleti]] sancağının merkezi olarak, uzun bir barış ve huzur dönemi yaşadı.
 
1664'te Hırvat soylularından [[Nikola Zrinski]] şehre saldırarak yağmaladı ve çekilirken yaktı. Bu yangın PeçPeçuy'tekidaki Ortaçağ izlerini büyük ölçüde sildi.
 
1686'da Buda kalesini Osmanlılardan alan ordular PeçPeçuy'ea saldırdı. Osmanlılar şehri boşaltarak kaleye çekildi. Badenli Louis komutasındaki ordu 14 Ekimde şehri işgal etti, kaleyi kuşattı ve suyunu kesti. Osmanlılar 22 Ekimde teslim oldu.
 
Viyana, sarayı önce şehri tamamen yıkmayı düşündüyse de daha sonra hala Osmanlıların elinde duran [[Zigetvar]]'ın gücünü dengeleyecek bir üs olarak tahkim etmeyi yeğledi. 1688'de Alman göçmenler geldi. Bu dönemde şehir nüfusunun sadece dörtte biri Macar, kalanı Alman ve Güney Slavlarıydı. Habsburg yönetimine karşı ayaklanan II. Francis Rákóczi'nin orduları, kendilerini desteklemeyen şehri 1704'te ele geçirip yağmaladı. 1710'dan sonra nispeten barışçıl bir döneme girildi.
 
1787'de Kutsal Roma İmparatoru [[II. Joseph]]'in yaptırdığı [[nüfus sayımı]]na göre PeçPeçuy'teda 1474 hane ve 1834 aile olarak toplam 8853 kişi yaşamaktaydı; bunların 133'ü din adamı, 117'si soyluydu.
 
19. yüzyılın ikinci yarısında endüstri canlandı. 1848'de kentte 1739 endüstri işçisi vardı.
== Başlıca eserler ==
=== Osmanlı-Türk eserleri ===
Yaklaşık 150 yıllık Osmanlı egemenliği kente pek çok eser kazandırmıştır. Kentteki 17 camiden en meşhuru [[Széchenyi Meydanı (Pécs)|Széchenyi Meydanı]]'ndaki [[Kasım Paşa Camisi (Pécs)|Gazi Kasım Paşa CamisiCamii]]'dir. 1585'te inşa edilmiş, Osmanlı yönetimi sonrasında minareleri yıkılmış ve St. Maria adıyla kiliseye dönüştürülmüştür.
 
[[Yakovalı Hasan Paşa Camii]], bugün Türk-Osmanlı elsanatları müzesidir.
6.538

değişiklik