"Max Planck" sayfasının sürümleri arasındaki fark

k
Bazı kelimeler için vikipedi'den bağlantılar eklendi. Bazı noktalama yanlışları düzeltildi. Kelime hataları düzeltildi.
(Otorite kontrolü şablonu eklendi)
k (Bazı kelimeler için vikipedi'den bağlantılar eklendi. Bazı noktalama yanlışları düzeltildi. Kelime hataları düzeltildi.)
Etiketler: Görsel Düzenleyici Yeni kullanıcı görevi
'''Max Karl Ernst Ludwig Planck''', (d. 23 Nisan 1858, [[Kiel]] - ö. 4 Ekim 1947, [[Göttingen]]), [[Almanlar|Alman]] [[fizik]]çi ve 1918 [[Nobel Fizik Ödülü]] sahibi <ref>[http://nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1918/ Nobel Fizik Ödülü 1918] {{Webarşiv|url=https://www.webcitation.org/67vbai4Cr?url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1918/ |tarih=25 Mayıs 2012 }}. Nobelprize.org. 2011-07-05 tarihinde erişildi.</ref>.
 
Planck, "[[Kuantum mekaniği|<u>Kuantum Kuramı</u>]]"nı geliştirdi ve [[Termodinamik]] yasaları üzerine çalıştı. Kendi adıyla bilinen [[Planck sabiti|"<u>Planck Sabiti</u>"]]ni ve [[Planck ışınım yasası|"<u>Planck Işınım Yasası</u>"]]nı buldu. Ortaya attığı kuantum kuramı, o güne değin bilinen fizik yasaları içinde devrimsel ve çığır açıcı nitelikteydi.
 
==Gençliği ve Kariyeri==
Planck, geleneksel ve entelektüel bir aileden gelmektedir. Baba tarafından büyük dedesi ve dedesi Göttingen’de [[ilahiyat]] profesörüydüler[[profesör]]<nowiki/>üydüler. Babası Kiel ve [[Münih]]'te [[hukuk]] profesörüydü.
[[Dosya:Max Planck signature 10 years old.jpg|küçükresim|sol|Max’ın 10 yaşındayken imzası.]]
Planck Kiel, Holstein'da doğdu. Babası [[Johann Julius Wilhelm Planck]] ve annesi babasının ikinci eşi olan [[Emma Patzig]] idi. O, Karl Ernst Ludwig Planck Marx adıyla vaftiz edildi ve ona verilen isim Marx birincil adı olarak belirlenmişti<ref>Christoph Seidler, [http://www.spiegel.de/wissenschaft/mensch/0,1518,549404,00.html ''Gestatten, Marx Planck''] {{Webarşiv|url=https://web.archive.org/web/20110629070656/http://www.spiegel.de/wissenschaft/mensch/0,1518,549404,00.html |tarih=29 Haziran 2011 }}, Spiegel Online, 24 April 2008</ref>. Ancak 10 yaşındayken Max ismi ile imza atmış ve hayatının devamında bu ismi kullanmıştır<ref>[http://mpg.de/bilderBerichteDokumente/dokumentation/pressemitteilungen/2008/pressemitteilung20080424/index.html Press release] {{Webarşiv|url=https://web.archive.org/web/20091018023747/http://mpg.de/bilderBerichteDokumente/dokumentation/pressemitteilungen/2008/pressemitteilung20080424/index.html |tarih=18 Ekim 2009 }} of the [[Max Planck Society]] about Max Planck's name.</ref>. O, ailenin altıncı çocuğuydu. İki tane kardeşi babasının ilk evliliğindendi. Onun ilk anıları arasında, 1864 yılında İkinci [[Schleswig Savaşı]] sırasında Kiel içine [[Prusya]] ve [[Avusturya]] askerlerinin yürüyüşü oldu. 1867 yılında ailesiyle beraber Münih’e taşındılar ve [[Max Maximilians Gymnasium]] okuluna alındı. O, burada [[Hermann Müller]] vesayeti altında geldi. Hermann bir matematikçiydi ve Max’a mekaniği[[Mekanik|mekaniğ]]<nowiki/>i ve [[Astronomi|astronomiyi]] öğretti. Müller’den ilk enerjinin"[[Enerjinin korunumu|<u>"Enerjinin yasasınıKorunumu Yasası</u>]]"nı öğrendi. Plank 17 yaşındayken erken mezun oldu<ref>''Encyclopædia Britannica: Max Planck''</ref>. Bu Planch’ın ilk fizik alanına temasını sağladı.
[[Dosya:Max Planck 1878.GIF|küçükresim|sol|upright|Planck gençken, 1878]]
Planck müzikte de yetenekliydi. [[Şan dersleridersi|Şan ders]]<nowiki/>leri aldı; [[piyano]], [[çello]] ve [[org]] çaldı. Ayrıca [[Şarkı|şarkılar]] ve [[opera]] besteledi[[beste]]<nowiki/>ledi. Ancak, o bunların yerine fizik okumayı seçti. Münih'te fizik profesörü olan [[Philipp von Jolly]] dersine girecek olan Planck’a bir tavsiye de bulundu ve şu cümleyi söyledi: ''“Bu alanda, hemen hemen her şey zaten keşfedilmiş ve bütün olay geride kalmış olan delikleri doldurmak.”''<ref>{{Kitap kaynağı|soyadı=Lightman|ad=Alan P.|başlık=The discoveries: great breakthroughs in twentieth-century science, including the original papers|url=https://archive.org/details/discoveriesgreat0000ligh|yayıncı=Alfred A. Knopf Canada|yer=Toronto|yıl=2005|isbn=0-676-97789-8|sayfa=[https://archive.org/details/discoveriesgreat0000ligh/page/8 8]}}</ref>. Planck da ''"yeni şeyler keşfetmek isteyen birisinin olmadığı"'' cevabını verdi. Ancak bu alanın bilinen temelini anlamak için [[Münih Ludwig Maximilian Üniversitesi|Münih Üniversitesi]]'nde 1874 yılında çalışmalarına başladı. Jolly gözetiminde, Planck bilimsel kariyeri ile ilgili sadece deneyler yapıyordu. Isıtılmış [[Platin|platinin]] içinden [[Hidrojen|hidrojenin]] [[difüzyon]] üzerinde çalışıyordu ama daha sonra [[Teorik fizik|teorik fiziğe]] aktarıldı. 1877 yılında fizikçi [[Hermann von Helmholtz]] ve [[Gustav Robert Kirchoff|Gustav Kirchhoff]]; ve [[Matematik|matematikçi]] [[Karl Weierstrass]] ile bir yıllığına çalışmak için Berlin’e[[Berlin]]’e gitti. O, Helmholtz’un hiçbir zaman hazırlanarak gelmediğini yazmış. Ayrıca çok yavaş konuştuğunu, yanlış hesaplamalar yaptığını ve onu dinlerken sıkıldığını yazmış. Kirchhoff da konuşmalarında kuru ve monoton olduğunu ama derslere özenle hazırlanmış olduğunu yazmıştır. Helmholtz ile yakın arkadaş oldu. Oradayken o, alanı olarak ısı"[[Isı teorisiniTeorisi]]"ni seçmesi için götürdü, [[Clausius-Mossotti eşitliği|Clausius]] yazılarını da çoğunlukla kendi isteği üzerine çalışmıştır.
1878 yılında Planck, eleme sınavlarını geçti ve Şubat 1879'da tezini savundu. Tezi ise, “ber den zweiten Hauptsatz der mechanischen Wärmetheorie” (termodinamiğin[[Termodinamiğin ikinci yasası|Termodinamiğin üzerineydiİkinci Yasası]] Üzerine) idi. O, sonra Münih’te eski okulunda matematik ve fizik öğrettieğitimi verdi.
 
Haziran 1880 yılında ise OMax, [[habilitasyon]] tezini sundu. Tez başlığı “Gleichgewichtszustände isotroper Körper in verschiedenen Temperaturen” (Farklı sıcaklıklardaSıcaklıklarda izotropik[[İzotropi|İzotropik]] durumdakiCisimlerin gövdelerdeDenge dengeDurumları) idi.
 
===Akademik Kariyeri===
O, habilitasyon tezinitezinin tamamlanması ile Münih’te ücretsiz olarak çalışan özel öğretim üyesi oldu. O sıralarda Max, [[Akademi|akademik]] pozisyon için teklif bekliyordu. Başlangıçta akademik topluluk tarafından göz ardı edilmesine rağmen, ısı teorisi alanında yaptığı çalışmalarını daha da ilerletti ve farkında olmadan aynı [[Gibbs]] gibi başka termodinamik formalizmine katkıda bulundu. [[Entropi]] ile ilgili Clausius’un fikirleri eserinde merkezi bir rol oynadı.
 
1885 yılında PlanchPlanck, [[Kiel Üniversitesi’ndeÜniversitesi]]’nde teorik fizik alanına doçent olarak atandı. Entropi ve özellikle fiziksel kimya uygulanan tedavisiyle ilgili daha fazla çalışmalar yaptı. 1897 yılında Treatise’sını (bilimsel çalışma) yayınladı.<ref>{{Kitap kaynağı|soyadı=Planck|ad=Max|başlık=Vorlesungen über Thermodynamik|yıl=1897|yayıncı=Verlag Von Veit & Company|yer=Leipzig|url=http://gutenberg.org/ebooks/31564|erişimtarihi=27 Haziran 2012|arşivurl=https://web.archive.org/web/20120624020935/http://www.gutenberg.org/ebooks/31564|arşivtarihi=24 Haziran 2012|ölüurl=evet}} English translation: {{Kitap kaynağı|soyadı=Planck|ad=Max|başlık=Treatise on Thermodynamics|yıl=1903|yayıncı=Longmans, Green, and Company|yer=Londra|url=http://books.google.com/books?id=r4sJAAAAIAAJ&printsec=frontcover&dq=Treatise+on+Thermodynamics&lr=&ei=Nn3iSJjHJJCsMvjo4Cg#v=onepage&q&f=false|erişimtarihi=27 Haziran 2012|arşivurl=https://web.archive.org/web/20130603062043/http://books.google.com/books?id=r4sJAAAAIAAJ&printsec=frontcover&dq=Treatise+on+Thermodynamics&lr=&ei=Nn3iSJjHJJCsMvjo4Cg#v=onepage&q&f=false|arşivtarihi=3 Haziran 2013|ölüurl=hayır}}</ref>. O, elektrolitik ayrışma Svante Arrhenius teorisi için bir termodinamik temel önerdi. 4 yıl içerisinde Berlin Üniversite’sinde Kirchhoff’un konumuna varis gösterildi. Bu olay muhtemelen Helmholtz'un aracılığı sayesinde gerçekleşti ve 1892 yılında profesör oldu. 1907 yılında Planck, Viyana'da Boltzmann’ın pozisyonu teklif edildi ama Berlin'de kalmak için teklifi reddetti. 1909 yılı süresince, Berlin Üniversitesin’de profesör olarak O, New York Columbia Üniversitesinde Teorik Fizik Ernest Kempton Adams Öğretim Üyesi olmaya davet edildi. Onun derslerinden bir dizisi Columbia Üniversitesi profesörü AP Wills tarafından tercüme edildi ve yayımlandı.<ref>{{Kitap kaynağı|yazar=Jacques Hadamard|başlık=Four lectures on mathematics: delivered at Columbia University in 1911|url=http://books.google.com/books?id=Ck8qAAAAYAAJ&pg=PP7|erişimtarihi=5 Temmuz 2011|yıl=1915|yayıncı=Columbia University Press|sayfalar=7-|arşivurl=https://web.archive.org/web/20130603132207/http://books.google.com/books?id=Ck8qAAAAYAAJ&pg=PP7|arşivtarihi=3 Haziran 2013|ölüurl=hayır}}</ref>. 10 Ocak 1926 tarihinde Berlin’den emekli oldu.
 
===Ailesi===
1887 Mart ayında Planck, [[Marie Merck]] (1861-1909) ile evlendi. Kiel’de bir apartman dairesi kiraladı ve onunla oraya taşındı. Dört tane çocukları oldu. İsimleri Karl (1888-1916), ikizler Emma (1889-1919) ve Grete (1889-1917); ve Erwin (1893-1945).
 
Planck ailesi, Berlin’de oturdukları apartman dairesinden sonra, Berlin-Grunewald, Wangenheimstrasse 21’de bir villada yaşamaya başladılar. O bölgede birçok profesör oturuyordu. Bunların içinde ilahiyat profesörü [[Adolf von Harnack]] da vardı. [[Adolf von Harnack|Harnack]] yakın zamanda Planck’ın en iyi arkadaşlarından biri olmuştu. Planckların evi, yakın zamanda kültür ve sosyal merkezine dönüştü. Albert Einstein, Otto Hahn ve Lise Meitner gibi çok sayıda tanınmış bilim adamları sık sık ziyaret ederlerdi. Ortaklaşa performans sergiledikleri müzik geleneği zaten Helmholtz evinde kurulmuştur.
|ölüurl=hayır
}}, [http://books.google.com/books?id=mQHswDNUbvMC&pg=PA90 Chapter 7, p 90] {{Webarşiv|url=https://web.archive.org/web/20150320084201/http://books.google.com/books?id=mQHswDNUbvMC&pg=PA90 |tarih=20 Mart 2015 }}</ref>
===Kuantum mekaniğiMekaniği===
[[Dosya:Nernst, Einstein, Planck, Millikan, Laue in 1931.jpg|küçükresim|330px|Soldan Sağa: [[Walther Nernst|W. Nernst]], A. Einstein, M. Planck, [[Robert Andrews Millikan|R.A. Millikan]] ve [[Max von Laue|von Laue]] 11 Kasım 1931 tarihinde Berlin'de von Laue tarafından verilen bir yemekte]]
1920'lerin sonunda Bohr, Heisenberg ve Pauli kuantum mekaniğinin Kopenhag yorumunu üzerine çalışmışlardı ancak Planck tarafından reddedildi ve de daha sonra Schrödinger Laue ve Einstein tarafından yapıldı. Fazla çalışması sadece kuantum teorisini pekiştirdi. Hatta onun ve Einstein’ın felsefesine kuvvetli tepki gösterdiler. Planck, daha önceden gözlem deneyimi yaşadı. Şu cümleyi söyledi: “Bilimsel gerçekleri rakipleri yenmek için değil onları ikna etmek ve onların ışığı görmek için kullanılır. Çünkü ileride var olan rakipler ölebilir. Ve yeni yetişen nesil bununla aşina olur.”<ref>Quoted in Thomas Kuhn, ''[[The Structure of Scientific Revolutions]]'' (1970 ed.): p. 150.</ref>
==Dini görüşleri==
Planck alternatif görüşe ve dinlere karşı çok hoşgörülü birisiydi<ref name="adherents.com">[http://www.adherents.com/people/pp/Max_Planck.html The Religious Affiliation of Physicist Max Planck] {{Webarşiv|url=https://web.archive.org/web/20170810130831/http://www.adherents.com/people/pp/Max_Planck.html |tarih=10 Ağustos 2017 }}. adherents.com. Retrieved on 2011-07-05.</ref>. Sembollerle alay ettiği için ateistleri eleştirmişti. Çünkü aşırı dindar kişiler için bazı semboller çok önemliydi ve o bunun önemini vurguladı.
Max Planck, 1944 yılında şu sözleri dile getirdi: ''“Bilime hayatımı adamış bir adam olarak ben, bu kadar atomlar hakkında yaptığım araştırmalar ve bunları sonucunda şunu söyleyebilirim: Öyle bir varlık yok. Biz de bilinçli ve akıllı bir şekilde aklın varlığını kabul etmemiz gerekir.”'' <ref>[http://www.encyclopedia.com/topic/Max_Planck.aspx The Life Max Planck] {{Webarşiv|url=https://web.archive.org/web/20121102190708/http://www.encyclopedia.com/topic/Max_Planck.aspx |tarih=2 Kasım 2012 }}. encyclopedia.com. Retrieved on 2012-03-07.</ref><ref>Religion and Natural Science (Lecture Given 1937) Scientific Autobiography and Other Papers, trans. F. Gaynor (New York, 1949), pp. 184 (from http://en.wikiquote.org/wiki/Max_Planck {{Webarşiv|url=https://web.archive.org/web/20120917232102/http://en.wikiquote.org/wiki/Max_Planck |tarih=17 Eylül 2012 }})</ref>
Planck, hayal gücü kuvvetli ve inançlı bir bilim insanı kabul edilir. Buradaki inanç “hipotez üzerinde çalışma” ile benzer özelliği taşımaktadır. Örneğin nedensellik ilkesi doğru ya da yanlıştır, burada bir inanç eylemi vardı. Ve şunları söylemiştir: ''“Dinde ve bilimde tanrı inancı gerekebilir. İnananlar için tanrı bir başlangıçtır. Fizikçiler için her şeyin sonundadır.”''<ref>Das Wesen der Materie [The Nature of Matter], speech at Florence, Italy (1944) (from Archiv zur Geschichte der Max-Planck-Gesellschaft, Abt. Va, Rep. 11 Planck, Nr. 1797)</ref><ref>Max Planck, Scientific Autobiography and Other Papers</ref>
 
Daha sonraki yaşamında Planck, Tanrı'nın var olduğuna kanaat etti ve deist oldu<ref>{{Kitap kaynağı|başlık=The Dilemmas of an Upright Man: Max Planck and the Fortunes of German Science|url=https://archive.org/details/dilemmasofuprigh0000heil_a4s9|yıl=1986|yayıncı=Harvard University Press|isbn=9780674004399|yazar=J. L. Heilbron|erişimtarihi=9 Eylül 2012|sayfa=[https://archive.org/details/dilemmasofuprigh0000heil_a4s9/page/198 198]|alıntı=On the other side, Church spokesmen could scarcely become enthusiastic about Planck's deism, which omitted all reference to established religions and had no more doctrinal content than Einstein's Judaism. It seemed useful therefore to paint the lily, to improve the lesson of Planck's life for the use of proselytizers and to associate the deanthropomorphizer of science with a belief in a traditional Godhead.}}</ref>. Bir söylentiye göre Planck'ın ölümünden altı ay önce Katolik olduğu açıklandı.<ref>Heilbron, 2000, [http://books.google.com/books?id=d5zKH2Bx2AwC&pg=PA198 page 198] {{Webarşiv|url=https://web.archive.org/web/20150320042024/http://books.google.com/books?id=d5zKH2Bx2AwC&pg=PA198 |tarih=20 Mart 2015 }}</ref>
16

değişiklik