"Galata Kulesi" sayfasının sürümleri arasındaki fark

(→‎Kaynakça: -direkt kullanıldı)
==== 15. yüzyıl, 1509 depremi ve sonrası ====
[[Dosya:Map of Constantinople by Cristoforo Buondelmonti, Düsseldorf copy.png|küçükresim|190px|''Liber insularum Archipelagi''{{'}}nin 1485-1490 yılları arasına tarihlenen [[Düsseldorf Üniversite ve Eyalet Kütüphanesi]]'ndeki kopyasında yer alan harita]]
[[Konstantinopolis]]'in 29 Mayıs 1453'te [[Osmanlı İmparatorluğu]] tarafından [[İstanbul'un Fethi|alınması]] sonrasında Pera'daki Cenevizliler, herhangi bir çatışma yaşanmadan koloniyi Osmanlı kontrolüne bıraktı. Bu dönemde kulenin tepesinde bir tahribat yapılırken Padişah [[II. Mehmed]]'in Pera'ya yönelik fermanının ardından bu tahribat durdurularak [[Zağanos Paşa]]'nın başında bulunduğu çalışmalar kapsamında kule tekrar yükseltildi ve tepesindeki haç, [[Osmanlı bayrağı]]yla değiştirildi.<ref name="Sağlam"/>
 
{{çift resim|left|Matrakçı Nasuh - İstanbul.jpg|170|İstanbul, 1629 (Kitab-ı Bahriye).jpg|196|[[Matrakçı Nasuh]]'un 1537'de yayımlanan eserinde yer alan minyatürünün üst kısmında, surların en tepesinde konik çatılı olarak Galata Kulesi tasvir edilir.|[[Pîrî Reis]]'in ''[[Kitâb-ı Bahriye]]'' adlı eserinin 1629 tarihli nüshasında yer alan Mustafa bin Mehmed Cündî'ye ait minyatürün alt kısmında Galata ile Galata kulesi yer alır.}}
1509'da gerçekleşen [[1509 Büyük İstanbul depremi|depremde]], Galata Kulesi dahil Galata'daki tahkimatlarda hasarlar meydana geldi. [[Mimar Hayreddin]] tarafından yapılan onarım çalışmaları 1510 yılı ortalarında tamamlanarak kule tekrar yükseltildi.<ref name="Sağlam"/>{{kdş|Eyice|1995|s=314}} Kulenin gövdesinde, yerden 13,20 m (ikinci katın başlangıcı) ve 17,17 m (üçüncü katın başlangıcı) yüksekliklerinde olmak üzere yer alan iki tuğla kuşak, bu deprem sonrasında yapılan tadilatların izleri olarak değerlendirilir. Köksalve Anadolbu iletadilatın Ersin Arıoğlukapsamları, bu kuşaklara bakılarak kulenin bu hizasından itibaren yeniden inşakaynaklara edildiğinigöre ifadefarklılık ederlergösterir.<ref name="Anadol-3">{{dergi kaynağı |url=http://dergi.mo.org.tr/dergiler/4/354/5179.pdf |başlık=Galata Kulesi |ad1=Köksal |soyadı1=Anadol |ad2=Ersin |soyadı2=Arıoğlu |sayfalar=49-55|dergi=[[Mimarlık (dergi)|Mimarlık]] |sayı=158 |cilt=1 |yıl=1979 |erişimtarihi=11 Ocak 2021 |arşivurl=https://web.archive.org/web/20200729054304/http://dergi.mo.org.tr/dergiler/4/354/5179.pdf |arşivtarihi=29 Temmuz 2020 |ölüurl=hayır}}</ref> [[Semavi Eyice]] ise, tuğlayla oluşturulan motiflerin "tipik bir Osmanlı [[bezeme|süsleme]] karakteri taşıdığı"nı belirterek görece "yalın" birinci kuşağın, kulenin dış kısmında gerçekleştirilen yüzeysel bir onarımı işaret ettiğini; ikinci kuşaktan itibaren üst kısmının ise tümüyle Osmanlı döneminde inşa edildiğini ifade eder.{{kdş|Eyice|1969|ss=25, 36-37, 63, 75}}
 
16. yüzyılda kule ve diğer burçlar, [[Kasımpaşa]]'daki [[Haliç Tersaneleri|tersanelerde]] çalışan [[Hristiyanlık|Hristiyan]] savaş esirlerinin barınağı ve bir [[zindan]] olarak kullanılmaktaydı.{{kdş|Eyice|1995|s=314}} 155217. yüzyıla tarihlenen 'de'Seyahatnâme''{{'}}sinde OsmanlılarEvliya tarafındanÇelebi, esirkulenin alınanönceleri vezindan, adıo bilinmeyendönemlerde birise tersanenin gemi [[İspanyollar:wikt:levazım|İspanyollevazım]], yaşadıklarınıambarı belirttiği bu kuledeolarak ölenlerinkullanıldığını buradaki hendeklere gömüldüğünü belirtiryazar.{{kdş|Eyice|1995|s=314}} 1574'te[[Takiyüddin]] şehride ziyaret[[Takiyüddin'in edenRasathanesi|gözlemevinin]] Pierreinşası Lescalopieröncesinde ilekulede 1582-1588birtakım yıllarıçalışmalar arasında şehirde esaret altında bulunan Michael Heberer de kulenin zindan olarak kullanıldığından bahsedergerçekleştirdi.{{kdş|Eyice|1995|sss=314-315}} [[Jérôme Maurand]], 1544 tarihli eserinde kuleyi "La Torre di Pera" ("Pera Kulesi") olarak<ref>{{kitapakademik dergi kaynağı |url=https://gallicadergipark.bnforg.frtr/ark:en/12148download/bpt6k65363946article-file/f278.image.r=%22torre%20di%20pera%2213207 |başlık=ItinéraireTakiyüddin'in dePera'daki Jéromegözlemevi Maurand|ilk=Johannes d'AntibesHeinrich à|son=Mordtmann Constantinople|çevirmen-ad=Cem (1544)|çevirmen-soyadı=Pulathaneli |ilkdergi=JérômeOsmanlı Bilimi Araştırmaları |soncilt=Maurand10 |yazarlinksayı=Jérôme2 Maurand|ay=Haziran |sayfayıl=1982009 |editörsayfalar=115-ilk129|erişimtarihi=Léon14 Ocak 2021 |editörarşivurl=https://web.archive.org/web/20210117164923/https://dergipark.org.tr/en/download/article-sonfile/13207 |arşivtarihi=Dorez17 Ocak 2021 |editörölüurl=hayır}}</ref><ref>{{akademik dergi kaynağı |url=https://dergipark.org.tr/tr/download/article-bağfile/652087 |başlık=LéonOsmanlı Dorezastronomi müesseseleri |dililk=İtalyancaSalim |yılson=1901Aydüz |yerdergi=ParisTürkiye Araştırmaları Literatür Dergisi |yayımcıcilt=[[Ernest2 Leroux]]|sayı=4 |yıl=2004 |sayfalar=411-453|erişimtarihi=1015 Ocak 2021 |arşivurl=https://web.archive.org/web/2021020609081820210121040022/https://gallicadergipark.bnforg.frtr/ark:tr/12148download/bpt6k65363946article-file/f278.image.r=%22torre%20di%20pera%22652087 |arşivtarihi=621 ŞubatOcak 2021 |ölüurl=hayır}}</ref><ref>{{dergi kaynağı |başlık=Rasıd Takiyüddin'in çalışmalarında Galata Kulesinin vazifesi |ilk=Süheyl |son=Ünver |yazarlink=Süheyl Ünver |dergi=Gökyüzü |yayımcı=[[PîrîTürk ReisAstronomi Derneği]] ise|cilt=1 1520'lere|sayı=2 tarihlenen|yıl=1960 bir|ay=Nisan-Mayıs-Haziran haritasında|sayfalar=1-3}}</ref> Galata18. Kulesiyüzyıl itibarıyla kule, [[Mehter|Mehterhâne Ocağı]] ile yangın gözleyiciler tarafından, bir [[yangın kulesi]] olarak anar.<refkullanılmaya namebaşlandı.{{kdş|Eyice|1995|s="Sağlam"/>315}}
 
[[Dosya:French galleys of Captain Polin in front of Pera at Constantinople in August 1544.jpg|küçükresim|250px|[[Jérôme Maurand]]'ın 1544 tarihli eserinde yer alan [[Galata]] çizimi (Galata Kulesi, "Pera Kulesi" anlamına gelen "La Torre di Pera" olarak gösterilmiştir)]]
17. yüzyıla tarihlenen ''Seyahatnâme''{{'}}sinde Evliya Çelebi, kulenin önceleri zindan, o dönemlerde ise tersanenin gemi [[:wikt:levazım|levazım]] ambarı olarak kullanıldığını yazar.{{kdş|Eyice|1995|s=314}} [[Takiyüddin]] de [[Takiyüddin'in Rasathanesi|gözlemevinin]] inşası öncesinde kulede birtakım çalışmalar gerçekleştirdi.{{kdş|Eyice|1995|ss=314-315}}<ref>{{akademik dergi kaynağı |url=https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/13207 |başlık=Takiyüddin'in Pera'daki gözlemevi |ilk=Johannes Heinrich |son=Mordtmann |çevirmen-ad=Cem |çevirmen-soyadı=Pulathaneli |dergi=Osmanlı Bilimi Araştırmaları |cilt=10 |sayı=2 |ay=Haziran |yıl=2009 |sayfalar=115-129|erişimtarihi=14 Ocak 2021 |arşivurl=https://web.archive.org/web/20210117164923/https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/13207 |arşivtarihi=17 Ocak 2021 |ölüurl=hayır}}</ref><ref>{{akademik dergi kaynağı |url=https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/652087 |başlık=Osmanlı astronomi müesseseleri |ilk=Salim |son=Aydüz |dergi=Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi |cilt=2 |sayı=4 |yıl=2004 |sayfalar=411-453|erişimtarihi=15 Ocak 2021 |arşivurl=https://web.archive.org/web/20210121040022/https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/652087 |arşivtarihi=21 Ocak 2021 |ölüurl=hayır}}</ref><ref>{{dergi kaynağı |başlık=Rasıd Takiyüddin'in çalışmalarında Galata Kulesinin vazifesi |ilk=Süheyl |son=Ünver |yazarlink=Süheyl Ünver |dergi=Gökyüzü |yayımcı=[[Türk Astronomi Derneği]] |cilt=1 |sayı=2 |yıl=1960 |ay=Nisan-Mayıs-Haziran |sayfalar=1-3}}</ref>
 
Osmanlı [[Şeyhülislam]]'ı [[Feyzullah Efendi]]'nin, Galata Kulesi'ni bir gözlemevine dönüştürme tasarısı olsa da, kendisi 1703'te idam edildi ve bu tasarı gerçekleşmedi.<ref name="Aydüz"/>{{kdş|Eyice|1995|s=315}} 18. yüzyıl itibarıyla kule, [[Mehter|Mehterhâne Ocağı]] ile yangın gözleyiciler tarafından kullanılmaya başlandı.{{kdş|Eyice|1995|s=315}} [[Ğugas İnciciyan|Gugios İnciciyan]], 1717'den beri gece yarısını bildirme amacıyla kuleden [[kös]] vurulduğunu, bu kösün aynı zamanda şehirde çıkan yangınları haber verme amacıyla da kullanıldığını ifade eder.{{kdş|Eyice|1995|s=315}}
 
==== 1794 ve 1831 yangınları, 1875'te çatısız kalması ve sonrası ====