"Tarih" sayfasının sürümleri arasındaki fark

değişiklik özeti yok
[[İnsan]] veya insan-dışı farkı gözetmeksizin, yer ve [[zaman]] aralığının kestirildiği bir geçmiş zaman dilimde, sebep-sonuç ilişkisi kurup, belge ve bulgular eşliğinde bilgiler toplayan bir [[akademik disiplin]] olan tarih, herhangi bir bilim kümesine dahil edilmez; çünkü tarih, her alanın geçmişini inceleyebilecek kadar geniş bir disiplindir. İnsanlık geçmişi söz konusu olduğunda, [[yazı]]nın icadından önceki zamanlara "tarih öncesi" denir.
 
Tarihî inceleme, geçmiş zamandaki olaylara ilişkin tüm bilgilerin, olayların vuku bulduğu dönemin şartları göz önüne alınarak, mümkün olduğunca nesnel bir şekilde sunulması ile oluşur. Tarih, yaşanan olayların bir daha yaşanabilmesi gibi bir olasılık olmadığından doğa bilimlerindeki gibi [[deney]] ve [[gözlem]]e dayanamaz.[[Dosya:Thukydides.jpg|küçükresim|Thukydides büstü]]''Tarih'' sözcüğünün [[Batı dünyası|Batı]] dillerindeki ortak karşılığı, {{dil|grc|ἱστορία}}, ''historiá'' (anlamı "soruşturma") teriminden türemiştir.<ref name="JosephJanda">{{Kitap kaynağı|editör1-soyadı =Joseph |editör1-ad =Brian|editör2-soyadı =Janda |editör2-ad =Richard| özgünyıl= 2004| başlık =The Handbook of Historical Linguistics| yayıncı =Blackwell Publishing| sayfa =163| isbn =978-1-4051-2747-9| yıl =2008}}</ref> [[İyonya]] lehçesinde ''bildirme'', ''haber alma yoluyla bilgi edinme'' anlamlarında kullanılan kelime, Attika lehçesinde görerek, ''tanık olarak bilme'' anlamlarının yanı sıra çok daha geniş bir anlam içeriğiyle [[fizik]], [[coğrafya]], [[astronomi]], [[bitki]] ve [[hayvan]] bilgisi ve hatta giderek doğa bilgisini kapsayacak şekilde kullanılmıştır. [[Edward Hallett Carr|Edward Carr'ın]] tanımıyla tarih, "doğrulanmış olgular kümesi"nden başka bir şey değildir.<ref>Edward Halett Carr, What isAlıntı History?</ref>kutusu
|width = 240px
|alıntı = {{büyük|Geçmişlerini hatırlayamayanlar, onu tekrar yaşamaya mahkûmdur.<ref>George Santayana, "The Life of Reason", Volume One, p. 82, BiblioLife, {{ISBN|978-0-559-47806-2}}</ref>}}
|source = —[[George Santayana]]
}}''Tarih'' sözcüğünün [[Batı dünyası|Batı]] dillerindeki ortak karşılığı, {{dil|grc|ἱστορία}}, ''historiá'' (anlamı "soruşturma") teriminden türemiştir.<ref name="JosephJanda">{{Kitap kaynağı|editör1-soyadı =Joseph |editör1-ad =Brian|editör2-soyadı =Janda |editör2-ad =Richard| özgünyıl= 2004| başlık =The Handbook of Historical Linguistics| yayıncı =Blackwell Publishing| sayfa =163| isbn =978-1-4051-2747-9| yıl =2008}}</ref> [[İyonya]] lehçesinde ''bildirme'', ''haber alma yoluyla bilgi edinme'' anlamlarında kullanılan kelime, Attika lehçesinde görerek, ''tanık olarak bilme'' anlamlarının yanı sıra çok daha geniş bir anlam içeriğiyle [[fizik]], [[coğrafya]], [[astronomi]], [[bitki]] ve [[hayvan]] bilgisi ve hatta giderek doğa bilgisini kapsayacak şekilde kullanılmıştır. [[Edward Hallett Carr|Edward Carr'ın]] tanımıyla tarih, "doğrulanmış olgular kümesi"nden başka bir şey değildir.<ref>Edward Halett Carr, What is History?</ref>
 
==Tarihi kaynaklar ve yöntemler==
 
==== Kalıntılar ====
Arkeolojik kazılarda elde edilen malzemelerdir. Taş, toprak, kemik ve çeşitli madenlerden yapılmış eşyalar, mağara resimleri, kabartmalar, mezarlar, heykeller bunlardandır. Arkeolojik kazılar sonucu elde edilen malzemeler bazı testler sonucu hangi döneme ait olduğu bulunur. Arkeoloji özellikle tarihte yazının gelişmediği zamanlar hakkında oldukça fayda sağlamaktadır.{{Alıntı kutusu
|width = 240px
|alıntı = {{büyük|Geçmişlerini hatırlayamayanlar, onu tekrar yaşamaya mahkûmdur.<ref>George Santayana, "The Life of Reason", Volume One, p. 82, BiblioLife, {{ISBN|978-0-559-47806-2}}</ref>}}
|source = —[[George Santayana]]
}}
==== Çizili, Sesli ve Görüntülü Kaynaklar ====
Bu kaynaklara; haritalar, planlar, taş plaklar, fotoğraf vs. örnek gösterilebilir. Ancak montaj yapılabilmesi kaset, cd, dvd vs. belgelerin yüzde yüz güvenilir olma özelliğini yitirmesine neden olmaktadır.
=== Hikayeci Tarih Yazıcılığı ===
[[Dosya:Thukydides.jpg|küçükresim|Thukydides büstü]]Bu tarz ilk olarak eski Yunan'da ortaya çıkmıştır. Başlangıçta ağızdan ağza dolaşan hatıralar şairler tarafından nazım tarzında söylenmekte ve bunlara "epos" adı verilmekteyken, Logograflar tarafından hikâyeleştirilerek nesre çevrilmişler ve arşivlerdeki malzemenin de ilavesiyle içlerine birtakım gerçekler de karışmıştır. Fakat yine de, Strabon'un ifadesiyle bunlar "epos" olmaktan kurtulamamışlardır. Logografların eserleri ne edebi, ne de tarihi eserlerdir. Sadece ilmi araştırma yolunu açan "basit kronikler"dir.
 
Bu tarz ilk olarak eski Yunan'da ortaya çıkmıştır. Başlangıçta ağızdan ağza dolaşan hatıralar şairler tarafından nazım tarzında söylenmekte ve bunlara "epos" adı verilmekteyken, Logograflar tarafından hikâyeleştirilerek nesre çevrilmişler ve arşivlerdeki malzemenin de ilavesiyle içlerine birtakım gerçekler de karışmıştır. Fakat yine de, Strabon'un ifadesiyle bunlar "epos" olmaktan kurtulamamışlardır. Logografların eserleri ne edebi, ne de tarihi eserlerdir. Sadece ilmi araştırma yolunu açan "basit kronikler"dir.
"Tarihin Babası" adıyla bilinen Herodotos her ne kadar Logografların yolundan gitmişse de, insanı merkez haline getirmiş olması ve kavrayış üstünlüğüyle onlardan ayrılır. Herodotos da hikâyeci tarih tarzını kullanmıştır. Fakat olayları peş peşe sıralamakla kalmamış, onları bir düzen içinde nakletmiş ve bir kompozisyon örneği vermiştir. Eserinde az da olsa siyasi görüşler vardır. Tenkit düşüncesine sahip olmamakla birlikte, gördükleri ile duydukları arasında bir ayrım yapmıştır.