"Gürcistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti" sayfasının sürümleri arasındaki fark

Etiketler: Mobil değişiklik Mobil web değişikliği Gelişmiş mobil değişikliği
 
== Tarih ==
=== Kuruluş ===
Rusya'daki [[Ekim Devrimi]]'nden sonra 28 Kasım 1917'de [[Tiflis]]'te bir [[Transkafkasya Komiserliği]] kuruldu. 22 Nisan'da [[Transkafkasya Demokratik Federatif Cumhuriyeti]] ilan edildi, ancak federasyon yerini üç yeni devlete bırakana kadar sadece bir ay sürdü: [[Gürcistan Demokratik Cumhuriyeti]], [[Ermenistan Demokratik Cumhuriyeti]] ve [[Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti]]. 1919 parlamento seçimleri ile Gürcistan'da Sosyal Demokrat Parti iktidara geldi. Gürcistan, Ermenistan'a ve [[Osmanlı İmparatorluğu]]'na karşı savaşlara sürüklenirken, devrimci sosyalizm fikirlerinin kırsal bölgelerde hızla yayılması, [[Raça]], [[Samegrelo]] ve [[Duşeti]]'deki bazı Sovyet destekli köylülerin isyanlarına sebep oldu. 1921'de kriz doruk noktasına ulaştı. [[Kızıl Ordu]] güneyden Gürcistan'ı işgal ederek Tiflis'e yöneldi. Kızıl Ordu'nun bir haftalık saldırısının ardından 25 Şubat'ta Tiflis Bolşeviklerin eline geçti. Ülkeyi ele geçiren Gürcü Bolşevikler Gürcistan SSC'nin kuruluşunu ilan ettiler. Batı Gürcistan'da Bolşevik birlikler ile Gürcü Ordusu arasında bazı küçük çaplı savaşlar da gerçekleşti. Mart 1921'de Gürcistan Demokratik Cumhuriyeti hükümeti sürgüne zorlandı. Ertesi yıl 2 Mart'ta Sovyet Gürcistan'ın ilk anayasası kabul edildi.
 
Rusya'daki [[Ekim Devrimi]]'nden sonra 28 Kasım 1917'de [[Tiflis]]'te bir [[Transkafkasya Komiserliği]] kuruldu. 22 Nisan'da [[Transkafkasya Demokratik Federatif Cumhuriyeti]] ilan edildi, ancak federasyon yerini üç yeni devlete bırakana kadar sadece bir ay sürdü: [[Gürcistan Demokratik Cumhuriyeti]], [[Ermenistan Demokratik Cumhuriyeti]] ve [[Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti]]. 1919 parlamento seçimleri ile Gürcistan'da Sosyal Demokrat Parti iktidara geldi. Gürcistan, Ermenistan'a ve [[Osmanlı İmparatorluğu]]'na karşı savaşlara sürüklenirken, devrimci sosyalizm fikirlerinin kırsal bölgelerde hızla yayılması, [[Raça]], [[Samegrelo]] ve [[Duşeti]]'deki bazı Sovyet destekli köylülerin isyanlarına sebep oldu. 1921'de kriz doruk noktasına ulaştı. [[Kızıl Ordu]] güneyden Gürcistan'ı işgal ederek Tiflis'e yöneldi. Kızıl Ordu'nun bir haftalık saldırısının ardından 25 Şubat'ta Tiflis Bolşeviklerin eline geçti.<ref>{{cite book |title=The Europa World Year Book 2004, Volume I |edition=45th |series=[[Europa World Year Book]] |year=2004 |orig-year=1928|publisher=[[Europa Publications]] |location=London |isbn=1-85743-254-1 |page=1806 |quote=However, Georgia was invaded by Bolshevik troops in early 1921, and a Georgian Soviet Socialist Republic (SSR) was proclaimed on 25 February.}}</ref> Ülkeyi ele geçiren Gürcü Bolşevikler Gürcistan SSC'nin kuruluşunu ilan ettiler. Batı Gürcistan'da Bolşevik birlikler ile Gürcü Ordusu arasında bazı küçük çaplı savaşlar da gerçekleşti. Mart 1921'de Gürcistan Demokratik Cumhuriyeti hükümeti sürgüne zorlandı. Ertesi yıl 2 Mart'ta Sovyet Gürcistan'ın ilk anayasası kabul edildi.
 
13 Ekim 1921'de Türkiye ile Sovyetler Birliği'nin üç Transkafkasya cumhuriyeti arasındaki ortak sınırları oluşturan Kars Antlaşması imzalandı. Gürcistan SSC, Sovyet yönetimi altında Gürcistan SSC içinde siyasi özerklik verilen [[Acaristan|Acara]] karşılığında Gürcülerin çoğunlukta olduğu [[Artvin|Artvin Okrug]]u'nu Türkiye'ye bırakmak zorunda kaldı.
[[Dosya:First Supreme Soviet of the Georgian SSR (retouched).jpg|küçükresim|Gürcistan SSC'nin ilk Yüksek Sovyeti üyeleri]]
 
1922'de Gürcistan SSC, Sovyetler Birliği'ne dahil edildi. Bundan önce 12 Mart 1922'den 5 Aralık 1936'ya kadar Ermenistan SSC ve Azerbaycan SSC ile birlikte Transkafkasya SFSC'nin bir parçasıydı. Bu dönemde eyalet, Gürcistan Komünist Partisi Gürcistan Merkez Komitesi'nin ilk sekreteri [[Lavrentiy Beria]] tarafından yönetildi.<ref>. Geronti Kikodze (1954) Notes of a Contemporary, first published in 1989, Mnatobi, Issue 1, Tbilisi, Georgia.</ref> 1936'da TSFSC feshedildi ve Gürcistan, Gürcistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti oldu.
 
Lavrentiy Beria, Ortak Devlet Siyasi Müdürlüğü'nün (OGPU) Gürcistan şubesinin başına geçti ve 1938'de Moskova'ya transfer edildi.
=== 2. Dünya Savaşı ===
 
Adolf Hitler'in Haziran 1941'de SSCB'yi işgalinin ana hedeflerinden biri Kafkas petrol sahalarına ulaşmaktı, ancak Mihver güçlerinin orduları hiçbir zaman Gürcistan'a ulaşamadı. Ülke, Kızıl Ordu'ya yaklaşık 700.000 asker (350.000'i hayatını kaybetti) sağladı ve hayati bir tekstil ve cephane kaynağıydı. Bu dönemde Josef Stalin (etnik bir Gürcü), Çeçen, İnguş, Karaçay ve Balkar halklarının Kuzey Kafkasya'dan sürülmesini emretti; Nazilerle işbirliği yaptıkları iddiasıyla Sibirya ve Orta Asya'ya nakledildiler. Özerk cumhuriyetleri kaldırıldı. Topraklarının bir kısmı 1957'ye kadar kısa süreliğine Gürcistan SSC'ye verildi.<ref>{{cite book |title= The Lesser Terror: Soviet State Security, 1939-1953|last= Parrish|first= Michael|year= 1996|publisher= Greenwood Publishing Group|isbn= 0-275-95113-8|pages= 102|url= https://books.google.com/books?id=NDgv5ognePgC&q=deportations+Chechens+Georgia+Klukhori&pg=PA102}}</ref>
 
=== Stalin sonrası dönem ===
9 Mart 1956'da, Nikita Kruşçev'in Stalin karşıtı konuşmasının sonunda Gürcüler hakkında yaptığı düşüncesizce açıklamanın eşlik ettiği Stalinizasyon politikasına karşı patlak veren gösterilerde yaklaşık yüz Gürcü öğrenci hayatını kaybetti.
 
1950'lerin ortalarında Kruşçev tarafından uygulamaya konulan [[adem-i merkeziyetçilik]] programı, kısa süre sonra Gürcistan Komünist Partisi yetkilileri tarafından kendi bölgesel güç üslerini inşa etmek için kullanıldı. Devletin sahip olduğu resmi ekonominin yanı sıra gelişen bir sözde kapitalist gölge ekonomi ortaya çıktı. Gürcistan ekonomisinin resmi büyüme oranı SSCB'deki en düşükler arasında yer alırken, tasarruf seviyesi, araba ve ev sahipliği oranları gibi göstergeler Birlik'teki en yüksek seviyelerdeydi<ref>[[Gregory Grossman]], ‘The "Second Economy" of the USSR’, Problems of Communism, vol. 26 no. 5, 1977, ''quoted from'' Cornell, Svante E., [http://www.silkroadstudies.org/new/inside/publications/0419dissertation.pdf ''Autonomy and Conflict: Ethnoterritoriality and Separatism in the South Caucasus – Case in Georgia''] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070630141309/http://www.silkroadstudies.org/new/inside/publications/0419dissertation.pdf |date=June 30, 2007 }}. Department of Peace and Conflict Research, ''Report No. 61''. p. 149. University of Uppsala, {{ISBN|91-506-1600-5}}.</ref> ve bu da Gürcistan'ı ekonomik açıdan en başarılı Sovyet cumhuriyetlerinden biri haline getirdi. Yolsuzluk üst düzeydeydi. Tüm birlik cumhuriyetleri arasında, Gürcistan yüksek veya özel orta öğrenim görmüş en yüksek sayıda insanın ikamet ettiği ülkeydi.<ref>{{cite book |title=Armenia, Azerbaijan, and Georgia|last= Suny|first= Ronald G.|author-link=Ronald Grigor Suny|author2=James Nichol |author3=Darrell L. Slider |year= 1996|publisher=DIANE Publishing|isbn=0-7881-2813-2|pages= [https://archive.org/details/bub_gb_B2W1YOG3N10C/page/n238 186]|url=https://archive.org/details/bub_gb_B2W1YOG3N10C|quote=Abkhazia.}}</ref>
 
Sovyetler Birliği'ndeki yolsuzluk pek bilinmese de, yolsuzluk Gürcistan'da o kadar yaygın ve açık hale geldi ki, Moskova'daki yetkililer için bir utanç kaynağına dönüştü. 1964 ve 1972 yılları arasında ülkenin içişleri bakanı olan Eduard Şevardnadze, yolsuzlukla mücadelesiyle ün kazandı ve Gürcistan Komünist Partisi'nin yozlaşmış Birinci Sekreteri Vasil Mjavanadze'nin görevden alınmasını sağladı. Şevardnadze, Moskova'nın takdirleriyle Birinci Sekreterlik görevine yükseldi. 1972'den 1985'e kadar Gürcistan'ın etkili ve muktedir bir lideriydi, resmi ekonomiyi iyileştirdi ve yüzlerce yozlaşmış yetkiliyi görevden aldı.
 
1970'lerde Sovyet yetkilileri bir "Sovyet halkı" oluşturmak için yeni bir politika benimsedi. Sovyet halkı'nın "ortak bir toprak, ekonomi ve sosyalist içeriğe sahip olan yeni bir tarihsel, sosyal ve uluslararası insan topluluğu; birden çok ulusun özelliklerini yansıtan bir kültür, bir federal devlet; ve ortak bir nihai amaç olduğu söyleniyordu: komünizmin inşası." Rus Dili'nin, Sovyetler Birliği'nin milletleri ve milliyetleri için oynadığı rol düşünüldüğünde, bu topluluğun ortak dili haline gelmesi gerekiyordu. Bununla birlikte, 1978'de Sovyet yetkilileri, Gürcistan'ın resmi devlet dili olarak Gürcü dilinin anayasal statüsünün kaldırılmasını kabul ettikten sonra, Tiflis şehir merkezinde toplu gösteriler düzenlemek için toplanan binlerce Gürcünün muhalefetiyle yüzleşmek zorunda kaldı. 14 Nisan 1978'deki toplu sokak gösterilerinin baskısına boyun eğen Moskova, aynı yıl Şevardnadze'nin anayasal güvenceyi iade etmesini onayladı. 14 Nisan, Gürcü Dili Günü olarak belirlendi. 1981'de cumhuriyetin 60. yıldönümü şerefine Tiflis Anayasa Meydanı'nda Başkan Brejnev'in önünde kitlesel bir etkinlikle büyük kutlamalar düzenlendi.<ref>https://www.youtube.com/watch?v=9kOR6wIiodY</ref>
 
=== Sovyet döneminin sonu ===
Şevardnadze'nin 1985'te Sovyet Dışişleri Bakanı olarak atanması, Gürcistan'daki yerine perestroyka'nın zorlamasıyla zayıf bir şekilde başa çıkan muhafazakar ve genellikle etkisiz bir Komünist olan Cumber Patiaşvili'yi getirdi. 1980'lerin sonlarına doğru, Komünist otoriteler ve yeniden dirilen Gürcü milliyetçi hareketi ve Gürcistan'ın azınlık nüfuslu bölgelerindeki (özellikle Güney Osetya) milliyetçi hareketler arasında giderek daha şiddetli çatışmalar yaşandı. 9 Nisan 1989'da Sovyet birlikleri, Tiflis'teki hükümet binasında barışçıl bir gösteriyi dağıtmak için kullanıldı. Yirmi Gürcü öldürüldü ve yüzlercesi yaralandı. Olay, Gürcü siyasetini radikalleştirdi ve birçok kişiye - hatta bazı Gürcü komünistlere - bağımsızlığın Sovyet birliğinden daha tercih edilebilir olduğu ve Gürcistan'a halkları Birliğe hâlâ sadık olan Güney Osetya ve Abhazya'yı tam anlamıyla entegre etme şansı vereceği sonucuna varmalarına neden oldu.
 
28 Ekim 1990'da demokratik parlamento seçimleri yapıldı. 14 Kasım'da Gürcistan'ın bağımsızlığını yeniden kazanmasına kadar bir geçiş dönemi ilan edildi ve bu bağlamda cumhuriyet adını "Gürcistan Cumhuriyeti" olarak değiştirdi.<ref>[https://constitutions.ru/?p=2898 Закон Республики Грузия от 14.11.1990 Об объявлении переходного периода в Республике Грузия]</ref> Gürcistan (Abhazya hariç), Ermenistan, Moldova ve Baltık Devletleri ile birlikte Mart 1991'deki birlik çapında birliğin bütünlüğünü koruma referandumuna katılımı boykot eden altı cumhuriyetten biriydi.<ref name="ria.ru">[https://ria.ru/20110331/354518467.html Референдум о восстановлении независимости Грузии 31 марта 1991 г.]</ref> 31 Mart 1991'de Gürcistan'ın bağımsızlığının yeniden sağlanması için 26 Mayıs 1918 tarihli Bağımsızlık Akti temelinde bir referandum yapıldı. Seçmenlerin çoğunluğu Gürcistan'ın yeniden bağımsızlığı için oy kullandı.<ref name="ria.ru" />
 
Gürcistan, ağustos ayında azalan sayıda radikal tarafından desteklenen Gorbaçev'e karşı başarısız darbeden sadece dört ay önce birlikten ayrılacak cumhuriyetlerden biri olarak 9 Nisan 1991'de Zviad Gamsahurdia yönetiminde bağımsızlığını ilan etti.<ref>{{Cite web|url=http://www.rrc.ge/law/Akt_1991_04_09_R.htm?lawid=1525&lng_3=ru|title=АКТ о Восстановлении Государственной Независимости Грузии|publisher=www.rrc.ge|access-date=2019-12-10}}</ref> Ancak, bu Sovyet hükümeti tarafından tanınmadı ve Gürcistan, Aralık 1991'de SSCB'nin çöküşüne kadar Sovyetler Birliği'ne dahildi.
 
== Eski Bayraklar ==
1.518

değişiklik