"X ışını" sayfasının sürümleri arasındaki fark

Bazı yazım ve noktalama yanlışları düzeltildi.
k
(Bazı yazım ve noktalama yanlışları düzeltildi.)
{{Diğer anlamı|Röntgen}}
[[Dosya:First medical X-ray by Wilhelm Röntgen of his wife Anna Bertha Ludwig's hand - 18951222.gif|küçükresim|sağ|1896'da [[Wilhelm Conrad Röntgen|Wilhelm Röntgen]] tarafından oluşturulan, eşi Anna Bertha'nın elinin X ışını görüntüsü.]]
'''X ışınları''' veya '''Röntgen ışınları''', 0,125 ile 125 [[Elektronvolt|keV]] enerji aralığında veya buna karşılık, [[dalgaboyu]] 10 ile 0,01 [[nm]] aralığında olan [[elektromanyetik dalga]]lar veya [[foton]] demetidir. 30 ile 30.000 [[PHz]] (10<sup>15</sup> hertz) aralığındaki [[titreşim sayısı]] aralığına eşdeğerdir. X ışınları özellikle tıpta tanısal amaçlarla kullanılmaktadırlar. [[İyonlaştırıcı radyasyon]] sınıfına dahil olduklarından zararlı olabilirler. X ışınları 1895'te [[Wilhelm Conrad Röntgen]] tarafından [[Crookes tüpü]] (Hittorf veya Lenard tüpleri ile de) ile yaptığı deneyler sonucunda keşfedilmiştir.<ref>Röntgen, W., Sitzungsberichte der Würzburger Physik-medic, (1895).</ref><ref>Röntgen, W., “On a new kind of rays,” Nature, 53(1369), 274-276 (1896).</ref> Klasik fizik sınırları içinde, X-ışınları aynı görünür ışık gibi bir [[Elektromanyetik radyasyon|elektromanyetik dalga]] olup, görünür ışıktan farkı düşük [[dalga boyu]], dolayısıyla yüksek frekansları ve enerjileridir. Morötesi'nin ötesidir. X Işınlarının ötesi ise [[Gama ışınları]]'dır.
 
 
== Tarihçe ==
8 Kasım 1895'te Alman fizik profesörü Wilhelm Röntgen, Lenard tüpleri ve Crookes tüplerini denerken röntgen ışınlarına tökezledi ve bunları incelemeye başladı. İlk raporunu "Yeni bir ışın türünde: Bir ön iletişim" başlığı altında yazdı ve 28 Aralık 1895'te Würzburg Fiziksel-Tıp Derneği dergisine sundu. Bu, röntgen filmleri üzerine yazılmış ilk makaleydi. Röntgen, radyasyondan bilinmeyen bir radyasyon türü olduğunu belirtmek için "X" olarak bahsetmiştir. İsim sıkışmış olsa da (Röntgen'in büyük itirazları üzerine) birçok meslektaşı onlara Röntgen ışınları demeyi önerdi. Almanca, Macarca, Danca, Lehçe, Bulgarca, İsveççe, Fince, Estonca, Rusça, Japonca, Felemenkçe, Gürcüce, İbranice ve Norveççe de dahil olmak üzere birçok dilde halahâlâ bu ışıklardan Röntgen olarak bahsedilmektedir. Röntgen, keşfi için ilk Nobel Fizik Ödülü'nü aldı.
 
Keşfinin çelişkili açıklamaları var, çünkü Röntgen ölümünden sonra laboratuvar notlarını yakmıştı,; ancak bu biyografileri muhtemelen yeniden inşa edildi: Röntgen, siyah kartona sarılmış bir Crookes tüpünden katot ışınlarını araştırıyordu. böylece baryumdaki görünür ışık, baryum platinosiyanit ile boyanmış bir flüoresan ekran kullanılarak karışmaz. Yaklaşık 1 metre uzaklıktaki ekrandan hafif yeşil bir parıltı fark etti. Röntgen, tüpten gelen bazı görünmez ışınların ekranın parlamasını sağlamak için kartondan geçtiğini fark etti. Masasındaki kitap ve kağıtlardan da geçebileceklerini buldu. Röntgen kendini bu bilinmeyen ışınları sistematik olarak araştırmaya attı. İlk keşfinden iki ay sonra makalesini yayınladı.
 
El mit Ringen (Yüzüklü El): Wilhelm Röntgen'in eşinin elindeki ilk "tıbbi" röntgeni 22 Aralık 1895'te çekilmiş ve 1 Ocak 1896'da Freiburg Üniversitesi Fizik Enstitüsü'nden Ludwig Zehnder'e sunulmuştur.
 
== Özellikleri ==
[[Dosya:WaterCooledXrayTube.svg|küçükresim|sağ|X-ışınları üretmenin bir yolunun şematik gösterimi.]]
X-ışını [[foton]]ları atomları iyonize edebilecek ve molekuler bağları kırabilecek enerjiye sahiptir. Bu da X-ışınlarını, canlı dokuya zararlı olan [[iyonlaştırıcı radyasyon]] sınıfına sokar. Kısa sürelerde maruz kalınan yüksek dozda X-ışını, radyasyon hastalığına sebep olurken, düşük dozlarda uzun süreler maruz kalınan X-ışınları kanser riskini arttırır. Fakat tıbbi X-ışını görüntülemesinde, faydalar potansiyel zararlara üstün gelir. Ayrıca kullanılan dozlar dikkatlice kontrol edilir.
 
5.831

değişiklik