Şogi: Revizyonlar arasındaki fark

k
düzeltme
[kontrol edilmemiş revizyon][kontrol edilmiş revizyon]
k (Bot v3: Kaynak ve içerik düzenleme (hata bildir))
k (düzeltme)
[[Dosya:Shogi Ban Koma.jpg|küçükresim|300px|Geleneksel bir ''shōgiban'' (shōgi tahtası) üzerinde ''koma'' (shōgi taşı) takımı. Uzak yakadaki taşlar terfi olduklarında kazanacakları değeri göstermek için ters çevrilmiş. Yanlardaki sehpalar (''komadai'') tutsak alınan taşları koymak için. Oyun tahtası, [[tatami]] minderleri üzerinde [[seiza]] 正座 duruşunda oturacak oyuncuların rahat etmesi için yükseltilmiş. Oyun tahtasının içi, taşlar tahtaya şaplatıldığında gür bir ses çıkması için oyuk.]]
'''Japon satrancı''' veya '''Kumandanlar Oyunu''' olarak da bilinen '''Şogi''' ya da '''Shōgi''' (Japonca: shōgi 将 棋 [ɕo̞ːŋi] veya [ɕo̞ːɡʲi]), [[Japonya]] kökenli, [[Satranç|satrançlasatranç]]la akraba iki kişilik [[:en:Abstract_strategy_gameAbstract strategy game|soyut kombinatoryal]] ve [[:en:Perfect_informationPerfect information|eksiksiz enformasyonlu]] bir [[Stratejistrateji oyunu|strateji oyunudur]]dur. Satranç ailesi içinde Japonya’da en yaygın oynanan çeşit olup [[17 Kasım]]’daKasım’da bayramı kutlanır. Shōgi, Japoncada kumandanın (shō 将) masa oyunu (gi 棋) anlamına gelir.
 
Shōgi, taşları ele geçiren oyuncunun bu taşları kendi tarafında oyuna yeniden sokmasına izin veren satranç çeşitlerinin en eskisidir. Alınan taşların yeniden oyuna sokulması (Japonca: uchi 打ち ‘vuruş’) kuralının 15. yüzyılda icat edilip o devirdeki paralı askerlerin esir düştüklerinde infaz edilmek yerine taraf değiştirmelerinden esinlendiği düşünülüyor.
Her hamlede, sırası gelen oyuncu ya bir taşını hareket ettirmek, ya da daha önce rakibinden aldığı taşı kendi taşıymış gibi oyuna yeniden sokmak ('''uchi''' 打ち) zorundadır. Her taşın hareket kuralları ayrıdır. Bir taş, rakip taşın olduğu kareye geldiğinde onu alır.
 
[[Satranç|Satrançtan]]tan farklı olarak alınan taşlar oyundan çıkarılmaz, yedeğe alınır. Yedeğe alınan taşlar (piyadeler hariç), onları esir almış oyuncu tarafından bir sonraki hamleden itibaren istediği kareye konabilir. Piyadeler ise ancak kendi ordusundan bir piyadenin bulunmadığı bir sıraya (suji 筋) koyulabilir. Oyuna satrançtan çok daha fazla hareketlilik kazandıran bu ''uchi'' kuralı sayesinde uzaktan çekilen şahlar tek hamlede engellenebilir, sürpriz saldırılar yapılabilir. Shōgi taşlarının renksiz olmasının nedeni de ''uchi'' kuralıdır.
 
Taşları, en büyük kesimli ve oyunda en değerli olan taştan en küçük ve değersizine doğru sıralarsak aşağıdaki listeyi elde ederiz:
Yukarıda adı geçen alternatif isimler, satrançta benzer hareket eden taşlardan seçilmiş olup Batı’daki shōgi kulüplerinde yaygındır. Türkçede yerleşmiş bir terminoloji olmayıp bu makale Japonca adlandırmayı takip edecektir.
 
Her taşın adı ön yüzüne siyah mürekkeple iki [[kanji]] ile ([[Japonca|Japoncada]]da kullanılan Çin [[İdeografi|ideogramları]]) yazılıdır. Başkumandan, yeşim kumandan ve altın kumandanlar hariç her bir taşın arka yüzünde, genellikle başka renkte (en çok kırmızı) mürekkeple yazılmış bir veya iki kanji vardır. Bir taşın terfi ettiğini belirtmek için taş, kırmızı yazılı tarafı yukarıda kalacak şekilde çevrilir.
 
Taşların arka yüzüne terfi ettiklerini belirtmek için yazılan kırmızı karakterler genellikle işlek [[Kaligrafi|hatla]] ([[sōshodai]] 草書体) yazılmıştır. Altın kumandana terfi eden parçaların arkasındaki karakterler, 'altın' (kin 金) sözcüğünün [[Kaligrafi|hat]] varyantları olup terfi eden taşın asıl değeri azaldıkça daha da işlekleşip kısalır. Altına terfi eden taşların üstündeki hattın matbu eşdeğerleri şöyledir: 全 terfi eden gümüş kumandan, 今 terfi eden tarçın at, 仝 terfi eden tütsülü araba ve 个 terfi eden piyade. Başka bir teamül de, taşın ön yüzündeki hatta bulunan fırça darbelerini arka yüzde eksiltmektir: 圭 terfi eden at (桂), 杏 terfi eden tütsülü araba (香) ve 全 terfi eden gümüş kumandan. Bu hâlde bile terfi eden piyade, yani tokin için と hattı ("to" hecesini gösteren hiragana karakteri) kullanılır.