"Zerdüştçülük" sayfasının sürümleri arasındaki fark

k
Bot v3: Kaynak ve içerik düzenleme (hata bildir)
k (düzeltme)
k (Bot v3: Kaynak ve içerik düzenleme (hata bildir))
'''Zerdüştçülük''', '''Zerdüştîlik''' ya da '''Mecûsîlik''', günümüzden 3500 yıl önce [[Zerdüşt]] tarafından İran'da kurulan, yaklaşık MÖ 6. yüzyıldan MS 7. yüzyıla kadar 3 büyük [[Pers İmparatorluğu]]'nun dini olan, içerisinde [[Düalizm|düalist]] ve [[Eskatoloji]]k inanışın ilk örneklerini barındıran, dünyanın en eski [[Tektanrıcılık|tek tanrıcı]] vahiy dini.<ref>Xanna Omerxali, Avesta- Zerdüştilerin Kutsal Metinleri, Avesta Yayınları, Doğu Rüzgarı Dizisi, s. 9</ref> Bu dine inananlar [[Zerdüştçü]] olarak adlandırılıyor olup bedenen öldükten sonra dirilip [[Ahura Mazda]]'nın huzuruna çıkacaklarına ve orada sorgulanacaklarına inanırlar.
 
Bu dinin kutsal metni [[Avesta]]'dır ve ilk olarak [[Avestaca]] dilinde yazılmıştır.<ref name="skjarvo">{{kitap kaynağı |ad1=Prods Oktor |soyadı1=Skjærvø |başlık=Introduction to Zoroastrianism |tarih=2005 |url=https://sites.fas.harvard.edu/~iranian/Zoroastrianism/zorocomplete.pdf |yayıncı=Harvard University |yer=Cambridge |erişim-tarihierişimtarihi=26 Temmuz 2020 |arşiv-urlarşivurl=https://web.archive.org/web/20180825055624/https://sites.fas.harvard.edu/~iranian/Zoroastrianism/zorocomplete.pdf |arşiv-tarihiarşivtarihi=25 Ağustos 2018 |ölüurl=evet }}</ref> Ahura Mazda'nın [[Avestaca]] kelime anlamının "bilge efendi" olduğu düşünülmektedir. 9. yüzyıl itibarıyla, Zerdüşt bilginleri dini metinleri dönemin dili olan [[Pehlevice]] yazmaya başlamıştır.<ref name="skjarvo" />
 
Günümüzde dinin doğduğu ülke olan İran'da yalnızca yaklaşık 30.000 zerdüşti bulunurken, en fazla zerdüştinin yaşadığı diaspora ülke Hindistan'dır. İran'ın islam ordularınca fethedilmesinden sonra ülkeyi terk ederek [[Hindistan]]'a yerleşen bu topluluğa, coğrafi kökenlerine ithafen [[Parsiler|Parsi]] denir.<ref>Paula R. Hartz, World Religions "Zoroastrianism", s. 10.</ref>[[Dosya:Naqsh i Rustam. Investiture d'Ardashir 1.jpg|thumbküçükresim|250x250px|Ahura Mazda (sağda) [[I. Ardeşir]]'e (solda) kraliyet halkası veriyor, MÖ 3.yy]]
 
== Etimoloji ==
 
[[Heraklitos]] doğadaki her şeyin sürekli değişim içinde olduğunu öne sürer ve hareket kuramında Zerdüşt'ün karşıtlar mücadelesi fikrinden etkilenir. Bundan yola çıkarak, Zerdüşt'ün gök, ışık, Güneş ve diğer göksel varlıkların çözümlemesini yorumlayarak fiziksel evrenin öz devinimlerini formüle eder. Zerdüşt'ün felsefi inancı dünyanın beş temel elementten oluştuğunu belirtir. Bunlar toprak, su, ateş, hava ve bitkidir. Zerdüşt inancının yaşandığı Mezopotamya bölgesinin hayat tarzı, coğrafi konumu ve yaşam koşulları bu tespitlerin kaynağını oluşturur.
[[Dosya:Farvahar001.JPG|thumbküçükresim|sol|300px|Faravahar ya da Ferohar, Zerdüştlüğün bilinen semboludur. ''[[Fravaşi]]'' adlı [[melek|koruyucu meleği]] temsil eder.]]
 
== Zerdüştilikte inanç sistemi==
Zerdüştler'in dînî törenlerinde ateşin önünde ayinler yapmalarının sebebi, ateşin karanlığı önlemesidir, zîrâ Zerdüşt inancına göre, kötülük karanlıkla özdeşleşmiştir.
 
[[Dosya:Ateshkadeh yazd.jpg|thumbküçükresim|200px|İran'ın Yazd kentinde bir Zerdüşti tapınağı]]
 
== Diğer din ve inançlara etkileri ==
Yahudilerin [[Babil sürgünü]]nde Zerdüşt inançlarından etkilendikleri ve bâzı inançların Yahudi, Hıristiyan ve İslâm kültürlerine Zerdüştlükten geçtiği düşünülmektedir;
 
Zerdüşt'ün anası on beş yaşında bir '''bakire''' iken, bir ışık hüzmesinin ziyaretine uğrayarak hâmile kalmıştır.<ref name="auhf.ankara.edu.tr"/> Ayrıca ilk kez müritleri ile su üzerinde yürüyen, [[mirac]]a çıkan, tanrı ile yüz yüze görüşen, ölmeden Cennet ve Cehennem'i gören [[Zerdüşt]]ün kendisidir. Zerdüştlük inancına göre Cehennem üzerinde kurulu olan [[sırat|Sinvat]] (Çinvat) köprüsünden geçilerek Cennet'e ulaşılır.<ref name="auhf.ankara.edu.tr"/> Ancak Cehennem'de üç gün kalınarak günahlardan temizlenilmesi gerekecektir.<ref>{{Web kaynağı |url=http://www.dunyadinleri.com/mazdaizm.html |başlık=Arşivlenmiş kopya |erişimtarihi=25 Haziran 2012 |arşiv-urlarşivurl=https://web.archive.org/web/20120725085556/http://www.dunyadinleri.com/mazdaizm.html |arşiv-tarihiarşivtarihi=25 Temmuz 2012 |ölüurl=evet }}</ref> İbrahimî dinlerdeki "6 günde" yaratılış ve [[mehdi]]-[[mesih]] inançlarının ilk izlerine Zerdüştlükte rastlanabilir.
 
Kurtarıcı beklentisi birçok dini inançta temel karakterdir. Zerdüştlükte ise beklenen kurtarıcı birçok özellikleri ise İsa Mesih ile benzer özellikler taşır; " Ölülerin dirilişi ve ve son yargılama ile bitecek 4. devrede temiz bir bakireden Zerdüşt doğar ve O'nun tebliğinin tesiri 10 asır sürer. Daha sonra zamanla dünyanın umumi ahlaki durumu kötüleşecektir. Zerdüştten sonra 2.bin yılda Zerdüşt neslinden bir peygamber gelecek ve bu durum 3. binyılda da devam edecektir." <ref>Orhan Gökdemir, Din ve Devrim s 105</ref>
922.493

değişiklik