"Zerdüştçülük" sayfasının sürümleri arasındaki fark

14 kaynak kurtarıldı ve 0 kaynak ölü olarak işaretlendi.) #IABot (v2.0.7
k (düzeltme)
(14 kaynak kurtarıldı ve 0 kaynak ölü olarak işaretlendi.) #IABot (v2.0.7)
'''Zerdüştçülük''', '''Zerdüştîlik''' ya da '''Mecûsîlik''', günümüzden 3500 yıl önce [[Zerdüşt]] tarafından İran'da kurulan, yaklaşık MÖ 6. yüzyıldan MS 7. yüzyıla kadar 3 büyük [[Pers İmparatorluğu]]'nun dini olan, içerisinde [[Düalizm|düalist]] ve [[Eskatoloji]]k inanışın ilk örneklerini barındıran, dünyanın en eski [[Tektanrıcılık|tek tanrıcı]] vahiy dini.<ref>Xanna Omerxali, Avesta- Zerdüştilerin Kutsal Metinleri, Avesta Yayınları, Doğu Rüzgarı Dizisi, s. 9</ref> Bu dine inananlar [[Zerdüştçü]] olarak adlandırılıyor olup bedenen öldükten sonra dirilip [[Ahura Mazda]]'nın huzuruna çıkacaklarına ve orada sorgulanacaklarına inanırlar.
 
Bu dinin kutsal metni [[Avesta]]'dır ve ilk olarak [[Avestaca]] dilinde yazılmıştır.<ref name="skjarvo">{{kitap kaynağı |ad1=Prods Oktor |soyadı1=Skjærvø |başlık=Introduction to Zoroastrianism |tarih=2005 |url=https://sites.fas.harvard.edu/~iranian/Zoroastrianism/zorocomplete.pdf |yayıncı=Harvard University |yer=Cambridge |erişim-tarihi=26 Temmuz 2020 |arşiv-url=https://web.archive.org/web/20180825055624/https://sites.fas.harvard.edu/~iranian/Zoroastrianism/zorocomplete.pdf |arşiv-tarihi=25 Ağustos 2018 |ölüurl=evetyes }}</ref> Ahura Mazda'nın [[Avestaca]] kelime anlamının "bilge efendi" olduğu düşünülmektedir. 9. yüzyıl itibarıyla, Zerdüşt bilginleri dini metinleri dönemin dili olan [[Pehlevice]] yazmaya başlamıştır.<ref name="skjarvo" />
 
Günümüzde dinin doğduğu ülke olan İran'da yalnızca yaklaşık 30.000 zerdüşti bulunurken, en fazla zerdüştinin yaşadığı diaspora ülke Hindistan'dır. İran'ın islam ordularınca fethedilmesinden sonra ülkeyi terk ederek [[Hindistan]]'a yerleşen bu topluluğa, coğrafi kökenlerine ithafen [[Parsiler|Parsi]] denir.<ref>Paula R. Hartz, World Religions "Zoroastrianism", s. 10.</ref>[[Dosya:Naqsh i Rustam. Investiture d'Ardashir 1.jpg|thumb|250x250px|Ahura Mazda (sağda) [[I. Ardeşir]]'e (solda) kraliyet halkası veriyor, MÖ 3.yy]]
 
== Temel ibadetler ==
Zerdüştiler [[ateş]]e tapmazlar, ancak ateşi yüceltirler onu [[kıble]] kabul ederek ateş önünde dua ederler.<ref name="auhf.ankara.edu.tr">{{Web kaynağı |url=http://auhf.ankara.edu.tr/dergiler/auhfd-arsiv/AUHF-1968-25-01-02/AUHF-1968-25-01-02-Can.pdf |başlık=Arşivlenmiş kopya |erişimtarihi=25 Haziran 2012 |arşivurl=https://web.archive.org/web/20120711065649/http://auhf.ankara.edu.tr/dergiler/auhfd-arsiv/AUHF-1968-25-01-02/AUHF-1968-25-01-02-Can.pdf |arşivtarihi=11 Temmuz 2012 |ölüurl=evetyes }}</ref> Ancak Zerdüştlükte asıl kıble Güneş'tir. Zerdüştiler dünyada bulunan [[element]]lerin saf olduğuna ve ateşin tanrının [[ışık|ışığı]] veya irfanı olduğuna inanırlar. Ateş [[Ateşgede]] denilen tapınaklarda yakılır ve ateşe üflemek öldürülmeyi gerektirecek kadar büyük bir günahtır.<ref name="auhf.ankara.edu.tr"/> Dini törenlere ya da ayinlere çok fazla önem vermeden, "iyi sözler, iyi düşünceler ve iyi hareketler" ilkelerine odaklanırlar. Zerdüştler günde birkaç sefer [[dua]] ederler.<ref>{{İng}} [http://www.bbc.co.uk/religion/religions/zoroastrian/worship/worship.shtml Zoroastrian worship, BBC] {{Webarşiv|url=https://web.archive.org/web/20070702113647/http://www.bbc.co.uk/religion/religions/zoroastrian/worship/worship.shtml |tarih=2 Temmuz 2007 }}</ref>
Zerdüştler'in dînî törenlerinde ateşin önünde ayinler yapmalarının sebebi, ateşin karanlığı önlemesidir, zîrâ Zerdüşt inancına göre, kötülük karanlıkla özdeşleşmiştir.
 
Yahudilerin [[Babil sürgünü]]nde Zerdüşt inançlarından etkilendikleri ve bâzı inançların Yahudi, Hıristiyan ve İslâm kültürlerine Zerdüştlükten geçtiği düşünülmektedir;
 
Zerdüşt'ün anası on beş yaşında bir '''bakire''' iken, bir ışık hüzmesinin ziyaretine uğrayarak hâmile kalmıştır.<ref name="auhf.ankara.edu.tr"/> Ayrıca ilk kez müritleri ile su üzerinde yürüyen, [[mirac]]a çıkan, tanrı ile yüz yüze görüşen, ölmeden Cennet ve Cehennem'i gören [[Zerdüşt]]ün kendisidir. Zerdüştlük inancına göre Cehennem üzerinde kurulu olan [[sırat|Sinvat]] (Çinvat) köprüsünden geçilerek Cennet'e ulaşılır.<ref name="auhf.ankara.edu.tr"/> Ancak Cehennem'de üç gün kalınarak günahlardan temizlenilmesi gerekecektir.<ref>{{Web kaynağı |url=http://www.dunyadinleri.com/mazdaizm.html |başlık=Arşivlenmiş kopya |erişimtarihi=25 Haziran 2012 |arşiv-url=https://web.archive.org/web/20120725085556/http://www.dunyadinleri.com/mazdaizm.html |arşiv-tarihi=25 Temmuz 2012 |ölüurl=evetyes }}</ref> İbrahimî dinlerdeki "6 günde" yaratılış ve [[mehdi]]-[[mesih]] inançlarının ilk izlerine Zerdüştlükte rastlanabilir.
 
Kurtarıcı beklentisi birçok dini inançta temel karakterdir. Zerdüştlükte ise beklenen kurtarıcı birçok özellikleri ise İsa Mesih ile benzer özellikler taşır; " Ölülerin dirilişi ve ve son yargılama ile bitecek 4. devrede temiz bir bakireden Zerdüşt doğar ve O'nun tebliğinin tesiri 10 asır sürer. Daha sonra zamanla dünyanın umumi ahlaki durumu kötüleşecektir. Zerdüştten sonra 2.bin yılda Zerdüşt neslinden bir peygamber gelecek ve bu durum 3. binyılda da devam edecektir." <ref>Orhan Gökdemir, Din ve Devrim s 105</ref>
== Kaynakça ==
{{Kaynakça}}
* {{İng}} [http://www.sacred-texts.com/zor/sbe04/sbe0404.htm/ Zend Avesta Formasyonu] {{Webarşiv|url=https://web.archive.org/web/20110704035103/http://sacred-texts.com/zor/sbe04/sbe0404.htm |tarih=4 Temmuz 2011 }}
* {{İng}} [http://www.bbc.co.uk/religion/religions/zoroastrian/worship/worship.shtml/ Zerdust Ibadeti] {{Webarşiv|url=https://web.archive.org/web/20110715020904/http://www.bbc.co.uk/religion/religions/zoroastrian/worship/worship.shtml |tarih=15 Temmuz 2011 }}
 
== Dış bağlantılar ==
{{Commons kategori|Zoroastrianism}}
* {{İng}} [http://www.avesta.org/ Zerdüştlük arşivleri] {{Webarşiv|url=https://web.archive.org/web/20070607053942/http://www.avesta.org/ |tarih=7 Haziran 2007 }}
* {{İng}} [http://www.dunyadinleri.com/ www.dunyadinleri.com Dunyadinleri.Com Tüm dinlerin türkçe buluşma adresi] {{Webarşiv|url=https://web.archive.org/web/20200730092311/https://www.dunyadinleri.com/ |tarih=30 Temmuz 2020 }}
* {{İng}} [http://www.zoroastrianism.com/ Zerdüştlük] {{Webarşiv|url=https://web.archive.org/web/20070826222833/http://www.zoroastrianism.com/ |tarih=26 Ağustos 2007 }}
* {{İng}} [http://www.sacred-texts.com/zor/ Zerdüştlük kutsal metinleri] {{Webarşiv|url=https://web.archive.org/web/20070922035942/http://www.sacred-texts.com/zor/ |tarih=22 Eylül 2007 }}
* [https://archive.today/20130429075904/http://tr.qantara.de/wcsite.php?wc_c=15051 İran'da Zerdüştiler: Gittikçe küçülen bir cemaat...]
 
441.925

değişiklik