"Voynich el yazması" sayfasının sürümleri arasındaki fark

k
düzeltme
(→‎Mürekkep: Yazım hatası düzeltildi)
Etiketler: Mobil değişiklik mobil uygulama değişikliği Android uygulaması değişikliği
k (düzeltme)
Etiketler: AWB Ücretsiz blog veya wiki bağlantısı içeren madde
| diğer_adlar = Beinecke MS 408
| tür = el yazması kitap
| tarih = bilinmiyor, parşömen {{kayma|15. yüzyıl başları<ref name=ngvideo>{{Web kaynağı |url=http://www.newyorkfestivals.com/winners/tvf2011winners/pieces.php?iid=413203&pid=1 |yıl=2011 |erişimtarihi=8 Haziran 2016 |başlık=The Voynich Code — The World's Mysterious Manuscript |yazar1=Steindl, Klaus |yazar2=Sulzer, Andreas |biçim=video |arşivurl=https://web.archive.org/web/20120309095747/http://www.newyorkfestivals.com/winners/tvf2011winners/pieces.php?iid=413203&pid=1 |arşivtarihi=9 Mart 2012 |ölüurl=yesevet }}</ref><ref name="physorg">{{Web kaynağı | yazar = Stolte, Daniel | tarih = 10 Şubat 2011 | yayıncı = [[PhysOrg]] | url = http://www.physorg.com/news/2011-02-experts-age.html | başlık = Experts determine age of book 'nobody can read' | erişimtarihi = 8 Haziran 2016 | arşivurl = https://web.archive.org/web/20120117023549/http://www.physorg.com/news/2011-02-experts-age.html | arşivtarihi = 17 Ocak 2012 | ölüurl = hayır }}</ref>}}
| menşei = belki [[İtalya]]<ref name="ngvideo" /><ref name="physorg" />
| diller = ''bilinmiyor''<br />belki {{kayma|[[Doğal dil|doğal]]<ref name="Landini" />}} veya [[Yapay dil]]<ref name="nsa" /><ref name="plan" /><br /><small>[[Latince]] ve [[Eski Yüksek Almanca|Yüksek Almanca]]'da çok az miktarda kelime bulundu<ref name="nsa" /> </small>
Metin 170.000'den fazla karakterden oluşur;<ref name="Schmeh">{{Web kaynağı | url = http://www.csicop.org/si/show/the_voynich_manuscript_the_book_nobody_can_read | başlık = The Voynich Manuscript: The Book Nobody Can Read | erişimtarihi = 8 Haziran 2016 | tarih = Ocak–Şubat 2011 | sayı = 1 | çalışma = [[Skeptical Inquirer]] | cilt = 35 | arşivurl = https://web.archive.org/web/20190329234208/https://www.csicop.org/si/show/the_voynich_manuscript_the_book_nobody_can_read | arşivtarihi = 29 Mart 2019 | ölüurl = evet }}</ref>, metin farklı uzunluklarda yaklaşık 35.000 "kelime" veya "kelime jetonları" içerir; Bu kelimelerin 8.114'ü [[Hapax legomenon|benzersiz]] "kelime türleri" olarak kabul edilir.<ref name="ReddyKnight_p2">{{Harvard citation no brackets|Reddy|Knight|2011}}</ref> Bu kelimelerin yapısı bir tür [[Sesbilim|fonolojik]] veya [[ortografi]]k yasaları takip ediyor gibi görünmektedir; örneğin, bazı harflerin her kelimede görünmesi gerekir, bazı harfler asla başkalarını takip etmez veya bazıları ikileme ya da üçleme şeklinde olabilir, ancak diğerleri olmayabilir. Harflerin kelimeler içindeki dağılımı da oldukça tuhaftır: Bazı harfler sadece bir kelimenin başında, bazıları sadece sonunda ve bazıları da her zaman orta bölümde bulunur.<ref>{{Web kaynağı | url = http://www.voynich.nu/a2_char.html | başlık = Analysis Section ( 2/5 ) – Character statistics | erişimtarihi = 31 Mart 2018 | çalışma = Voynich.nu | arşivurl = https://web.archive.org/web/20190817033142/http://www.voynich.nu/a2_char.html | arşivtarihi = 17 Ağustos 2019 | ölüurl = evet }}</ref>
 
Stephan Vonfelt, harflerin dağılımının istatistiksel özelliklerini ve korelasyonlarını (ritmik rezonans, alliterasyon veya assonance olarak belirsiz bir şekilde karakterize edilebilen özellikler) inceledi ve bu bağlamda Voynichese'nin(Voyniççe) Avrupa dillerinden ziyade [[Shiji]]'deki [[Mandarin|Mandarin Çincesi]] [[pinyin]] metnine daha benzer olduğunu buldu.<ref>{{Web kaynağı|url=http://graphometrie.free.fr/publications/Voynich_en.pdf|başlık=The strange resonances of the Voynich manuscript|arşivtarihi=28 Eylül 2018|arşivurl=https://web.archive.org/web/20180928122339/http://graphometrie.free.fr/publications/Voynich_en.pdf|tarih=2014|çalışma=[[Free (ISP)]] Graphométrie|erişimtarihi=4 Şubat 2020|ölüurl=yesevet}}</ref>
Pratikte hiçbir kelimenin ikiden az veya ondan fazla harfi yoktur.<ref name="Schmeh">{{Web kaynağı | url = http://www.csicop.org/si/show/the_voynich_manuscript_the_book_nobody_can_read | başlık = The Voynich Manuscript: The Book Nobody Can Read | erişimtarihi = 8 Haziran 2016 | tarih = Ocak–Şubat 2011 | sayı = 1 | çalışma = [[Skeptical Inquirer]] | cilt = 35 | arşivurl = https://web.archive.org/web/20190329234208/https://www.csicop.org/si/show/the_voynich_manuscript_the_book_nobody_can_read | arşivtarihi = 29 Mart 2019 | ölüurl = evet }}</ref> Bazı kelimeler yalnızca belirli bölümlerde veya yalnızca birkaç sayfada oluşur; diğerleri el yazması boyunca ortaya çıkar. Şekillere iliştirilmiş bin kadar etiket arasında çok az tekrar vardır. Aynı ortak kelimenin arka arkaya üç defa göründüğü durumlar vardır ( ''[[Zipf yasası]]na'' bakınız). Sadece bir harfle farklılık gösteren kelimeler, alışılmadık sıklıkta tekrarlanır ve tek alfabe deşifrelemeleri gevezelik-benzeri metne yol açar. 1962'de [[Kriptanaliz|kriptanalist]] [[:en:Elizebeth Smith Friedman|Elizebeth Friedman]] bu tür girişimleri "hayal kırıklığına uğratmaya mahkûm" olarak nitelendirdi.<ref>{{Web kaynağı | url = http://www.mgh-bibliothek.de//dokumente/b/b043178.pdf | başlık = The Most Mysterious MS. – Still an Enigma | tarih = 5 Ağustos 1962 | çalışma = Washington D.C. Post | cilt = E1, E5 | arşivurl = https://web.archive.org/web/20160402154014/http://www.mgh-bibliothek.de//dokumente/b/b043178.pdf | arşivtarihi = 2 Nisan 2016 | erişimtarihi = 4 Şubat 2020 | ölüurl = evet }} – Quoted in Mary D'Imperio's "Elegant Enigma", p.27 (section 4.4)</ref>
 
Kircher'in kitabı elde etmek istemesinden konuyla ilgilendiği anlaşılıyor. Ne var ki Baresch kitabı vermeyi kabul etmedi. Ama Baresch'in ölümü üzerine elyazması o sırada Prag'daki Charles Üniversitesi'nin rektörü olan [[Jan Marek Marci]]'ye geçti.<ref name="Schuster2009">{{Harvard citation no brackets|Schuster|2009|pp=175—}}</ref>
 
O da kitabı hemen çok eski arkadaşı olan Kircher'e gönderdi. Marci'nin 1666 tarihli önyazısı hala elyazmasına ilişik bulunuyor.<ref name="ZandbergenLetters">{{Web kaynağı | url = http://www.voynich.nu/letters.html | başlık = Voynich MS – 17th Century letters related to the MS | erişimtarihi = 9 Haziran 2016 | tarih = 19 Mayıs 2016 | çalışma = Voynich.nu | arşivurl = https://web.archive.org/web/20190817033811/http://www.voynich.nu/letters.html | arşivtarihi = 17 Ağustos 2019 | ölüurl = hayır }}</ref><ref name="DavidJackson">{{Web kaynağı | url = http://www.davidjackson.info/voynich/2015/01/23/the-merci-letter-found-inside-the-vm/ | başlık = The Marci letter found inside the VM | erişimtarihi = 9 Haziran 2016 | tarih = 23 Ocak 2015 | arşivurl = https://web.archive.org/web/20200128221832/http://www.davidjackson.info/voynich/2015/01/23/the-merci-letter-found-inside-the-vm/ | arşivtarihi = 28 Ocak 2020 | ölüurl = evet }}</ref><ref name="KevinKnight">{{Web kaynağı | url = http://www.isi.edu/natural-language/people/voynich.pdf | başlık = The Voynich manuscript | erişimtarihi = 9 Haziran 2016 | tarih = Eylül 2009 | arşivurl = https://web.archive.org/web/20190729103854/https://www.isi.edu/natural-language/people/voynich.pdf | arşivtarihi = 29 Temmuz 2019 | ölüurl = hayır }}</ref><ref name="Ensanian">{{Web kaynağı | url = http://www.as.up.krakow.pl/jvs/JVSvolI2007.htm | başlık = Archive of communications of the Journal of Voynich Studies | erişimtarihi = 9 Haziran 2016 | tarih = 27 Şubat 2007 | arşivurl = https://web.archive.org/web/20180312085353/http://www.as.up.krakow.pl/jvs/JVSvolI2007.htm | arşivtarihi = 12 Mart 2018 | ölüurl = evet }}</ref><ref name="LetterBeinecke">{{Web kaynağı|url=http://www.voynich.net/neal/marci_transcription.html#beinecke|başlık=Beinecke 408A|erişimtarihi=9 Haziran 2016|arşivtarihi=2 Haziran 2016|arşivurl=https://web.archive.org/web/20160602083733/http://www.voynich.net/neal/marci_transcription.html#beinecke|ölüurl=yesevet}}</ref><ref name="NealLetter">{{Web kaynağı|url=http://www.voynich.net/neal/marci_1665_translation.html|başlık=The letter of Johannes Marcus Marci to Athanasius Kircher (1665)|erişimtarihi=9 Haziran 2016|arşivtarihi=15 Mart 2016|arşivurl=https://web.archive.org/web/20160315091931/http://www.voynich.net/neal/marci_1665_translation.html|ölüurl=yesevet}}</ref><ref name="DosSantos">{{Web kaynağı | url = http://axxon.com.ar/rev/140/c-140Divulgacion.htm | başlık = El Manuscrito Voynich | erişimtarihi = 9 Haziran 2016 | dil = es | arşivurl = https://web.archive.org/web/20190113062811/http://axxon.com.ar/rev/140/c-140Divulgacion.htm | arşivtarihi = 13 Ocak 2019 | ölüurl = hayır }}</ref> {{Ksöz|Mesih'in Babası Rahip ve Saygıdeğer Efendim:
 
Bana samimi bir arkadaşım tarafından miras bırakılan bu kitabı sizin için ayırdım çok sevgili Athanasius. elime geçer geçmez sizin dışınızda kimsenin okuyamayacağına ikna oldum.
:::Hürmetler ve Saygılarımla
:::Cronland'dan Joannes Marcus Marci
:::Prag, 19 Ağustos 1665 [veya 1666]}} "Dr. Rapahel"in [[Raphael Sobiehrd-Mnishovsky]] olabileceği düşünülüyor,<ref name="nsa2">{{Dergi kaynağı|url=http://www.nsa.gov/public_info/_files/tech_journals/Voynich_Manuscript_Mysterious.pdf|başlık=The Voynich Manuscript: "The Most Mysterious Manuscript in the World"|erişimtarihi=30 Ekim 2011|arşivtarihi=18 Ekim 2011|arşivurl=https://web.archive.org/web/20111018025101/https://www.nsa.gov/public_info/_files/tech_journals/Voynich_Manuscript_Mysterious.pdf|yazarlar=Tiltman, John H.|tarih=Yaz 1967|sayı=3|yayıncı=NSA Technical Journal|cilt=XII|ölüurl=yesevet}}</ref> ve para toplamda yaklaşık 2 [[Kilogram|kg]] [[altın]]a eşdeğer olabilir.
 
Rudolph'un sahipliğini destekleyen bir kanıt, kitabın ilk sayfasında, Rudolph'un Prag'daki botanik bahçelerinin başı olan [[Jacobus Horcicky de Tepenecz |Jacobus Horcicky de Tepenecz'in]] neredeyse görünmez adı veya imzasıdır. Jacobus, kitabı, ölümünden dolayı ödenen borcun bir parçası olarak II. Rudolph'tan almış olabilir.<ref name="ZandbergenHistory"/>
El yazması hakkında birçok kitap ve makale yazıldı. El yazması sayfalarının 1637'de Georgius Barschius tarafından yapılmış nüshaları Athanasius Kircher'e ve daha sonra Wilfrid Voynich'e gönderilmiştir.<ref>{{Kitap kaynağı|isbn=978-0-300-21723-0|başlık=The Voynich Manuscript|url=http://books.google.com/books?id=c8i3jwEACAAJ&dq=isbn:9780300217230&hl=&cd=1&source=gbs_api|dil=İngilizce|yazar1=Deborah E. Harkness|tarih=2016|yayıncı=Yale University Press}}</ref>
 
2004 yılında, [[Beinecke Nadir Kitaplar ve El Yazmaları Kütüphanesi|Beinecke Nadir Kitap ve El Yazması Kütüphanesi]] yüksek çözünürlüklü dijital taramaları çevrimiçi olarak halka açık hale getirdi ve birkaç basılı kopyası çıktı. 2016 yılında, Beinecke Kütüphanesi ve Yale Universitesi, bilimsel makaleleri olan ''The Voynich Manuscript'i'' birlikte yayınladılar.<ref>{{Haber kaynağı|url=http://wshu.org/post/yale-publishes-mysterious-medieval-manuscript|başlık=Yale Publishes Mysterious Medieval Manuscript|erişimtarihi=21 Ekim 2016|yazarlar=Dunavin|tarih=14 Ekim 2016|yayıncı=NPR – WSHU|arşiv-url=https://web.archive.org/web/20161022095655/http://wshu.org/post/yale-publishes-mysterious-medieval-manuscript|arşiv-tarihi=22 Ekim 2016|ölüurl=yesevet}}</ref>
 
== Kültürel etki ==
2015 yılında New Haven Senfoni Orkestrası, el yazmasından esinlenen bir senfoni oluşturmak için Hannah Lash'ı görevlendirdi.<ref>{{Haber kaynağı|url=http://www.nhregister.com/arts-and-entertainment/20160923/new-haven-symphony-readies-a-dramatic-opener-with-lash-amp-yukashev|başlık=MUSIC; New Haven Symphony readies a dramatic opener with Lash & Yukashev|erişimtarihi=20 Ekim 2016|yazarlar=Amarante, Joe|tarih=23 Eylül 2016|çalışma=New Haven Register|arşiv-url=https://web.archive.org/web/20161021135159/http://www.nhregister.com/arts-and-entertainment/20160923/new-haven-symphony-readies-a-dramatic-opener-with-lash-amp-yukashev|arşiv-tarihi=21 Ekim 2016|ölüurl=hayır}}</ref>
 
Rumen yazar [[Mircea Cărtărescu|Mircea Cartarescu'nun]] ''Solenoid'' (2015) romanda, el yazmasından öğeler kullanılmıştır.<ref>{{Haber kaynağı|url=https://theuntranslated.wordpress.com/2017/11/20/solenoid-solenoide-solenoid-by-mircea-cartarescu/|başlık=Solenoid (Solenoide, Solenoid) by Mircea Cărtărescu|erişimtarihi=13 Ocak 2020|yazarlar=Andrei|tarih=20 Kasım 2017|çalışma=The Untranslated|arşiv-url=https://web.archive.org/web/20200113043757/https://theuntranslated.wordpress.com/2017/11/20/solenoid-solenoide-solenoid-by-mircea-cartarescu/|arşiv-tarihi=13 Ocak 2020|ölüurl=yesevet}}</ref><ref>{{Haber kaynağı|url=https://adevarul.ro/cultura/carti/misteriosul-manuscris-voynich-unul-pilonii-romanului-solenoid-mircea-cartarescu-reprodus-editura-spania-video-1_57c070a95ab6550cb81e6199/index.html|başlık=Misteriosul manuscris Voynich, unul dintre pilonii romanului „Solenoid“ al lui Mircea Cărtărescu, va fi reprodus de o editură din Spania|erişimtarihi=13 Ocak 2020|yazarlar=Tronaru, Doinel|tarih=26 Ağustos 2016|çalışma=Adevarul (in Romanian)|arşiv-url=https://web.archive.org/web/20200113043758/https://adevarul.ro/cultura/carti/misteriosul-manuscris-voynich-unul-pilonii-romanului-solenoid-mircea-cartarescu-reprodus-editura-spania-video-1_57c070a95ab6550cb81e6199/index.html|arşiv-tarihi=13 Ocak 2020|ölüurl=hayır}}</ref>
 
== Kaynakça ==
=== Kaynakça ===
{{Kaynak başı}}
* {{Dergi kaynağı|url=http://www.plosone.org/article/info%3Adoi%2F10.1371%2Fjournal.pone.0067310|başlık=Probing the statistical properties of unknown texts: application to the Voynich Manuscript|erişimtarihi=8 Haziran 2016|yazarlar=Amancio|tarih=Temmuz 2013|sayı=2|sayfalar=95–107|çalışma=PLOS ONE|kaynak=harv|cilt=31|arşiv-url=https://web.archive.org/web/20141129101813/http://www.plosone.org/article/info%3Adoi%2F10.1371%2Fjournal.pone.0067310|arşiv-tarihi=29 Kasım 2014|ölüurl=yesevet}}
* {{Tez kaynağı}}
* {{Web kaynağı | url = https://beinecke.library.yale.edu/sites/default/files/files/voynich_analysis.pdf | başlık = Materials Analysis of the Voynich Manuscript | erişimtarihi = 15 Ağustos 2019 | tarih = 1 Nisan 2009 | yayıncı = Beinecke Library (McCrone Associates) | kaynak = harv | arşivurl = https://web.archive.org/web/20190815075854/https://beinecke.library.yale.edu/sites/default/files/files/voynich_analysis.pdf | arşivtarihi = 15 Ağustos 2019 | ölüurl = evet }}
* {{Dergi kaynağı|başlık=Keywords and Co-Occurrence Patterns in the Voynich Manuscript: An Information-Theoretic Analysis|yazarlar=Montemurro|tarih=20 Haziran 2013|sayı=6|sayfalar=e66344|çalışma=PLOS ONE| kaynak = harv|cilt=8}}
* {{Kitap kaynağı|isbn=978-0-9553160-0-5|başlık=The Curse of the Voynich|url=http://books.google.com/books?id=3zUtAAAACAAJ&dq=isbn:9780955316005&hl=&cd=1&source=gbs_api|dil=İngilizce|yazar1=Nicholas Pelling|yazar2=Nick Pelling|tarih=1 Ocak 2006|yayıncı=}}
* {{Dergi kaynağı|url=http://www.isi.edu/natural-language/people/voynich-11.pdf|başlık=What We Know About the Voynich Manuscript|erişimtarihi=11 Haziran 2016|yazarlar=Reddy|sayfalar=1–9|kaynak=harv|yıl=2011|arşiv-url=https://web.archive.org/web/20160327130847/http://www.isi.edu/natural-language/people/voynich-11.pdf|arşiv-tarihi=27 Mart 2016|ölüurl=yesevet}}
* {{Dergi kaynağı|başlık=The Voynich Manuscript: Evidence of the Hoax Hypothesis|yazarlar=Schinner|tarih=Nisan 2007|sayı=2|sayfalar=95–107|çalışma=Cryptologia| kaynak = harv|cilt=31}}
* {{Kitap kaynağı|isbn=978-1-4299-5919-3|url=https://books.google.com/books?id=mBvnz9i0h8sC&pg=PA175|başlık=Haunting Museums|dil=İngilizce|yazar1=John Schuster|tarih=27 Nisan 2009|yayıncı=Macmillan|erişim-tarihi=5 Şubat 2020|arşiv-url=https://web.archive.org/web/20140706225231/http://books.google.com/books?id=mBvnz9i0h8sC&pg=PA175|arşiv-tarihi=6 Temmuz 2014|ölüurl=hayır}}
* {{Web kaynağı|url=http://brbl-net.library.yale.edu/pre1600ms/docs/pre1600.ms408.htm|başlık=Beinecke MS 408; Beinecke Rare Book And Manuscript Library, General Collection Of Rare Books And Manuscripts, Medieval And Renaissance Manuscripts|erişimtarihi=8 Haziran 2016|arşivtarihi=11 Eylül 2013|arşivurl=https://web.archive.org/web/20130911161941/http://brbl-net.library.yale.edu/pre1600ms/docs/pre1600.ms408.htm|yayıncı=Yale University|kaynak=harv|ölüurl=yesevet}}
* {{Kitap kaynağı}}
* {{Dergi kaynağı|url=http://www.nsa.gov/public_info/_files/tech_journals/Voynich_Manuscript_Mysterious.pdf|başlık=The Voynich Manuscript: 'The Most Mysterious Manuscript in the World'|erişimtarihi=8 Haziran 2016|arşivtarihi=18 Ekim 2011|arşivurl=https://web.archive.org/web/20111018025101/https://www.nsa.gov/public_info/_files/tech_journals/Voynich_Manuscript_Mysterious.pdf|yazarlar=Tiltman|tarih=Yaz 1967|sayı=3|çalışma=NSA Technical Journal|yayıncı=National Security Agency|kaynak=harv|cilt=XII|ölüurl=yesevet}}
* {{Dergi kaynağı|url=http://cms.herbalgram.org/herbalgram/issue100/hg100-feat-voynich.html?ts=1390369202&signature=402e6a559a0e56b5343a6f4d002492fa|başlık=A Preliminary Analysis of the Botany, Zoology, and Mineralogy of the Voynich Manuscript|erişimtarihi=8 Haziran 2016|yazarlar=Tucker|tarih=Kış 2013|sayı=100|sayfalar=70–75|çalışma=HerbalGram|kaynak=harv|arşiv-url=https://archive.today/20140122054819/http://cms.herbalgram.org/herbalgram/issue100/hg100-feat-voynich.html?ts=1390369202&signature=402e6a559a0e56b5343a6f4d002492fa|arşiv-tarihi=22 Ocak 2014|ölüurl=yesevet}}
* {{Kitap kaynağı|isbn=978-1-329-60774-3|url=https://books.google.com/?id=FjnPCgAAQBAJ&pg=PA249&lpg=PA249&dq=dee+selling+manuscript+bacon#v=onepage&q&f=false|başlık=The Complete Voynich Manuscript Digitally Enhanced Researchers Edition|dil=İngilizce|yazar1=Dr. Jay Winter|tarih=17 Ekim 2015|yayıncı=Lulu Press, Inc}}
{{Kaynak sonu}}