Dionysos: Revizyonlar arasındaki fark

k
Bot v3: Kaynak ve içerik düzenleme (hata bildir)
k (düzen.)
k (Bot v3: Kaynak ve içerik düzenleme (hata bildir))
[[Dosya:William-Adolphe Bouguereau (1825-1905) - The Youth of Bacchus (1884).jpg|thumbküçükresim|363x363px|Dionysos'un gençliği, Adolphe Bouguereau]]
 
{{yunan mitolojisi}}
On iki [[Olympos]] tanrısından biri olan Dionysos, [[Zeus]] ile [[Semele]]’nin oğludur. Doğuş efsanesi şöyle anlatılır: Zeus Semele’ye aşık olur, ama karısı [[Hera]] onu kıskanır. Hera yaşlı bir kadın kılığına girer ve Semele’ye Zeus’un ona güçlerini göstermesini söylemesini söyler. Zeus bütün parlaklığıyla gücünü gösterirken Semele yanar ve karnındaki yedi aylık bebeğini düşürür. Zeus bu sırada mucizevi olarak orada biten sık yapraklı bir sarmaşığın yanmaktan koruduğu Dionysos'u kurtarır ve baldırında saklar. Daha sonra Tanrı Dionysos Zeus’un baldırından doğar. Fakat bu sefer de Ama Hera, Kuretalar'a rüşvet vererek çocuğa eğlenmesi için oyuncaklar verir, ustaca yapılmış bir ayna çocuğu bir çalılığın içine çeker ve Hera'nın emri üzerine Titanlar, Dionysos'u kaçırıp küçük parçalara böler ve bir kazanda pişirirler. Ancak çocuğun büyükannesi [[Rhea (mitoloji)|Rhea]] torununa acır ve Athena'nın yardımıyla onu kurtarır ve parçalarını birleştirir. Bundan sonra Dionysos (İki kere doğan) Hera'dan saklamak için çocuk önce kız gibi giydirilir, sonra Semele'nin kızı kardeşi İno ve eşi Athamas'a yollanır. Ama bunu fark eden Hera ise İno'yu delirtir ve İno da oğlunu bir kaynar su kazanına atıp öldürürken kocasını da bir geyik zannedip vurur. Zeus ise Dionysos'u kıskanç Hera'nın elinden zor kurtarır ve onu bir keçiye dönüştürerek [[Nysa dağı]]ndaki [[nemf]]lerin arasına yollar. Daha sonra genç Dionysos, Nysa Dağı'nda şarabı icat eder. Sonra, nemflerden ve [[satir]]ler<nowiki/>den oluşan alayı ile dünyayı dolaşmaya başlar. [[Apollodoros]]'a göre Şarap Tanrısı Mısır'a gittiğinde delilikten hala kurtulamamıştır. Frigya'ya vardığında Rhea tarafından iyileştirilir. Daha sonra Trakya'ya geçer. Kral [[Lykorgas]], üzüm ve şarap düşmanıdır. Dionysos'un bütün alayını tutuklar. Dionysos'un kendisi ise, deniz dibinde [[Thetis]]'in yanına zor sığınır. Ama kutsal öç gecikmez ve Kral Lykorgas delirir. Asma ağacı sanarak oğluna saldırır ve onun bacaklarını yok ettikten sonra kendisine gelir. Şarap Tanrısı Dionysos Adalar'a geçer. Bu yolculukla ilgili şu efsane anlatılır: Dionysos, kayalık bir adanın sahilindeyken korsanlarca yakalanır ve bir köle olarak satılmak üzere [[Mısır]] ya da [[Kıbrıs]]'a götürülmek istenir. Ama Dionysos'u her bağlayışlarında, üstündeki iplerin kendiliğinden düşmesi dümencinin dikkatini çeker; bu gencin bir Tanrı olabileceğini düşünerek onu salıvermeleri için arkadaşlarını uyarır. Ne var ki dümenciyi kimse dikkate almaz. Bu sırada bütün gemi şarap terler, yelken ve direkleri asma dalları, üzüm salkımları kaplamaya başlar. Tutsak genç ise kaptanın üstüne atlayarak kükreyen bir aslana dönüşür. Bunu gören korsanlar korkudan denize atlarlar ve atlamalarıyla yunus balığına dönüşürler. Bu felaketten sadece dümenci kurtulur. [[Naksos]] adasına gittiği zaman ise [[Theseus]]’un bırakıp gittiği [[Ariadne]]’yi bulur. Apollodoros, Dionysos’un, [[Minos]]’un kızı güzel Ariadne’yi Lemnos adasına götürdüğünü, ondan üç veya dört çocuğu olduğunu söyler. Ariadne, sonunda, Zeus’tan ölümsüzlük armağanını elde eder ve Şarap tanrısının sürekli eşi haline gelir.
 
[[Dosya:John Reinhard Weguelin – Bacchus and the Choir of Nymphs (1888).jpg|thumbküçükresim|327x327px|Dionysos ve nemfler, John Reinhard Weguelin]]
 
[[Bekilli]] yöresinde yaşamıştır. Helen [[pantheon]]una aykırı düşen bir tanrıdır. Bütün efsaneleri bir tek motif üstüne kuruludur: tepki ve direnç. Sembolü olan asma ağacı gibi ölüp yeniden doğar, haz ve acı arasında iki uçta gider gelir. Bu yüzden [[psikiyatri]]de [[manik depresif]] duygu durumunu temsil eder. Genel olarak [[Zeus]] ile [[Semele]]'nin oğlu olarak geçse de, bazı kaynaklarda [[Zeus]] ile [[Persephone]]'nin ya da [[Zeus]] ile [[Demeter]]'ın oğlu olarak gösterilir. Dionysos kültünün, [[Hristiyanlık]] dinini de doğrudan etkilediği iddia edilmektedir. Dionysos [[bağ bozumu]] tanrısı olarak da bilinir. Onun adına düzenlenen bağ bozumu şenliklerinde [[tiyatro]]nun temeli atılmıştır. Bu şenliklerde bir koro bulunmaktaydı; daha sonraları koronun önüne bir oyuncu, daha sonra ikinci bir oyuncu geçmiş, böylece tiyatronun temelleri atılmıştır.
1.048.562

düzenleme