Arhitas: Revizyonlar arasındaki fark

k
düzeltme
(6 kaynak kurtarıldı ve 0 kaynak ölü olarak işaretlendi.) #IABot (v2.0.7)
k (düzeltme)
| etkilendikleri = [[Pisagor]], [[Eflatun]]
}}
'''Archytas''' veya [[Taranto]]lu Arhitas ([[Yunanca]]: Ἀρχύτας ο Ταραντίνος; d. [[MÖ 428]]; ö. [[MÖ 347]]), erken [[Pisagor]]cu geleneğin son önemli temsilcisi matematikçi, devlet adamı ve filozof. Taranto'da 7 kez art arda komutan seçilmiş nüfuzlu bir siyaset adamı. [[Platon]] (Eflatun)'un arkadaşı.<ref>{{dergi kaynağı|soyadı=Huffman|ad=Carl|başlık="Archytas"|dergi=The Stanford Encyclopedia of Philosophy|yıl=2011|cilt=Kış Baskısı|url=http://plato.stanford.edu/archives/fall2011/entries/archytas/|erişimtarihi=17 Ekim 2012|editör1-ad=Edward N.|editör1-soyadı=Zalta|dil=İngilizce|arşiv-url=https://web.archive.org/web/20130818014656/http://plato.stanford.edu/archives/fall2011/entries/archytas/|arşiv-tarihi=18 Ağustos 2013|ölüurl=nohayır}}</ref>
[[Pisagor]]cu filozoflar arasında yer alan ve Sokrates'ten sonra yaşamış olmasına rağmen [[Sokrates öncesi düşünürler]] içinde ismi yer edinmiş olan filozof. Pisagorcular evreni [[matematik]]sel bir dizgeyle açıklama eğilimde olmuşlar ve bu yönde bir tür [[Sezgicilik|sezgiciliğe]] ve [[mistisizm]]e varmışlardır. [[Demokritos]]'un düşüncelerinin aksine Pisagorcular evreni madde ile bir sayma eğilimde olmuşlar ve duyumların yanıltıcılığını öne sürmüşlerdir. Bu yönde bir eleştirel yaklaşım Archytas ve yandaşlarında görülür. ''"Nesnelerin gerçek niteliklerini dokunma duyumuzla ya da başka duyumlarla bilemeyiz"'' önermesini geliştirmişlerdir. [[Matematik]], [[fizik]], [[müzik felsefesi]], [[mekanik]], [[siyaset]] alanlarında etkili olmuştur.
 
 
===Delos Problemi===
Archytas'ın geometriye bilinen en önemli katkısıdır. [[Delos problemi]] ya da Delian problemi bir antik Yunan efsanesine dayanmaktadır. Efsaneye göre [[Delos]]'ta bir salgın hastalık hüküm sürer ve halk bu hastalığa çare bulmak için [[Delfi]] kahinine başvurur. Kahinin verdiği yanıt eğer Delos'taki küp şeklindeki [[sunak]]'ın iki katı büyüklüğünde başka bir küp sunak yaparlarsa hastalığın adayı terk edeceğidir.<ref name="Zhmud">[http://books.google.com/books?id=oX28qf7LKdoC&pg=PA84 L. Zhmud ''The origin of the history of science in classical antiquity'', p.84] {{Webarşiv|url=https://web.archive.org/web/20140627063156/http://books.google.com/books?id=oX28qf7LKdoC&pg=PA84 |tarih=27 Haziran 2014 }}, quoting [[Plutarch]] and [[Theon of Smyrna]]</ref> . Archytas bu problemi üç boyutlu geometriyi kullanarak üç farklı yüzey vasıtasıyla çözmüştür. Yaşadığı çağ göz önüne alındığında Archytas'ın bu problemi çözüm yolu oldukça kayda değerdir.<ref>{{Web kaynağı | soyadı = J. J. | ad = O'Connor | başlık = History topic: Doubling the cube | url = http://www-history.mcs.st-and.ac.uk/PrintHT/Doubling_the_cube.html | erişimtarihi = 17 Ekim 2012 | ortakyazarlar = E F Robertson | arşivurl = https://web.archive.org/web/20111110130644/http://www-history.mcs.st-and.ac.uk/PrintHT/Doubling_the_cube.html | arşivtarihi = 10 Kasım 2011 | ölüurl = nohayır }}</ref>
 
== Kaynakça ==