"12 Mart Muhtırası" sayfasının sürümleri arasındaki fark

k
Bot: Kaynak ve içerik düzenleme (hata bildir)
(19 kaynak kurtarıldı ve 0 kaynak ölü olarak işaretlendi.) #IABot (v2.0.7)
k (Bot: Kaynak ve içerik düzenleme (hata bildir))
 
=== Millî Demokratik Devrim ===
{{ana maddeAna|Millî Demokratik Devrim}}
 
Millî Demokratik Devrim, 1960'ların ikinci yarısında [[Türkiye İşçi Partisi]] (TİP) içindeki bölünmenin yönlerinden biridir. Özellikle [[Mehmet Ali Aybar]]'ın liderliğindeki TİP çevresi, "Millî Demokratik Devrim" ile "Sosyalist Devrim"i birbirinden ayrılamaz olduğunu savunup doğrudan bir [[Sosyalizm|sosyalist]] devrimi tercih ederken, [[Mihri Belli]]'nin kavramlaştırdığı Millî Demokratik Devrim ise Türkiye'ye daha uygun bir devrim olarak ikinci bir grup tarafından tercih edilmiştir. Bu gruptakilere göre devrim, aynen [[Sovyetler Birliği]]'nde 1917 yılında olduğu gibi iki aşamalı olmalıdır. Önce Millî Demokratik Devrim "askeri darbe" şeklinde "genç subayların" önderliğinde gerçekleşecek sonra da "[[proleter devrim]]" şiddete dayanmadan kesintisiz bir şekilde işçi sınıfının hakimiyetini kuracaktır.<ref>{{Web kaynağı |url=http://www.milliyet.com.tr/Default.aspx?aType=YazarDetay&ArticleID=525600&AuthorID=63&Date=09.05.2008&ver=60 |başlık=Yazarlar {{!}} Gazete Yazarları {{!}} Milliyet Köşe Yazarları<!-- Evrifaessa Bot tarafından başlık oluşturuldu --> |erişimtarihi=5 Şubat 2009 |arşiv-url=https://web.archive.org/web/20090317233110/http://www.milliyet.com.tr/Default.aspx?aType=YazarDetay&ArticleID=525600&AuthorID=63&Date=09.05.2008&ver=60 |arşiv-tarihi=17 Mart 2009 |ölüurl=no }}</ref>
=== Kanlı Pazar ===
[[Dosya:Kanli pazar.jpg|küçükresim|150px|Kanlı Pazar (''Hürriyet'' gazetesi)]]
{{ana maddeAna|Kanlı Pazar (1969)}}
 
'''Kanlı Pazar''', 16 Şubat 1969 tarihinde İstanbul [[Beyazıt Meydanı|Beyazıt meydanında]] [[Altıncı Filo'yu Protesto Olayları|ABD'nin 6. Filo'sunu protesto etmek]] için 76 gençlik örgütünün toplandığı sırada meydana gelen olaylardır.<ref>{{Web kaynağı |url=http://www.evrensel.net/haber.php?haber_id=25429 |başlık=Arşivlenmiş kopya |erişimtarihi=5 Şubat 2009 |arşivurl=https://web.archive.org/web/20090317023618/http://www.evrensel.net/haber.php?haber_id=25429 |arşivtarihi=17 Mart 2009 |ölüurl=yes }}</ref>
 
=== 20 Mayıs 1969 ===
{{ana maddeAna|20 Mayıs 1969 darbe teşebbüsü}}
 
1966'da Cumhurbaşkanı [[Cemal Gürsel]]'in hastalığı yüzünden TBMM tarafından görevinden alınmasından sonra Cumhurbaşkanlığı'na Genelkurmay Başkanı [[Cevdet Sunay]] seçildi. Sunay'dan boşalan Genelkurmay Başkanlığı görevini 16 Mart 1966'da [[Cemal Tural]] devraldı. 3 yıllık Genelkurmay Başkanlığı görevinden sonra 16 Mart 1969'da [[Cemal Tural]]'ın yerine [[Memduh Tağmaç]] getirildi.
 
=== 12 Ekim 1969 genel seçimleri ===
{{ana maddeAna|1969 Türkiye genel seçimleri}}
 
Bu genel seçim ile [[Türkiye Büyük Millet Meclisi|TBMM]] 14.dönem milletvekilleri seçilmiştir. Bu seçime göre [[Adalet Partisi (Türkiye)|Adalet Partisi]] aldığı %46.55'lik oyla [[meclis]]e 256 [[milletvekili]] gönderip iktidar partisi, [[Süleyman Demirel]] ise başbakan olmuştur.<ref>{{Web kaynağı |url=http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/secim_sorgu.secimdeki_partiler?p_secim_yili=1969 |başlık=Türkiye Cumhuriyeti Milletvekili Genel Seçimleri<!-- Evrifaessa Bot tarafından başlık oluşturuldu --> |erişimtarihi=7 Şubat 2009 |arşiv-url=https://web.archive.org/web/20090316220805/http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/secim_sorgu.secimdeki_partiler?p_secim_yili=1969 |arşiv-tarihi=16 Mart 2009 |ölüurl=yes }}</ref> [[Cumhuriyet Halk Partisi]] ise meclise gönderdiği 143 milletvekiliyle ana muhalefet partisi olmuştur.
 
=== 15-16 Haziran Olayları ===
{{ana maddeAna|15-16 Haziran Olayları}}
 
1970'te, çalışma yaşamını ve temel sendikalar mevzuatını düzenleyen 274 sayılı İş Yasası ile 275 sayılı Sendikalar Yasası'nda değişiklik yapan tasarı, [[Adalet Partisi (Türkiye)|Adalet Partisi]] ve [[Cumhuriyet Halk Partisi]]'nin işbirliğiyle önce Millet Meclisi ardından Senato'dan geçirildi. Yapılan değişiklik, işçilerin sendika seçme özgürlüğünü önemli ölçüde kısıtlamakta, sendika değiştirmeyi güçleştirmekteydi. Yasa taslağı 11 Haziran 1970'te cumhurbaşkanı [[Cevdet Sunay]]'ın onaylamasıyla yürürlüğe girdi.
=== 9 Mart 1971 darbe teşebbüsü ===
[[Dosya:Madanoglu.jpg|küçükresim|100px|[[Cemal Madanoğlu]]]]
{{ana maddeAna|9 Mart 1971 darbe teşebbüsü}}
 
[[Türk Silahlı Kuvvetleri]] tarafından emir-komuta zinciri içerisinde 12 Mart muhtırası verilmemiş olsaydı, TSK içinde kurulmuş olan ve başında Emekli Korgeneral [[Cemal Madanoğlu]]'nun bulunduğu gizli askeri cunta fiilen 9 Mart 1971 tarihinde darbe yapacaktı.<ref>{{Web kaynağı |url=http://blog.milliyet.com.tr/yazi-dizisi--40--yilinda-tum-ayrintilari-ile-12-mart-muhtirasi-3/Blog/?BlogNo=294982 |başlık=Yazı dizisi: 40. yılında tüm ayrıntıları ile 12 Mart muhtırası-3 / Tarih / Milliyet Blog<!-- Evrifaessa Bot tarafından başlık oluşturuldu --> |erişimtarihi=25 Haziran 2012 |arşiv-url=https://web.archive.org/web/20130720005301/http://blog.milliyet.com.tr/yazi-dizisi--40--yilinda-tum-ayrintilari-ile-12-mart-muhtirasi-3/Blog/?BlogNo=294982 |arşiv-tarihi=20 Temmuz 2013 |ölüurl=yes }}</ref> Cunta içine sızmış ve önemli görevler üstlenmiş olan [[Mahir Kaynak]] vasıtası ile darbe önceden haber alınmış ve darbeye adı karışan ve Orgeneral rütbesiniden daha kıdemsiz olanlar re'sen emekliye sevkedilmişlerdir..<ref>{{Web kaynağı |url=http://www.radikal.com.tr/Default.aspx?aType=RadikalYazarYazisi&ArticleID=927385&Yazar=%C4%B0SMET%20BERKAN&Date=22.03.2009&CategoryID=97 |başlık=Arşivlenmiş kopya |erişimtarihi=9 Ekim 2020 |arşiv-url=https://web.archive.org/web/20090530141419/http://www.radikal.com.tr/Default.aspx?aType=RadikalYazarYazisi&ArticleID=927385&Yazar=%C4%B0SMET%20BERKAN&Date=22.03.2009&CategoryID=97 |arşiv-tarihi=30 Mayıs 2009 |ölüurl=no }}</ref>
[[Dosya:Nihat Erim.jpg|küçükresim|sol|100px|[[Nihat Erim]]]]
[[Dosya:Ferit Melen.jpg|küçükresim|sağ|100px|[[Ferit Melen]]]]
{{ana maddeAna|33. Türkiye Cumhuriyeti Hükûmeti}}
Ordu, 12 Mart 1971'de bir muhtıra verdi. Parlamento fesh edilmedi, partiler kapatılmadı, Anayasa askıya alınmadı. Ama ''koşullar'' çok değişmişti. Askerler bir teknokrat hükûmeti istiyorlardı. Eğer böyle bir ''tarafsız'' başbakan Meclis içinden çıkar da [[güvenoyu]] alırsa, sorun kalmazdı. Bunun için tarafsız bir milletvekili aranmaya başlandı. [[Cumhuriyet Halk Partisi|CHP]] Kocaeli milletvekili [[Nihat Erim]] ismi üzerinde anlaşıldı. 26 Mart günü CHP'den istifa etti. Böylece artık ''bağımsız başbakan'' olan Erim "partiler üstü reform hükûmeti"ni kurdu.<ref>{{Web kaynağı |url=http://www.radikal.com.tr/ek_haber.php?ek=ktp&haberno=6501 |başlık=Arşivlenmiş kopya |erişimtarihi=7 Şubat 2009 |arşiv-url=https://web.archive.org/web/20070627122820/http://www.radikal.com.tr/ek_haber.php?ek=ktp&haberno=6501 |arşiv-tarihi=27 Haziran 2007 |ölüurl=no }}</ref>
 
=== Balyoz Harekâtı ===
{{ana maddeAna|Balyoz Harekâtı}}
[[İsrail]] Başkonsolosu'nun [[Türkiye Halk Kurtuluş Partisi-Cephesi]] militanları tarafından kaçırılıp öldürülmesinden sonra İstanbul'da 12 Mart döneminde sol görüşlü yasak yayınların toplanması için ilan edilen sokağa çıkma yasağı ve tutuklamalar zinciridir. Sonucunda [[Türkiye İşçi Partisi|TİP]] ve [[DİSK]] kapatılmıştır.<ref name="rad3" />
 
=== 14 Ekim 1973 genel seçimleri ===
{{ana maddeAna|1973 Türkiye genel seçimleri}}
 
14 Ekim 1973 tarihinde gerçekleştirilen genel seçimlerde TBMM 15. dönem milletvekilleri seçilmiştir. Bunun sonucunda 185 milletvekiliyle [[Cumhuriyet Halk Partisi|CHP]] iktidar, [[Bülent Ecevit]] de başbakan olmuştur.<ref>{{Web kaynağı | başlık = Türkiye Cumhuriyeti Milletvekili Genel Seçimleri | url = http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/secim_sorgu.secimdeki_partiler?p_secim_yili=1973 | yayıncı = [[Türkiye Büyük Millet Meclisi]] | erişimtarihi = 24 Haziran 2020 | arşivurl = https://web.archive.org/web/20030310063757/http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/secim_sorgu.secimdeki_partiler?p_secim_yili=1973 | arşivtarihi = 10 Mart 2003 | ölüurl = yes }}</ref>
922.969

değişiklik